ဟာရီကိန်းအပြီး စိတ်ဖိစီးမှုကို ကိုင်တွယ်ခြင်း¶

ဟာရီကိန်း၊ တိုင်ဖွန်း သို့မဟုတ် ဆိုင်ကလုန်းကို ကြုံတွေ့ရခြင်းသည် ခက်ခဲပြီး ပြန်လည်ထူထောင်ရသည့် အပတ်များနှင့် လများမှာ ပိုခက်နိုင်ပါသည်။ ဤစာမျက်နှာသည် သင့်စိတ်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်ကို ဂရုစိုက်ရန်၊ သင့်ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ လူများကို ကူညီရန်နှင့် တစ်ဦးဦးအတွက် အကူအညီပိုလိုကြောင်း သိရှိရန် ကူညီပါသည်။

အရေးကြီးဆုံး အချက်သုံးချက်¶

1. အခြေခံလိုအပ်ချက်များကို ဂရုစိုက်ပါ။ အိပ်စက်ခြင်း၊ စားသောက်ခြင်း၊ ရေသောက်ခြင်းနှင့် နေ့စဉ် အနည်းငယ် အနားယူခြင်းတို့ ဖြစ်ပါသည်။ ခန္ဓာကိုယ် မငြိမ်သက်မချင်း စိတ်လည်း မငြိမ်သက်နိုင်ပါ။
2. အဆက်အသွယ်ကို မဖြတ်ပါနှင့်။ ယုံကြည်ရသူများနှင့် စကားပြောပါ၊ ဤအခက်အခဲကို တစ်ယောက်တည်း မရင်ဆိုင်ပါနှင့်။
3. သင် သို့မဟုတ် သင်ချစ်သူ ခက်ခဲနေလျှင် အကူအညီ တောင်းပါ။ ဘယ်သူ့မဆို အန္တရာယ်ရှိနေလျှင် သင့်ဒေသ၏ အရေးပေါ်နံပါတ်ကို ခေါ်ပါ။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် Disaster Distress Helpline 1-800-985-5990 သည် အခမဲ့ဖြစ်ပြီး နေ့စဉ်နာရီပေါင်း 24 ဖွင့်ထားပါသည်။

ပုံမှန်မဟုတ်သော အဖြစ်အပျက်အတွက် ပုံမှန်တုံ့ပြန်မှုများ¶

ဘေးအန္တရာယ်ကို ကြုံခဲ့ရသူ အားလုံးနီးပါးသည် ရက်များ၊ အပတ်များအကြာတွင် အောက်ပါတုံ့ပြန်မှုအချို့ကို ခံစားရတတ်ပါသည်။

• အိပ်ရခက်ခြင်း၊ အိပ်မက်ဆိုးမက်ခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်ထက် အများကြီး အိပ်ခြင်း
• ထုံထိုင်းခြင်း၊ လန့်ဖျပ်ခြင်း၊ ဝမ်းနည်းခြင်း၊ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း သို့မဟုတ် ဒေါသထွက်ခြင်းတို့ကို တစ်ခါတစ်ရံ တစ်နေ့တည်းတွင် တစ်ပြိုင်နက် ခံစားရခြင်း
• အာရုံစူးစိုက်ရခက်ခြင်း၊ မှတ်မိရခက်ခြင်း သို့မဟုတ် ရိုးရှင်းသော ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချရခက်ခြင်း
• ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ဗိုက်အနာဖြစ်ခြင်း၊ ကိုယ်လက်ကိုက်ခဲခြင်းနှင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း
• မုန်တိုင်းကို စိတ်ထဲတွင် ထပ်ခါထပ်ခါ မြင်ယောင်နေခြင်း သို့မဟုတ် လေနှင့်မိုးကြောင့် လန့်ဖျပ်ခြင်း
• ကိုယ်လုပ်ခဲ့သည့်အရာ သို့မဟုတ် မလုပ်ခဲ့သည့်အရာအတွက် အပြစ်ရှိသလို ခံစားရခြင်း၊ ဒါမှမဟုတ် အိမ်နီးချင်းထက် ကံကောင်းသည်ဟု ခံစားရ၍ အပြစ်ရှိသလို ခံစားရခြင်း
• ချစ်ခင်သူများကို စိတ်တိုကြိမ်းမောင်းမိခြင်း သို့မဟုတ် တစ်ယောက်တည်း နေချင်ခြင်း

