Việc cần làm trong cơn bão¶
Bão (hurricane), bão (typhoon) và bão nhiệt đới (tropical cyclone) là cùng một loại bão, chỉ khác tên theo từng đại dương. Mọi điều trong cẩm nang này đều áp dụng cho tất cả.
Số khẩn cấp khác nhau tùy quốc gia. Số điện thoại, cơ quan và chương trình hỗ trợ ở mỗi quốc gia đều khác nhau. Trang địa phương của bạn có các số khẩn cấp, văn phòng thiên tai và thông tin về nơi trú ẩn tại khu vực của bạn. Tìm trang địa phương của bạn.
Hãy ở trong nhà. Vào phòng an toàn, tránh xa cửa sổ, và ở đó cho đến khi chính quyền thông báo bão đã qua. Giữ radio hoặc điện thoại bật để nghe cảnh báo.
Trang này dành cho bất kỳ ai ở lại qua cơn bão (hurricane), bão (typhoon) hoặc xoáy thuận nhiệt đới (cyclone) tại nhà, trong nơi trú ẩn hoặc khách sạn. Đây là cùng một loại bão với những tên gọi khác nhau. Trang này nói về giờ cuối cùng trước khi gió đến, cách xoay xở từng giờ khi bão đang ở ngay trên đầu, và việc cần làm nếu ngôi nhà bắt đầu hư hỏng hoặc nước bắt đầu dâng.
Nếu bạn chỉ làm ba việc¶
- Ở trong một phòng bên trong, tại tầng thấp nhất không có nguy cơ ngập, tránh xa cửa sổ.
- Đừng ra ngoài cho đến khi chính quyền thông báo bão đã qua, ngay cả khi trời bỗng lặng.
- Nếu nước dâng, hãy lên cao, đừng đi ra ngoài. Nếu tòa nhà hư hỏng, hãy vào căn phòng nhỏ chắc chắn nhất và chui xuống dưới vật gì đó vững chắc.
Ngay bây giờ: bạn đang ở trong tình huống nào?¶
| Chuyện đang xảy ra | Việc cần làm | Đọc thêm |
|---|---|---|
| Gió và mưa đang mạnh lên | Vào phòng an toàn cùng đồ dự trữ | Chuẩn bị phòng an toàn |
| Cảnh báo lốc xoáy | Tầng thấp nhất an toàn, phòng bên trong, che đầu | Lốc xoáy |
| Nước đang tràn vào | Lên tầng cao hơn, không bao giờ vào gác mái kín | Lũ lụt |
| Mái, tường hoặc cửa sổ đang hư hỏng | Vào căn phòng nhỏ chắc chắn nhất, chui xuống dưới nệm hoặc bàn | Nếu ngôi nhà bắt đầu hư hỏng |
| Trời bỗng lặng gió | Bạn có thể đang ở trong mắt bão. Ở yên trong nhà | Mắt bão |
| Bạn đang trong xe hoặc ngoài trời | Vào tòa nhà vững chắc gần nhất | Bị kẹt bên ngoài |
| Vết nứt, bùn hoặc tiếng ầm ầm trên sườn dốc gần bạn | Rời xa phía sườn dốc ngay | Sạt lở đất |
| Bão di chuyển chậm và sẽ kéo dài nhiều ngày | Chia nhỏ đồ dự trữ để dùng lâu | Bão kéo dài |
Giờ cuối cùng trước khi gió đến¶
Nếu còn thời gian, hãy làm những việc này ngay. Dừng lại ngay khi gió khiến việc ngoài trời không còn an toàn. Không có gì bên ngoài đáng để mạo hiểm khi bão đã gần.
- Đưa mọi người vào trong nhà, kể cả thú cưng. Cho thú cưng vào lồng hoặc buộc dây dắt trong phòng an toàn.
- Sạc mọi điện thoại và pin dự phòng. Bật chế độ tiết kiệm pin.
- Đổ đầy nước vào chai, nồi và bồn tắm. Nước bồn tắm dùng để xả nhà vệ sinh và rửa ráy, không để uống, trừ khi bồn đã được rửa sạch trước.
- Chỉnh tủ lạnh và tủ đông về mức lạnh nhất và giữ đóng kín.
