Yeka uye kukucuketfwe

Kubhekana nemehlo emvakwesivunguvungu

Ema-hurricane, ema-typhoon, nema-cyclone yimihlobo yefanako yesivunguvungu, nemagama lahlukene kuma-ocean lahlukene. Konkhe kulomhlahlandlela kusebenta kutonkhe.

Tinombolo tesiphuthfumo tehlukana nchibidlwa tive. Tinombolo, tiphatsimandla, netinhlelo tekusita tehlukana ive ngayinye. Likhasi lakho lendzawo linetinombolo tesiphuthfumo, umnyango wetingoti, nemininingwane yesikhungo sekuphephela yalapho ukhona. Fumana likhasi lakho lendzawo.

Lelikhasi likusita kunakekela ingcondvo nemtimba wakho emvakwesivunguvungu, i-typhoon, nome i-cyclone, usekele bantu labakutungelele, futsi wati nalini lekufanele uculele kuletinye lusito. Kucindzeteleka nekulila kujwayelekile emvakwesivunguvungu. Emaviki nemizi yekubuyela esimeni ingaba nzima kakhulu kunesivunguvungu ngalokwaso, ngako hlelela loko.

Nangabe wenta tintfo tintatu kuphela

  1. Nakekela timphahla letisekelako: kulala, kudla, emanti, nekuphumula kancane lilanga ngalinye. Ingcondvo yakho ayikwati kutula kuze umtimba wakho futsi.
  2. Hlala uxhumene. Khuluma nabantu lobatembile, awukadluli kulokhu wedvwa.
  3. Nangabe wena nome umuntfu lomtsandza ubambene, ngena kutfola lusito. Nangabe nome ngubani usengotini, shayela inombolo yakho yesiphuthfumo yendzawo. E-United States, Disaster Distress Helpline ku-1-800-985-5990 imahhala futsi ivulekile lilanga lonkhe, onkhe emalanga.

Kuphendvula lokujwayelekile kusehlakalo lesingekajwayeleki

Cishe wonkhe umuntfu ophila ngesehlakalo sinkhulu unalokunye kuloku emalangeni nemaviki emvakwaloko:

  • Kunkinga yekulala, maphupho lamabi, nome ukulala kakhulu kunejwayelekile
  • Kuva singabambeki, uphaphama ngasheshe, usizi, uphelelwe lithemba, nome ucatsene, kanyenti kokubili kulelilanga linye
  • Kunkinga yekucondza, yekukhumbula, nome yekwenta tincumo letilula
  • Pfundla, tinkinga tesisu, buhlungu, nekukhatsala
  • Kutitjekela sivunguvungu kungcondvo lakho, nome kutetfusa ngumoya nemvula
  • Kutizwela licala ngenta nome longakwenti, nome ngekuba nenhlanhla kunemmakhelwane
  • Kucotjwa kubantu lobatsandza, nome kufuna kuba wedvwa

Loku kuphendvula lokujwayelekile kusehlakalo lesingekajwayeleki. Akusiwo luphawu lwekubutheka. Kubantu labanyenti, kuncipha ngemuva kwemaviki lambalwa njengobe kuphila kucala kuba nokulindzeleka.

Yini leyilindzelekile emizini letako

Kubuyela esimeni akucondzi ngelayini lelicondzile, kodvwa bantu labanyenti bahamba etigabeni letifanako cishe.

  • Emalanga lekucala. I-adrenaline nemisebenti yesheshe ingafihla kutsi uva njani. Bantu labanyenti baziva batulile ngendlela leyisa kweli, bese bakhatsala futsi baphantsi njengobe umsebenti uhlehlela.
  • Emaviki lekucala. Kulala kanyenti akukahle, futsi kucindzeteleka kungakhuphuka njengobe misebenti yesheshe icedziwa bese umsebenti wekubheka netinkokho kucala.
  • Timizi lekucala. Luhlelo lwemihla ngemihla luhamba kancane. Kuphendvula kufanele kunciphe kancane. Nangabe akwenteki njalo, buka tiphawu ngaphansi.
  • Imizuzwana yekukhumbula nalesizini lelandzelako. Luhlu lwetilanga, umsindo wemvula nome umoya, nekubikezelwa kungaletsa imizwa kabusha. Loku kujwayelekile. Hlelela loko ngekutjela umndeni ngaphambili bese unqume ngubani lotawumshayela.