ဤအရာများသည် ပုံမှန်မဟုတ်သော အဖြစ်အပျက်အတွက် ပုံမှန်တုံ့ပြန်မှုများ ဖြစ်ပါသည်။ အားနည်းခြင်း၏ လက္ခဏာမဟုတ်ပါ။ လူအများစုအတွက် ဘဝ ပိုမိုတည်ငြိမ်လာသည်နှင့်အမျှ အပတ်အနည်းငယ်အတွင်း သက်သာလာတတ်ပါသည်။

ပထမဆုံး လုပ်ရမည့်အရာများ¶

အရာအားလုံး လွန်ကဲနေသလို ခံစားရသောအခါ ယနေ့ ကိုယ်ထိန်းချုပ်နိုင်သည့်အရာမှ စတင်ပါ။

• ဗိုက်မဆာလည်း တစ်ခုခု စားပါ။ ရေသောက်ပါ။
• ဖြစ်နိုင်လျှင် 15 မိနစ်လောက်ပင် အနားယူပါ။
• မိသားစု၊ သူငယ်ချင်း၊ အိမ်နီးချင်း သို့မဟုတ် ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဦးနှင့် စကားပြောပါ။
• ယနေ့အတွက် အလုပ်တစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုကိုသာ ရွေးပြီး ကျန်တာကို စောင့်ထားပါ။
• သတင်းကို သတ်မှတ်အချိန်များတွင်သာ၊ တရားဝင်ရင်းမြစ်များမှသာ ကြည့်ပါ။
• ပုံမှန်ဖြစ်သည်ဟု ခံစားရသော အရာငယ်တစ်ခုကို လုပ်ပါ။ ရေချိုးခြင်း၊ အဝတ်လဲခြင်း၊ လက်ဖက်ရည်ဖျော်ခြင်း၊ ဆုတောင်းခြင်း သို့မဟုတ် ကလေးများနှင့် ဂိမ်းကစားခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

အိပ်စက်ခြင်း¶

မုန်တိုင်းအပြီး အိပ်စက်ခြင်းသည် ပထမဆုံး ပျက်ယွင်းတတ်သည့်အရာ ဖြစ်ပြီး ပြန်ရလျှင် အခြားအရာအားလုံး ပိုကောင်းလာပါသည်။ ရက်များ ရှုပ်ထွေးနေလျှင်ပင် နေ့စဉ် အိပ်ချိန်၊ ထချိန် အနီးစပ်ဆုံး တူအောင် ကြိုးစားပါ။ သင်အိပ်သည့်နေရာကို တတ်နိုင်သမျှ မှောင်မှောင်၊ အေးအေး၊ တိတ်တိတ် ထားပါ။

ညနေပိုင်းတွင် ကဖိန်း မသောက်ပါနှင့်။ အရက်သည် အိပ်ပျော်ရန် ကူညီသလိုရှိသော်လည်း ညနက်ပိုင်းတွင် အိပ်ချင်းကို ပိုဆိုးစေပါသည်။ အိပ်မပျော်လျှင် ကုတင်ပေါ်တွင် စိတ်ပူနေမည့်အစား ထပြီး အလင်းလျော့လျော့ဖြင့် တိတ်ဆိတ်သည့်အရာတစ်ခု ခဏလုပ်ပါ။

ဘေးလွတ်ရာစခန်း၊ ဆွေမျိုးအိမ် သို့မဟုတ် လူစည်ကားသည့်အခန်းတွင် အိပ်နေလျှင် နားပိတ် (earplugs)၊ မျက်လုံးအုပ် သို့မဟုတ် မျက်လုံးကို အဝတ်ဖြင့် ဖုံးခြင်းတို့က ကူညီနိုင်ပါသည်။ ဖြစ်နိုင်လျှင် နေ့ခင်းတွင် အနားယူပါ။

ပုံမှန်လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်နှင့် အောင်မြင်မှုငယ်လေးများ¶

ပုံမှန်လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်များက အချို့အရာများကို ထိန်းချုပ်နိုင်သေးသည်ဟု ခန္ဓာကိုယ်ကို ပြောပြပါသည်။ ပုံမှန်အချိန်များတွင် စားပါ၊ ရေချိုးပါ၊ နံနက်ခင်း လက်ဖက်ရည်၊ ဆုတောင်းခြင်း သို့မဟုတ် လမ်းလျှောက်ခြင်းကဲ့သို့ ငယ်ငယ်လေး အလေ့အကျင့်များကို ဆက်ထားပါ။ ကလေးများ အိပ်ရာဝင်ချိန်တွင် ပုံပြင်ပြောလေ့ရှိလျှင် မီးဆိုင်းဖြင့်ပင် ဆက်ပြောပါ။