- Đặt túi đồ khẩn cấp, giấy tờ, thuốc và sạc điện thoại vào phòng an toàn.
- Mang giày chắc chắn và đừng cởi ra. Rất có thể sẽ có mảnh kính vỡ.
- Viết các số điện thoại quan trọng ra giấy phòng khi điện thoại hết pin.
- Nhắn tin cho ai đó ở ngoài vùng bão: bạn đang ở đâu, ai đang ở cùng bạn, và bạn sẽ ở yên tại chỗ.
- Rút phích cắm các thiết bị điện tử bạn không cần, để bảo vệ chúng khỏi xung điện.
- Đóng mọi cửa bên trong. Việc này hạn chế gió thổi xuyên qua nhà nếu một cửa sổ bị vỡ.
Nếu chính quyền yêu cầu sơ tán và việc di chuyển vẫn còn an toàn, hãy đi. Đừng ở lại chỉ vì gió chưa bắt đầu. Xem Sơ tán hay ở lại.
Chuẩn bị phòng an toàn¶
Phòng an toàn của bạn là một phòng nhỏ bên trong không có cửa sổ, ở tầng thấp nhất không bị ngập: tủ quần áo, phòng tắm, hành lang bên trong hoặc khoảng trống dưới cầu thang. Hãy đặt càng nhiều bức tường giữa bạn và bên ngoài càng tốt. Trong nhà bê tông, một phòng bên trong vẫn an toàn hơn một phòng nằm sát tường ngoài.
Nếu bạn ở vùng lũ hoặc nước dâng do bão, quy tắc thay đổi. Lẽ ra bạn đã phải rời đi. Nếu không thể, hãy trú ở tầng cao nhất an toàn khỏi nước và xa cửa sổ. Xem Lũ lụt trong cơn bão.
Mang những thứ này vào phòng:
- Nước và thức ăn cho 24 giờ tới, cùng một cái cốc và một cái thìa
- Đèn pin hoặc đèn đeo đầu cho mỗi người, và pin dự phòng
- Radio chạy pin hoặc quay tay
- Điện thoại, sạc và pin dự phòng
- Thuốc, kính, máy trợ thính và dụng cụ hỗ trợ đi lại
- Bộ sơ cứu và một cái còi
- Nệm, gối đệm hoặc chăn dày để kéo che người
- Mũ bảo hiểm xe đạp hoặc mũ cứng nếu có
- Một cái xô có nắp và vài túi nhựa, phòng khi bạn không thể đến nhà vệ sinh
- Thức ăn cho thú cưng, dây dắt và lồng
- Sách, bài và thứ gì đó êm dịu cho trẻ em
Giữ mọi người trong cùng một phòng. Nếu ai đó phải ra ngoài để đi vệ sinh hoặc lấy đồ, hãy chờ lúc gió lặng, đi nhanh và tránh xa cửa sổ trên đường đi.
Từng giờ trong cơn bão¶
Bão sẽ không mạnh như nhau suốt thời gian. Gió đến theo từng đợt, giữa các đợt có lúc lặng. Phần tệ nhất thường là thành mắt bão gần tâm, có thể kéo dài vài giờ. Bão chậm có thể mang gió mạnh và mưa trong một ngày hoặc hơn.
Mỗi giờ¶
Hãy tạo thành thói quen. Nó giúp bạn đi trước các vấn đề và cho mọi người việc để làm.
- Nghe cập nhật mới nhất từ cơ quan khí tượng quốc gia hoặc chính quyền địa phương.
- Kiểm tra mọi người đều ở trong phòng an toàn và ổn. Đếm đầu người, kể cả thú cưng.
- Nhìn trần và tường của phòng, và lắng nghe tiếng động mới như kính vỡ hoặc nước chảy.
- Kiểm tra sàn xem có nước thấm vào dưới cửa không.
- Kiểm tra mức pin điện thoại. Giữ một chiếc điện thoại tắt nguồn để dự phòng.
- Cho mọi người uống chút nước.
Ghi lại thời gian và những gì bạn nghe trên radio. Ghi chú giúp bạn thấy gió đang mạnh lên hay yếu đi. Chúng cũng giúp ích nếu sau này bạn cần báo sự cố hoặc kêu cứu.