Tinyatselo takho tekucala

Nakokonkhe kuva njengakucindzeteleke kakhulu, cala naloko longakulawula namuhla.

  • Dla intfo, ngisho awunalusabo lwekudla. Natsa emanti.
  • Phumula nangabe ungakwati, ngisho yimizuzu lishumi nesihlanu.
  • Khuluma nomuntfu: umndeni, umngani, ummakhelwane, umholi wenkholo.
  • Khetsa misebenti linye nome mibili lanamuhla, uyekele lesele.
  • Hlola tindzaba ngesikhatsi lesimisiwe kuphela, kusuka emtfombeni yangiko.
  • Yenta intfo yinye lencane leyiva ijwayelekile: geza, shintja timphahla, phekela itiya, khuleka, nome udlale ngemdlalo nebantfwana.

Kulala

Kulala kanyenti kuyintfo yekucala kuhamba emvakwesivunguvungu, futsi kukubuyisa kusita konkhe lokunye. Zama kungena embhedeni nekuvuka nganyinye sikhatsi lilanga ngalinye, ngisho emalanga akhohlakele. Gcina indzawo yakho yekulala imnyama, iphola, iyitulile njengobe ungakhona.

Gwema i-caffeine emini. I-alcohol ingasita uve ozela, kodvwa yenta kulala kube kubi kamuva ebusuku. Nangabe awukwati kulala, vuka wente lokutulile lokukhanya kuphantsi sikhashana esikhundleni sekulala uzibambe ngemicabango.

Gcina buku seceleni kwembhede. Nakukucabanga kukugcina uphaphamile, bhala loko bese utitjela kutsi utakubhekana naloko ekuseni. Loku akusisebenti kunakata inkinga, kodvwa kanyenti kusita ingcondvo iyeke.

Nangabe ulala esikhungweni sekuphephela, likhaya lesihlobo, nome gumbi lelinabantu labanyenti, emaplug'i endlebe, imask yemehlo, nome lembu etikwemehlo akho angasita. Phumula emini njengobe ungakhona.

Luhlelo lwemihla ngemihla netimphumelelo letincane

Luhlelo lutjela umtimba wakho kutsi kuseko kokunye lokusalawulwa. Dla ngesikhatsi lesimisiwe, geza, ugcine timcoshana letincane njengekofi yekuseni, umkhuleko, nome kuhamba. Nangabe bantfwana kanyenti balaleliswa indzaba embhedeni, gcina lendzaba, ngisho yikukhanyiswa kwe-flashlight.

Beka luhlelo lilanga ngalinye: misebenti yinye nome mibili yekuhlanta, inye yekushayela inshuwarensi nome lihhovisi lelusito, nesikhatsi lesicacile lekuyekela. Luhlu lolude lolungenasiphetfo lwenta kucindzeteleka kube kubi kakhulu. Caphela timphumelelo letincane, njengegezi lebuya nome kudla kwekucala kuletafula lakho, bese ukusho ngelilivu.

Tindzaba ne-social media

Kujwayelekile kufuna kutfolakala lonkhe kusasa. Emahora etifombe tekulimala, tindzaba letingacaciswa, nemithrede yentukuthelo bagcina umtimba wakho usematseni. Hlola tindzaba ngesikhatsi lesimisiwe, kabili ngelilanga kwenela, bese utifumana kumtfombo wangiko njenge umnyango wesive wesimo-mango wakho, umnyango wetingoti wakho wesive, nehulumende wakho wendzawo.

Vala tichatho letisakata tindzaba letingacaciswa. Beka liphoni phansi ngesikhatsi sekudla naphambi kwekulala. Loko lokudzinga kwatiwa kusasengekho kusasa.

Kulila nekulahlekelwa

Bantu balila emvakwetivunguvungu ngetinhlobo letinyenti tekulahlekelwa: umuntfu, silwane sesekhaya, likhaya, bhizinisi, sivuno, licawa, umphakatsi, nome kuva usaphephile kuphela. Konkhe loku kulahlekelwa lokungiko. Akukho indlela leyicondzile nome sikhatsi lesicondzile sekulila.