နေ့တိုင်းကို ဖွဲ့စည်းပုံအနည်းငယ်ပေးပါ။ သန့်ရှင်းရေးလုပ်ငန်း တစ်ခု နှစ်ခု၊ အာမခံကုမ္ပဏီ သို့မဟုတ် အကူအညီရုံးသို့ ဖုန်းတစ်ခေါက်နှင့် ရပ်မည့်အချိန်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သတ်မှတ်ပါ။ အဆုံးမရှိသော စာရင်းရှည်များက စိတ်ဖိစီးမှုကို ပိုဆိုးစေပါသည်။ မီးပြန်လာခြင်း၊ ကိုယ့်စားပွဲတွင် ပထမဆုံး ထမင်းစားခြင်းကဲ့သို့ အောင်မြင်မှုငယ်လေးများကို သတိပြုပြီး အသံထွက်၍ ပြောပါ။

သတင်းနှင့် လူမှုမီဒီယာ¶

သတင်းအသစ်အားလုံးကို သိချင်ခြင်းမှာ သဘာဝကျပါသည်။ ပျက်စီးမှုဗီဒီယိုများ၊ ကောလာဟလများနှင့် ဒေါသသံ ပြောဆိုမှုများကို နာရီများစွာ ကြည့်နေခြင်းက ခန္ဓာကိုယ်ကို အမြဲသတိပေးအခြေအနေတွင် ထားပါသည်။ သတင်းကို သတ်မှတ်အချိန်များတွင် ကြည့်ပါ၊ တစ်နေ့ နှစ်ကြိမ်လောက် လုံလောက်ပါသည်။ သင့်နိုင်ငံ၏ မိုးလေဝသဌာန၊ နိုင်ငံတော်အဆင့် ဘေးအန္တရာယ်စီမံခန့်ခွဲရေး အဖွဲ့အစည်းနှင့် ဒေသန္တရအစိုးရကဲ့သို့ တရားဝင်ရင်းမြစ်များမှ ရယူပါ။

ကောလာဟလများ ဖြန့်နေသော အုပ်စုချတ်များကို အသံပိတ်ပါ။ အစာစားချိန်နှင့် အိပ်ရာမဝင်မီ ဖုန်းကို ချထားပါ။ သင်သိရန်လိုသည်များသည် နက်ဖြန်မနက်တွင်လည်း ရှိနေဦးမည် ဖြစ်ပါသည်။

ဝမ်းနည်းကြေကွဲခြင်းနှင့် ဆုံးရှုံးမှု¶

မုန်တိုင်းအပြီး လူတို့သည် ဆုံးရှုံးမှုအမျိုးမျိုးအတွက် ဝမ်းနည်းကြေကွဲကြပါသည်။ လူတစ်ဦး၊ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်၊ အိမ်၊ လုပ်ငန်း၊ သီးနှံ၊ ဘုရားကျောင်း၊ ရပ်ကွက် သို့မဟုတ် လုံခြုံသည်ဟူသော ခံစားချက်ပင် ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ဤအရာအားလုံးသည် အမှန်တကယ် ဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်ပါသည်။ ဝမ်းနည်းရန် မှန်ကန်သောနည်း သို့မဟုတ် မှန်ကန်သောအချိန် မရှိပါ။

• ဝမ်းနည်းခြင်း၊ ဒေါသထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ထုံထိုင်းခြင်းကို အကဲဖြတ်မနေဘဲ ခံစားခွင့်ပေးပါ။
• သင်နှင့် သင့်ရပ်ရွာအတွက် အရေးကြီးသော ထုံးတမ်းစဉ်လာများနှင့် ဓလေ့များကို ပိုရိုးရှင်းသည့်ပုံစံဖြင့်ပင် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းပါ။
• ဓာတ်ပုံများနှင့် အမှတ်တရပစ္စည်းများကို တတ်နိုင်သမျှ ကယ်တင်ပါ။ သန့်ရှင်းရေးစာမျက်နှာတွင် နည်းလမ်းကို ရှင်းပြထားပါသည်။
• အချို့နေ့များသည် အခြားနေ့များထက် ပိုဆိုးနိုင်သည်ကို လက်ခံပါ။

