An toàn khi dùng máy phát điện và carbon monoxide¶
Bão (hurricane), bão (typhoon) và bão nhiệt đới (tropical cyclone) là cùng một loại bão, chỉ khác tên theo từng đại dương. Mọi điều trong cẩm nang này đều áp dụng cho tất cả.
Số khẩn cấp khác nhau tùy quốc gia. Số điện thoại, cơ quan và chương trình hỗ trợ ở mỗi quốc gia đều khác nhau. Trang địa phương của bạn có các số khẩn cấp, văn phòng thiên tai và thông tin về nơi trú ẩn tại khu vực của bạn. Tìm trang địa phương của bạn.
Ngộ độc carbon monoxide từ máy phát điện cướp đi sinh mạng người dân sau bão (hurricane), bão (typhoon) và xoáy thuận (cyclone) ở mọi khu vực. Loại khí này không mùi, không màu, không vị, và có thể giết cả gia đình khi họ đang ngủ. Trang này cho bạn biết nên đặt máy phát điện ở đâu, cách nhận biết ngộ độc carbon monoxide, cách đổ nhiên liệu và nối điện mà không gây cháy hay làm hại công nhân điện lực.
Nếu bạn chỉ làm ba việc¶
- Chỉ chạy máy phát điện ngoài trời, cách mọi cửa sổ, cửa ra vào hoặc lỗ thông gió ít nhất 6 mét (20 feet), với ống xả hướng ra xa mọi ngôi nhà.
- Đặt máy báo carbon monoxide chạy pin gần mọi khu vực ngủ trước khi khởi động.
- Không bao giờ cắm máy phát điện vào ổ cắm trên tường. Hãy cắm thiết bị vào máy phát bằng dây nối dài dùng ngoài trời.
Không bao giờ chạy máy phát điện trong nhà, kể cả khi mở cửa
Không bao giờ chạy máy phát điện trên ban công, ở hành lang, trong cầu thang hoặc trong nhà để xe, kể cả khi mở cửa. Điều này cũng đúng với mái hiên để xe, tầng hầm, khoảng trống dưới sàn, nhà kho, hiên đóng kín hoặc nền đất ngay dưới cửa sổ. Mở cửa và cửa sổ không đủ để khí carbon monoxide thoát ra. Nơi an toàn duy nhất là ngoài trời, cách xa tòa nhà, với ống xả hướng ra xa.
Nên đặt máy phát điện ở đâu¶
Sáu mét (20 feet) cách nhà là mức tối thiểu. Xa hơn thì tốt hơn nếu dây nối của bạn đủ dài.
- Đặt máy trên nền phẳng, khô, thoáng, nơi máy không bị đổ, và mưa hay nước lũ không với tới.
- Hướng ống xả ra xa nhà bạn và nhà hàng xóm.
- Giữ máy cách xa cửa sổ, cửa ra vào, cửa hút gió của máy lạnh, và lỗ thông gió của khoảng trống dưới sàn hay gác mái. Đóng các cửa sổ gần máy.
- Nếu có thể, đặt máy ở phía cuối gió so với ngôi nhà để khói bị thổi đi xa.
- Giữ trẻ em và thú cưng tránh xa. Động cơ và ống xả nóng đến mức có thể làm bỏng da.
Không bao giờ chạy máy phát điện "chỉ vài phút" trong nhà để xe hoặc cạnh cửa. Carbon monoxide tích tụ trong vài phút và có thể tồn tại trong không gian kín hàng giờ.
Căn hộ, chung cư và nhà cao tầng¶
Không chạy máy phát điện trên ban công, trong cầu thang, hành lang, bãi đậu xe ngầm, hoặc trên mái bằng gần lỗ thông gió. Khói bốc lên các căn nhà phía trên và xung quanh bạn. Nếu bạn sống trong tòa nhà cao, hãy hỏi người quản lý tòa nhà xem có máy phát điện dùng chung an toàn không, và thay vào đó dùng trạm điện pin trong nhà. Xem nhà cao tầng.
Máy báo carbon monoxide¶
Máy báo carbon monoxide là thứ duy nhất cảnh báo bạn trước khi bạn thấy khó chịu. Máy báo nối điện lưới sẽ ngừng hoạt động khi mất điện, trừ khi có pin dự phòng.
- Đặt máy báo carbon monoxide chạy pin hoặc có pin dự phòng ở mỗi tầng và gần mọi khu vực ngủ.
- Thử máy trước khi khởi động máy phát điện, và giữ sẵn pin dự phòng.