Ngủ¶
Bạn có thể phải ở trong bão suốt đêm. Hãy ngủ theo ca nếu có thể. Một người lớn thức để lắng nghe cảnh báo, nước dâng hoặc hư hại, và đánh thức những người khác nếu có gì thay đổi.
Hãy ngủ trong phòng an toàn, không phải trong phòng ngủ có cửa sổ. Để giày và đèn pin bên cạnh mỗi người. Nếu bạn sống gần sườn dốc hoặc sông, phải có người thức suốt thời gian đó, vì sạt lở đất và lũ quét thường xảy ra vào ban đêm. Xem Bão kéo dài và nhiều ngày mưa.
Đi vệ sinh¶
Hãy dùng nhà vệ sinh lúc gió lặng nếu có thể đến đó an toàn. Nếu mất nước máy, hãy xả bằng cách đổ một xô nước dự trữ vào bồn cầu. Nếu có nước lũ quanh nhà hoặc cống có thể trào ngược, đừng xả. Hãy dùng xô có nắp lót túi nhựa, và phủ chất thải bằng ít đất, mùn cưa hoặc cát vệ sinh cho mèo.
Ở yên trong nhà¶
Không có gì bên ngoài đáng giá bằng mạng sống của bạn. Trong gió bão, tôn lợp, cành cây, kính và biển hiệu bay với tốc độ cao. Dây điện đứt có thể còn điện và ẩn trong nước.
Đừng ra ngoài để kiểm tra mái, dời xe, buộc thuyền hay quay phim cơn bão. Tất cả đều có thể chờ đến khi chính quyền thông báo bão đã qua.
Nếu gió bỗng giảm và trời quang, bạn có thể đang ở trong mắt bão. Phía bên kia của bão sắp đến, với gió từ hướng khác. Hãy đọc Mắt bão trước khi đưa ra bất kỳ quyết định nào.
Tiếp tục nghe tin¶
Giữ radio chạy pin hoặc quay tay bật nhỏ tiếng, dò đến một đài chính thức. Chính quyền địa phương sẽ thông báo cảnh báo lốc xoáy, lũ lụt, cảnh báo sạt lở đất và khi nào di chuyển là an toàn. Sóng điện thoại thường mất trong bão, vì vậy đừng chỉ dựa vào điện thoại.
Hãy để cảnh báo khẩn cấp không dây luôn bật. Cảnh báo lốc xoáy có thể đến bất cứ lúc nào, thường từ các dải mây ngoài rìa. Xem Lốc xoáy trong cơn bão.
Hệ thống cảnh báo khác nhau theo từng nước. Hồng Kông dùng tín hiệu đánh số, Philippines dùng các cấp tín hiệu gió, Ấn Độ và Úc dùng cảnh báo theo giai đoạn hoặc theo màu, còn Hoa Kỳ dùng theo dõi và cảnh báo (watch và warning). Trang trợ giúp địa phương của bạn giải thích hệ thống của nơi bạn.
Điện, ánh sáng và điện thoại¶
Hãy chuẩn bị mất điện. Dùng đèn pin, đèn đeo đầu và đèn lồng chạy pin. Đừng dùng nến hoặc đèn dầu: chúng gây cháy, và lực lượng cứu hỏa không thể đến chỗ bạn trong bão.
Không dùng máy phát điện, bếp nướng hay bếp lò trong nhà
Khí carbon monoxide không mùi, không màu và có thể giết người trong vài phút. Không bao giờ chạy máy phát điện, bếp nướng than hay bếp cắm trại bên trong nhà hoặc ga-ra, kể cả khi mở cửa và cửa sổ. Bạn cũng không thể chạy máy phát điện an toàn bên ngoài trong gió bão, vì vậy hãy chờ đến khi bão qua. Xem An toàn máy phát điện.
Giữ tủ lạnh và tủ đông đóng kín. Tủ lạnh đóng kín giữ thực phẩm lạnh khoảng 4 giờ. Tủ đông đầy giữ được nhiệt độ khoảng 48 giờ, còn tủ đông đầy một nửa khoảng 24 giờ. Mỗi lần bạn mở cửa, hơi lạnh bị mất.
Cách giữ pin điện thoại lâu hơn:
- Dùng chế độ tiết kiệm pin và giảm độ sáng màn hình.