  • Vumela sive sidzindze, sicatsene, nome sibambeke ngaphandle kwekutijaja.
  • Gcina tindlela netimcoshana letibalulekile kuwe nemphakatsi wakho, ngisho ngendlela leyiphutjana.
  • Gcina kungenani laku ngakhona titfombe netimphahla letiyinkhumbuzo. Likhasi lekuhlanta lichaza kutsi njani.
  • Vuma kutsi lamalanga lamanye atotiba kubi kunalalanye.

Nangabe umuntfu losetseni kwakho ushonile, nome wabona bantu balinyatswa nome babulawa, luvalo lungaba lolujulile futsi luhlale sikhatsi lesidze. Lusito lwekubhekana nekulila, baholi benkholo, namacembu yekusekela angasita.

Imali nekucindzeteleka kwekubuyela esimeni

Kulindza inshuwarensi, lusito, nome kulungiswa kungincenye yenye lenzima kakhulu yekubuyela esimeni. Misebenti lephelele netinkokho letingakalindzelwa tilitengetela.

  • Bhala loko lokokhokha nelokungenako, kuze kwesaba kube nesakhiwo.
  • Shayela baboleki, banikati tendlu, netikampani tetindzawo ngasheshe, bese ubuta ngekuyekisa kukhokha nome luhlelo lwekukhokha.
  • Gcina luhlu lwemicelo nemashayelo kuze awukatfwele konkhe engcondvweni yakho. Bhala lilanga, umuntfu lokhuluma naye, nekubetsembisa labo. Buka inshuwarensi nelusito.
  • Cela lusito ngemafomu. Macembu lamanyenti welusito, macembu yemphakatsi, nema-tekiti anikela loku mahhala.
  • Gwema tincumo tetimali letinkhulu emavikini lekucala, njengekutsengisa sitfu nome kutsatsa boleko lenesondvo lenkhulu, ngaphandle kwetsi kudzingekile kakhulu. Bakhwelembe batsembela kucindzetela loku. Buka kugwema bubhelesele.

Kusita bantfwana

Bantfwana batsatsa luphawu kubantu labadzala labakutungelele. Kuphendvula kuhluka ngeminyaka, futsi konkhe loku kujwayelekile sikhashana:

Iminyaka Kuphendvula lokujwayelekile
Tinsane netingane letincane Kunamatsela, kukhala, kunkinga yekulala, kufuna kuphatswa kakhulu
Bantfwana labancane Kulala emantini, kumunca lusongo, kwesaba bumnyama nome kuba wedvwa, kwenta njengatimncane kuneminyaka yabo, kutitjekela sivunguvungu emdlalweni
Bantfwana besikolo Maphupho lamabi, buhlungu besisu, nkinga yekucondza, kucatsana, imibuto leyinyenti leyiphindvwaphindvwa
Bantfwana lababadzala Kuhlehlela ngemuva, kubukeka bangakhatsaleli, intukutselo, kutsatsa tingoti, kukhatsaleka ngebangani

Kutsi usita njani:

  • Khuluma. Chaza loko lokwentekile ngemagama lamalula, laneliso. Batjele yini lokuyentako kuze bahlale baphephile.
  • Lalela. Bavumele kubuta imibuto leyifanako kaphindaphindze, bese uphendvula ngekutula sonkhe sikhatsi.
  • Gcina luhlelo lwemihla ngemihla. Tidlo, sikhatsi sekulala, nekudlala ngesikhatsi lesijwayelekile, njengobe ungakhona.
  • Nciphisa titfombe tekubhidliteka. Cisha tindzaba nangabe bantfwana basekhona. Kubuya kwetifombe kungaba njenge sivunguvungu sicala kabusha.
  • Bavumele basite. Kuhlela timphahla, kudlisa silwane sasekhaya, nome kudweba khadi lummakhelwane kubanika luzvo lwekulawula.
  • Banike sikhatsi ngetikwatsalayo nenduduzo. Kugonana, kubekezela, nesidlalo nome ingubo lotsandzwako kubasita kakhulu.
  • Babuyisele esikolweni, kudlaleni, nebangani ngasheshe njengobe ungakhona. Macembu lamanyenti yelusito enta tindzawo tekudlala letiphephile kubantfwana emvakwetivunguvungu.