အနီးကပ်ရှိသူတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့လျှင် သို့မဟုတ် လူများ ဒဏ်ရာရခြင်း၊ သေဆုံးခြင်းကို မြင်တွေ့ခဲ့လျှင် ထိတ်လန့်မှုသည် ပိုနက်ရှိုင်းပြီး ပိုကြာနိုင်ပါသည်။ ဝမ်းနည်းကြေကွဲမှု အကြံပေးခြင်း၊ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များနှင့် ပံ့ပိုးကူညီရေးအုပ်စုများက ကူညီနိုင်ပါသည်။

ငွေကြေးနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေး စိတ်ဖိစီးမှု¶

အာမခံ၊ အကူအညီ သို့မဟုတ် ပြုပြင်မှုကို စောင့်ဆိုင်းနေခြင်းသည် ပြန်လည်ထူထောင်ရေး၏ အခက်ခဲဆုံးအပိုင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ အလုပ်ဆုံးရှုံးမှုနှင့် မမျှော်လင့်သော အသုံးစရိတ်များက ပိုထပ်ပေါင်းစေပါသည်။

• သင်မည်မျှ အကြွေးတင်သည်၊ မည်မျှ ဝင်ငွေလာမည်ကို ရေးမှတ်ထားပါ။ ဒါမှ စိတ်ပူပန်မှုက ပုံသဏ္ဌာန်ရှိလာပါမည်။
• ချေးငွေပေးသူ၊ အိမ်ရှင်နှင့် အသုံးအဆောင်ကုမ္ပဏီများကို စောစောခေါ်ပြီး ငွေပေးချေမှု ရပ်နားခွင့် သို့မဟုတ် အစီအစဉ်တစ်ခု တောင်းဆိုပါ။
• တောင်းဆိုမှုများနှင့် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုများကို မှတ်တမ်းတင်ထားပါ၊ ဒါမှ အားလုံးကို ခေါင်းထဲမှာ မထားရတော့ပါ။ အာမခံနှင့် အကူအညီကို ကြည့်ပါ။
• ပုံစံဖြည့်ရာတွင် အကူအညီတောင်းပါ။ ကယ်ဆယ်ရေးစင်တာ၊ ရပ်ရွာအုပ်စုနှင့် စာကြည့်တိုက်များစွာက အခမဲ့ ကူညီပါသည်။

ကလေးများကို ကူညီခြင်း¶

ကလေးများသည် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ လူကြီးများကို ကြည့်၍ သင်ယူကြပါသည်။ တုံ့ပြန်မှုများသည် အသက်အလိုက် ကွာခြားပြီး အောက်ပါအရာအားလုံးသည် ကာလတစ်ခုအတွင်း ပုံမှန်ဖြစ်ပါသည်။

ကူညီနည်းများ။

• စကားပြောပါ။ ဖြစ်ခဲ့သည်ကို ရိုးရှင်းပြီး ရိုးသားသော စကားလုံးများဖြင့် ရှင်းပြပါ။ သူတို့ကို လုံခြုံစေရန် သင်ဘာလုပ်နေသည်ကို ပြောပြပါ။
• နားထောင်ပါ။ မေးခွန်းတူများကို ထပ်ခါထပ်ခါ မေးခွင့်ပေးပြီး အကြိမ်တိုင်း တည်ငြိမ်စွာ ဖြေပါ။
• ပုံမှန်လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်ကို ထိန်းပါ။ အစားအသောက်၊ အိပ်ချိန်နှင့် ကစားချိန်ကို တတ်နိုင်သမျှ ပုံမှန်အချိန်တွင် ထားပါ။
• ပျက်စီးမှုပုံရိပ်များကို ကန့်သတ်ပါ။ ကလေးများ ရှိနေချိန်တွင် သတင်းကို ပိတ်ထားပါ။ ထပ်ခါထပ်ခါကြည့်ရသည့် ဗီဒီယိုများက မုန်တိုင်းကို ပြန်ကြုံနေရသလို ခံစားစေနိုင်ပါသည်။
• သူတို့ကိုလည်း ကူညီခွင့်ပေးပါ။ ပစ္စည်းများ ခွဲခြားခြင်း၊ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်ကို အစာကျွေးခြင်း သို့မဟုတ် အိမ်နီးချင်းအတွက် ကတ်ပြားဆွဲခြင်းက ထိန်းချုပ်နိုင်သည်ဟူသော ခံစားချက်ကို ပေးပါသည်။
• အချိန်နှင့် နှစ်သိမ့်မှု ပိုပေးပါ။ ဖက်တွယ်ပေးခြင်း၊ စိတ်ရှည်ခြင်းနှင့် ကြိုက်နှစ်သက်သော အရုပ် သို့မဟုတ် စောင်တို့က များစွာ အထောက်အကူဖြစ်ပါသည်။
• ကျောင်း၊ ကစားခြင်းနှင့် သူငယ်ချင်းများထံ ဖြစ်နိုင်သမျှ စောစော ပြန်ပို့ပါ။ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များစွာက မုန်တိုင်းအပြီး ကလေးများအတွက် လုံခြုံသော ကစားရန်နေရာများ ဖွဲ့စည်းပေးပါသည်။