- Nhắn tin thay vì gọi. Tin nhắn gửi được khi cuộc gọi không được, và tốn ít pin hơn.
- Giữ một chiếc điện thoại tắt nguồn để dự phòng cho trường hợp khẩn cấp.
- Tắt Bluetooth, định vị và các ứng dụng bạn không cần.
- Sạc từ pin dự phòng khi điện thoại còn khoảng 20 phần trăm, đừng đợi đến khi hết sạch.
Xem Điện và ánh sáng để biết thêm cách kéo dài pin.
Nếu ngôi nhà bắt đầu hư hỏng¶
Hãy quan sát và lắng nghe các dấu hiệu: mái bị nhấc lên hoặc bị bóc, tường rung lắc, trần võng xuống, cửa sổ hoặc cửa ra vào bị thổi bung, hoặc luồng gió và tiếng ồn bất ngờ ập qua nhà. Nếu có bất kỳ điều nào, hãy di chuyển ngay.
- Vào căn phòng nhỏ chắc chắn nhất ở tầng thấp nhất không bị ngập. Phòng tắm, tủ quần áo hoặc khoảng trống dưới cầu thang là tốt nhất, vì các phòng nhỏ có tường ở gần nhau.
- Chui xuống dưới vật gì đó vững chắc: bàn nặng, tấm nệm kéo che người, hoặc cả hai.
- Che đầu và cổ bằng hai tay, mũ bảo hiểm hoặc gối đệm.
- Giữ mọi người ở cùng nhau, nằm thấp sát sàn, tránh xa tường ngoài.
- Ở đó cho đến khi gió giảm hẳn. Đừng chạy ra ngoài sang tòa nhà khác khi bão còn đang thổi.
Nếu cửa sổ ở phòng khác bị vỡ, hãy đóng cửa phòng đó lại và tránh xa. Nếu mái phía trên phòng bạn đã mất, hãy chuyển sang phòng bên trong khác vẫn còn trần, hoặc chui xuống dưới món đồ nội thất nặng nhất bạn có.
Nếu nước đang tràn vào, quy tắc thay đổi. Nước dâng nghĩa là lên cao, không phải xuống thấp. Hãy đọc Lũ lụt trong cơn bão.
Mùi gas hoặc hỏa hoạn
Nếu bạn ngửi thấy mùi gas, đừng châm lửa hay bật công tắc. Hãy mở cửa sổ ở phía khuất gió nếu làm vậy an toàn, và chuyển đến phòng xa mùi nhất. Nếu có đám cháy bạn không thể dập ngay, hãy đưa mọi người ra khỏi tòa nhà và đến nơi trú ẩn an toàn gần nhất, tránh gió và mảnh vụn. Hỏa hoạn là một trong số ít lý do để rời đi trong lúc bão.
Nếu bạn ở trong nơi trú ẩn, khách sạn hoặc căn hộ¶
Hãy làm theo hướng dẫn của nhân viên. Nhân viên nơi trú ẩn và quản lý khách sạn sẽ cho bạn biết đi đâu nếu tòa nhà bị hư hại hoặc có cảnh báo lốc xoáy. Ở trong khu vực được chỉ định và giữ đồ đạc nhỏ gọn, ở gần bạn.
Trong khách sạn hoặc căn hộ, hãy chọn hành lang bên trong hoặc phòng tắm tránh xa kính. Đừng dùng thang máy, vì điện có thể mất và nhốt bạn bên trong. Ở tầng cao, hãy xuống vài tầng đến hành lang bên trong hoặc cầu thang bộ, nhưng vẫn ở trên mọi tầng có thể bị ngập. Xem Người thuê nhà và căn hộ, Du khách và Nhà cao tầng.
Đối phó với nỗi sợ¶
Sợ hãi trong cơn bão là điều bình thường. Tiếng ồn rất lớn và có thể kéo dài hàng giờ. Biết trước điều gì sẽ xảy ra sẽ giúp ích: tiếng gió gầm, tiếng đập của mảnh vụn, tai ù khi áp suất không khí thay đổi và nhà kêu cọt kẹt.