- Thay máy báo theo hướng dẫn của nhà sản xuất, hoặc sau mỗi 5 năm.
- Nếu máy kêu, hãy đưa mọi người ra ngoài trước. Đừng đi tìm nguyên nhân.
Máy báo khói không phát hiện được carbon monoxide. Hãy kiểm tra nhãn.
Triệu chứng ngộ độc carbon monoxide¶
Các triệu chứng ban đầu giống cảm cúm hoặc kiệt sức, vì vậy rất dễ bị bỏ qua sau bão.
- Đau đầu
- Chóng mặt
- Yếu hoặc mệt mỏi
- Đau bụng hoặc nôn mửa
- Đau ngực
- Lú lẫn
- Nhìn mờ
- Ngất xỉu
Người đang ngủ hoặc đã uống rượu bia có thể tử vong trước khi nhận ra điều gì. Trẻ sơ sinh, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh tim hoặc phổi bị ảnh hưởng nhanh hơn.
Hãy nghi ngờ carbon monoxide nếu có nhiều hơn một người, hoặc thú cưng, cùng thấy khó chịu một lúc, hoặc nếu bạn thấy khỏe hơn khi ra khỏi nhà và tệ hơn khi quay về.
Nếu bạn nghi ngờ ngộ độc carbon monoxide
Đưa mọi người, kể cả thú cưng, ra chỗ thoáng khí ngay lập tức. Gọi số khẩn cấp địa phương (911 ở Hoa Kỳ và Canada) từ bên ngoài. Không quay vào để tắt máy phát điện hay lấy đồ đạc. Bất kỳ ai đã ngất, lú lẫn, đang mang thai hoặc đau ngực đều cần đến bệnh viện, kể cả khi họ thấy khỏe hơn ở bên ngoài.
Ở Hoa Kỳ, Trung tâm Kiểm soát Chất độc (Poison Control, 1-800-222-1222) cũng có thể tư vấn về phơi nhiễm carbon monoxide.
Các nguồn carbon monoxide khác¶
Máy phát điện không phải là mối nguy duy nhất sau bão. Tất cả những thứ sau đều tạo ra carbon monoxide.
- Bếp nướng than, bếp hibachi, bếp than hoặc bếp củi. Không bao giờ đốt than trong nhà, trong nhà để xe hay trong lều, kể cả để sưởi ấm.
- Bếp nướng gas, bếp cắm trại, và lò sưởi propane hoặc dầu hỏa ngoài trời.
- Lò nướng và bếp gas dùng để sưởi ấm hoặc làm mát phòng.
- Máy rửa áp lực và các dụng cụ chạy xăng khác.
- Ô tô, xe tải, xe máy và thuyền. Không bao giờ nổ máy trong nhà để xe hoặc không gian kín, kể cả khi mở cửa. Để sạc điện thoại hoặc hóng mát trong xe, hãy đưa xe ra hẳn bên ngoài trước.
Chọn máy phát điện an toàn hơn¶
Nếu bạn mua máy phát điện, hãy tìm mẫu có chức năng tự ngắt khi có carbon monoxide. Máy sẽ tự tắt nếu khí carbon monoxide tích tụ gần đó. Ở Hoa Kỳ, các mẫu được chứng nhận theo tiêu chuẩn PGMA G300 hoặc UL 2201 có loại bảo vệ này.
Máy phát điện inverter thường êm hơn và tốn ít nhiên liệu hơn. Chúng vẫn tạo ra carbon monoxide, nên mọi quy tắc trên trang này đều áp dụng.
Trạm điện pin và tấm pin mặt trời không tạo khói và có thể dùng trong nhà. Chúng dùng tốt cho điện thoại, đèn, quạt và một số thiết bị y tế. Xem nguồn điện và ánh sáng.
Máy phát điện chạy được bao nhiêu¶
Mỗi máy phát điện có công suất định mức tính bằng watt. Hãy cộng tổng những gì bạn định chạy và giữ dưới mức đó.
- Xem công suất watt trên nhãn của từng thiết bị.
- Nhớ rằng tủ lạnh, tủ đông, máy bơm và máy lạnh cần thêm điện trong vài giây khi khởi động.
- Khởi động máy phát khi chưa cắm gì, rồi cắm thiết bị lớn nhất trước và thêm từng thiết bị còn lại.
- Chạy các thiết bị lớn lần lượt, chẳng hạn tủ lạnh vài giờ, rồi máy giặt, thay vì chạy cùng lúc.
Nếu máy phát điện gắng sức, đèn mờ đi hoặc máy tự tắt, hãy rút bớt một thiết bị.