Kulungile kuvumela bantfwana babone kutsi uyacwila, ngendlela yabangakwati kuyibhekana nayo. "Ngilusizi ngendlu, kodvwa sitawuba sikahle" kwenela.

Khuluma nadokotela, mcecisi wesikolo, nome sisebenti semphilo nangabe kushintja kwemntfwana kuhlala sikhatsi lesidze kunemaviki lambalwa, nome mntfwana ayeke kudla nome kulala, nome alahlekelwe tikhono labenazo, njengekukhuluma nome kusebentisa lithoyilethi. Likhasi tinsane nebantfwana linaloku okunyenti.

Bantu labadzala nebantu labanekukhubateka

Sizalwane nebomakhelwane labadzala bangafihla kutsi babambene kangakanani, kakhulukati nabalahlekelwa likhaya labebahlala kuto iminyaka leminyenti. Kushintja kwaluhlelo, kushisa, nemitsi leyingakadliwa kungabanga nakukunghubukuleka.

Vakashela kanyenti, usite ngemashayelo namaphepha. Bheka kunghubukuleka, mitsi leyingakadliwa, kungadli, nome kuhlehlela ngemuva. Hlola kutsi banemitsi yabo, ngilazi, ema-hearing aid, mabhatri, netitulukhuni tekuhamba.

Bantu labanekukhubateka bangenzeka balahlekelwe tulukhuni, baluleki, nome indlu leyingafinyeleleka, futsi bangadzinga lusito lwesento njengelwekuphatseka ngemizwa. Buka bantu labadzala nemisebenti yemphilo.

Awudzingi kufundziswa kusita umuntfu locwilile. Indlela ye-World Health Organization yelusito lwekucala lwengcondvo isebentisa tinyatselo tintatu letilula.

  1. Buka. Hlola kutsi umuntfu uphephile futsi akadzingi lusito lwemphilo lwesheshe. Caphela kutsi ngubani lobonakala ucwilile kakhulu.
  2. Lalela. Hlala naye. Buta yini labayidzingako. Bavumele bakhulume nangabe bafuna, kodvwa awukabacindzetelini kuchaza kwentekile. Vuma kutizwa kwabo ngaphandle kwekuphikisana.
  3. Hlanganisa. Basite ngaletidzingo tesento, njengemanti, kushayela umndeni, nome kufumana lihhovisi lelusito. Bahlanganise nabantu neseva letingasita kabanzi.

Awuketi tetsembiso longeti kutigcina, futsi awukabatjeli bantu kutsi bafanele baziva njani. "Loko kuzwakala kunzima kakhulu" kanyenti kuyintfo yencono kutsi uyisho.

Basabeleli, bavolontiya, nebanakekeli

Bantu labanakekela labanye, njengebasebenti bemphilo, macembu welusindvo, macembu etindzaweni, bavolontiya, nebanakekeli bemndeni, kanyenti babeka tidzingo tabo ekugcineni. Labanyenti nabo bane kulimala emakhaya.

  • Tsatsa phumulo, udle, ulale, ngisho umsebenti awukapheli.
  • Beka sikhatsi sekuyekela lilanga ngalinye, ugcine lihora linye lelingelakho.
  • Khuluma nabantu lobasebenta nabo ngaloko lokuboniwe.
  • Caphelani ngekukhatsala, kucatsana, nekunatsa kakhulu.
  • Buta umcashi wakho nome inhlangano ngelusito lwekwelulekwa nekusekelwa.

Emaphutsa lajwayelekile

  • Kulinda sikhatsi lesidze kakhulu kucela lusito ngobe ucabanga kutsi imizwa itawudlula ngekwayo.
  • Kusebentisa alcohol nome tipilisi tekulala ebusuku bonkhe kuze udlule bubusuku.
  • Kubuka tifombe tesivunguvungu embhedeni, bese ucabanga kutsi kungani kulala akukahle.
  • Kuzama kuba naminandla kuwonkhe umuntfu ungatjeli muntfu kutsi uva njani.
  • Kucabanga kutsi mntfwana ulungile ngobe utulile.
  • Kusayinisa sivumelwano nome kutsengisa sitfu ngesheshe emavikini lekucala.