Hãy làm chậm hơi thở: hít vào đếm bốn, thở ra đếm sáu. Giữ mình bận rộn với những việc nhỏ như kiểm tra đồ dự trữ, viết ghi chú hoặc chơi bài dưới ánh đèn pin. Trò chuyện với những người ở cùng. Nếu bạn ở một mình, hãy nhắn tin cho người bạn tin tưởng mỗi giờ hoặc hơn để cho họ biết bạn thế nào.
Nếu bạn cảm thấy không thể chịu đựng được, hãy liên hệ đường dây hỗ trợ khủng hoảng hoặc thiên tai. Tại Hoa Kỳ, Disaster Distress Helpline là 1-800-985-5990, miễn phí và mở suốt ngày đêm, và bạn có thể gọi hoặc nhắn tin 988 nếu bạn hoặc người ở cùng đang khủng hoảng. Với các nước khác, xem trang trợ giúp địa phương của bạn.
Giữ bình tĩnh cho trẻ em¶
Trẻ em nhìn vào bạn để biết cách phản ứng. Hãy nói chuyện bình tĩnh và ở gần các em. Giải thích bằng lời đơn giản: gió ồn lắm, chúng ta đang ở phòng an toàn nhất, và chuyện này sẽ qua.
Hãy giao cho các em một việc, như cầm đèn pin, đếm đầu người mỗi giờ hoặc chăm thú cưng. Mang sách, bài và món đồ chơi yêu thích vào phòng an toàn. Tai nghe với nhạc có thể chặn bớt tiếng ồn.
Hãy nói trước với trẻ rằng bão có thể lặng đi rồi lại ồn lên, để nửa sau không làm các em sợ. Xem Em bé và trẻ em.
Những người cần giúp thêm¶
Nếu ai đó ở cùng bạn dùng bình oxy, máy trợ thở hoặc thiết bị y tế chạy điện khác, hãy tính trước chuyện mất điện. Dùng pin dự phòng, và gọi số khẩn cấp địa phương trước khi pin sắp hết, đừng đợi đến sau. Giữ thuốc cần bảo quản lạnh như insulin trong thùng giữ lạnh có đá, và hỏi dược sĩ sau đó xem thuốc còn dùng được không.
Người hạn chế vận động nên ở trong phòng an toàn suốt thời gian, với kế hoạch về cách người khác sẽ giúp họ di chuyển nếu ngôi nhà hư hỏng. Để máy trợ thính, kính và pin dự phòng trong tầm với. Xem Người cao tuổi và người khuyết tật.
Nếu có người bị thương¶
Gọi số khẩn cấp địa phương (911 tại Hoa Kỳ và Canada). Cho biết địa chỉ chính xác, chuyện đã xảy ra và có bao nhiêu người bị thương. Trong lúc bão tệ nhất, xe cứu thương và xe cứu hỏa thường không thể chạy. Lực lượng cứu hộ sẽ đến ngay khi gió cho phép, và cuộc gọi của bạn đưa bạn vào danh sách.
Trong lúc chờ, hãy dùng bộ sơ cứu:
- Ấn chặt vào chỗ chảy máu bằng miếng vải sạch, và tiếp tục ấn. Đừng nhấc ra để kiểm tra.
- Giữ người đó nằm yên nếu bạn nghĩ đầu, cổ hoặc lưng bị thương.
- Giữ họ ấm và khô, và cho uống từng ngụm nước nhỏ nếu họ tỉnh và nuốt được.
- Ghi lại chuyện đã xảy ra, thời gian và bất kỳ loại thuốc nào bạn đã cho dùng.
Nếu bị ngộ độc, hãy gọi trung tâm chống độc hoặc số khẩn cấp địa phương (Poison Control là 1-800-222-1222 tại Hoa Kỳ). Xem Y tế và sơ cứu.
Khi bão đã qua¶
Đừng ra ngoài cho đến khi chính quyền thông báo bão đã qua khu vực của bạn. Gió có thể vẫn nguy hiểm nhiều giờ sau khi tâm bão đi qua, và sông có thể tiếp tục dâng nhiều ngày. Xem Cách biết bão đã thật sự qua.
Khi bạn bước ra ngoài, hãy mang giày và găng tay, coi chừng dây điện đứt và tránh xa nước lũ. Hãy đọc Sau bão và Những ngày đầu sau bão trước.