Đổ nhiên liệu¶
Động cơ nóng và nhiên liệu là nguy cơ cháy.
- Tắt máy phát điện và để nguội trước khi đổ nhiên liệu. Nhiên liệu đổ lên động cơ nóng có thể bốc cháy.
- Đổ nhiên liệu ngoài trời, cách xa mọi ngọn lửa, thuốc lá hoặc tia lửa.
- Dùng đúng loại nhiên liệu nhà sản xuất chỉ định. Không pha trộn các loại nhiên liệu.
- Đổ nhiên liệu trước khi trời tối, để bạn không phải đổ bằng ánh đèn pin.
- Để bình chữa cháy gần đó.
Cất giữ nhiên liệu¶
- Chỉ cất nhiên liệu trong bình chứa được chấp thuận, có nắp đậy kín.
- Để ngoài nhà, ở nơi mát, có bóng râm, thông thoáng, cách xa máy phát điện và mọi thứ có thể tạo lửa hoặc tia lửa.
- Để ngoài tầm với của trẻ em.
- Không bao giờ chở can nhiên liệu trong xe kín.
Chỉ trữ lượng bạn có thể cất giữ an toàn. Nhiên liệu bị cũ sau vài tháng, vì vậy hãy làm theo khuyến nghị của nhà sản xuất về cách bảo quản và chất ổn định nhiên liệu.
Nối máy phát điện vào nhà¶
Không bao giờ cấp ngược điện vào nhà
Cắm máy phát điện vào ổ cắm trên tường, thường bằng dây có phích cắm ở cả hai đầu, sẽ đẩy điện ngược ra đường dây điện. Điều đó có thể giết một công nhân điện lực tưởng đường dây đã mất điện, và có thể khiến bạn bị điện giật hoặc gây cháy trong tường khi điện lưới có lại. Việc này là bất hợp pháp ở nhiều nơi.
Các cách an toàn để dùng điện từ máy phát là:
- Dây nối dài từ máy phát điện đến từng thiết bị. Đây là cách đơn giản nhất để chạy tủ lạnh, quạt, vài bóng đèn và bộ sạc điện thoại.
- Công tắc chuyển nguồn do thợ điện có giấy phép lắp đặt. Công tắc này ngắt nhà bạn khỏi lưới điện để máy phát có thể cấp điện an toàn cho các mạch được chọn. Hãy lắp trước mùa bão.
- Cổng cấp điện cho máy phát kèm khóa liên động, cũng do thợ điện có giấy phép lắp đặt, làm cùng công việc đó cho máy phát điện di động.
Dây nối dài¶
Dây không phù hợp có thể quá nóng và gây cháy.
- Dùng dây nối dài loại chịu tải nặng, có ghi dùng ngoài trời, ba chân cắm, định mức ít nhất bằng tổng công suất watt bạn sẽ cắm vào.
- Kiểm tra từng dây xem có bị cắt, nứt hoặc chân cắm cong không trước khi dùng.
- Duỗi thẳng hoàn toàn dây, và giữ dây tránh nước.
- Không luồn dây dưới thảm, qua ngưỡng cửa hoặc qua cửa sổ, nơi dây có thể bị kẹp hoặc khiến cửa sổ phải mở gần ống xả.
- Không nối các dây với nhau và không để quá tải.
Nếu dây ấm lên, hãy rút ra và dùng dây loại to hơn.
Giữ khô ráo¶
Nước và điện kết hợp có thể gây chết người.
- Chạy máy phát điện trên nền khô, dưới mái che mở hoặc tấm che dành riêng cho máy phát. Để các mặt hở để khói thoát ra.
- Không bao giờ chạy máy trong nước đọng, và không bao giờ chạm vào máy bằng tay ướt hoặc khi đang đứng trong nước.
- Không khởi động máy phát điện đã bị ngâm trong nước lũ cho đến khi kỹ thuật viên kiểm tra.
Bảo dưỡng máy¶
- Đọc hướng dẫn sử dụng trước khi cần dùng máy, đừng đọc bằng đèn pin sau đó.
- Kiểm tra dầu mỗi lần đổ nhiên liệu và thay dầu theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
- Trong mùa bão, khởi động và chạy máy một lúc ngắn khoảng mỗi tháng, ở ngoài trời.
- Để máy nguội hoàn toàn trước khi che hoặc cất.
- Khóa hoặc xích máy lại nếu khu vực bạn có nạn trộm cắp, nhưng không bao giờ dời máy gần nhà hơn để bảo vệ.