Tiphawu tekutsi umuntfu udzinga lusito longetiwe

Kucindzeteleka nekulila kulindzelekile. Fumana lusito nakuphendvula akunciphi emvakwemaviki lamanyenti, kucala kuba kumbi, nome kufaka nome ngikuyinye kuloku:

  • Angeti kulala, kudla, kusebenta, nome kunakekela yena nome bantfwana emalanga lamanyenti landzelana
  • Kunatsa alcohol lokunyenti nome kusebentisa tidvakwa kubhekana
  • Kukhuluma nga kungabinalithemba, kuba mtfwalo, nome angafuni kuphila
  • Kuhlaselwa kwekwesaba, kwesaba konkhe sikhatsi, nome kutitjekela kongapheli
  • Kutigudlula kuwonkhe umuntfu
  • Kutilimata nome kulimata labanye, nome kusongela loko

Nangabe umuntfu usengotini yanyalo

Nangabe umuntfu akhuluma ngekutibulala, unelukhetfo, nome utilimatile, shayela inombolo yakho yesiphuthfumo yendzawo nome lilayini lesiphuthfumo ngasheshe (e-United States, shayela nome bhala 988 kufinyelela ku-Suicide and Crisis Lifeline, nome ushayele 911). Hlala naye, susa nome ngutundlwana angakasebentisa kutilimata nangabe kuphephile kwenta loku, futsi awukamshiyi yedvwa.

Lapho ufumana lusito khona

  • Dokotela wakho, umtolamphilo, nome sisebenti semphilo. Bangasita ngekulala, kwesaba, nemizwa yekuphantsi, futsi bakudlulisele kulusito lwengcondvo.
  • Mitolamphilo lehambako namasikhungo welusito. Emvakwetingoti letinyenti, umnyango wemphilo, i-Red Cross nome Red Crescent, namacembu welusito banika baluleki nebasebenti besekelo.
  • Baholi benkholo namacembu yemphakatsi. Bantu labanyenti bafumana induduzo nelusito lwesento lapha.
  • Tilayini tesiphuthfumo namaseva yelusito lwengcondvo. Likhasi lakho lwendzawo linabo lusito lapho uhlala, nome buta hulumende wakho wendzawo nome lihhovisi lemphilo.
  • Macembu wekusekela. Kukhuluma nebanye labadlulile kulesivunguvungu sinye kungasita kakhulu.

E-United States

  • Disaster Distress Helpline: 1-800-985-5990. Shayela nome bhala, mahhala, kufihlakele, lilanga lonkhe onkhe emalanga, nebaluleki labafundziselwe kucwila kwesiphuthfumo.
  • 988 Suicide and Crisis Lifeline. Shayela nome bhala 988 kunome ngubani losengcindzetelekweni yemizwa.
  • 211. Shayela 211 kulusito lwekubhekana, kudla, netindzawo tendlu tendzawo.
  • Masikhungo wekubuyela esimeni kanyenti anebaluleki bekucwila lusito khona emvakwesimemezelo sesehlakalo sesizwe. Buta ngeluhlelo lwelusito lwekucwila lwemahhala esifundeni sakho.

Kubuyela esimeni lokudze

Kubuyela esimeni kusivunguvungu sinkhulu kulinganiswa kumizi neminyaka, akusimaviki. Imicelo ihamba kancane, bakhontilaka bagcwele, nemphakatsi ubukeka ungalungile sikhatsi lesidze. Imizuzwana yekukhumbula sivunguvungu, kucala kwesizini yelandzelako, nome ngisho imvula lenkhulu kungaletsa imizwa kabusha.

Kuhlela ngaphambili sizini yelandzelako kungasita uve ulawula kakhulu. Likhasi letfu luhlelo lwemndeni yindzawo yencono kucala nawusewulungile. Tinike wena nabanye sikhatsi sekuba nemalanga lamabi, wemukele lusito, bese ulunikela nawukwati. Kusita labanye yindlela yinye yetembekile yekutizwa ungcono wena, futsi kutsi usita njani linemicabango.