ကလေးများ ကိုင်တွယ်နိုင်သည့်ပုံစံဖြင့် သင်ဝမ်းနည်းနေသည်ကို မြင်ခွင့်ပေးခြင်းလည်း ရပါသည်။ "အိမ်အတွက် အမေဝမ်းနည်းတယ်၊ ဒါပေမယ့် ငါတို့ အဆင်ပြေသွားမယ်" ဟု ပြောခြင်းဖြင့် လုံလောက်ပါသည်။ နို့စို့ကလေးနှင့် ကလေးများ စာမျက်နှာတွင် ပိုမိုရှင်းပြထားပါသည်။

သက်ကြီးရွယ်အိုများနှင့် မသန်စွမ်းသူများ¶

သက်ကြီးရွယ်အို ဆွေမျိုးများနှင့် အိမ်နီးချင်းများသည် အထူးသဖြင့် ဆယ်စုနှစ်များစွာ နေထိုင်ခဲ့သော အိမ်ကို ဆုံးရှုံးခဲ့လျှင် သူတို့ ဘယ်လောက်ခက်ခဲနေသည်ကို ဖုံးကွယ်တတ်ပါသည်။ လုပ်ရိုးလုပ်စဉ် ပြောင်းလဲမှု၊ အပူချိန်နှင့် ဆေးမသောက်မိခြင်းတို့ကြောင့်လည်း ရှုပ်ထွေးမှု ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

မကြာခဏ သွားရောက်လည်ပတ်ပါ၊ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုနှင့် စာရွက်စာတမ်းများတွင် ကူညီပါ၊ ရှုပ်ထွေးမှု၊ ဆေးမသောက်မိခြင်း၊ မစားခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ခွဲထုတ်ခြင်းတို့ကို သတိထားပါ။ မသန်စွမ်းသူများသည် ကိရိယာ၊ စောင့်ရှောက်သူ သို့မဟုတ် သုံးစွဲနိုင်သော နေအိမ်ကို ဆုံးရှုံးခဲ့နိုင်ပြီး စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးမှုကဲ့သို့ လက်တွေ့အကူအညီလည်း လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ သက်ကြီးရွယ်အိုများနှင့် ကျန်းမာရေးလိုအပ်ချက်များကို ကြည့်ပါ။

အခြားသူတစ်ဦးကို ကူညီခြင်း: ကြည့်၊ နားထောင်၊ ချိတ်ဆက်¶

စိတ်ထိခိုက်နေသူကို ကူညီရန် လေ့ကျင့်မှု မလိုပါ။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပဏာမ ကူညီခြင်းနည်းလမ်းတွင် ရိုးရှင်းသော အဆင့်သုံးဆင့် ရှိပါသည်။

1. ကြည့်ပါ။ ထိုသူ လုံခြုံမှုရှိမရှိနှင့် အရေးပေါ် ဆေးကုသမှု မလိုအပ်ကြောင်း စစ်ဆေးပါ။ မည်သူ အထိခိုက်ဆုံးဖြစ်နေသည်ကို သတိပြုပါ။
2. နားထောင်ပါ။ သူတို့နှင့်အတူ ထိုင်ပါ။ ဘာလိုအပ်သလဲ မေးပါ။ ပြောချင်လျှင် ပြောခွင့်ပေးပါ၊ ဒါပေမယ့် ဖြစ်ခဲ့သည်ကို ပြောပြရန် မတွန်းအားပေးပါနှင့်။ သူတို့၏ ခံစားချက်များကို အငြင်းမပြုဘဲ လက်ခံပါ။
3. ချိတ်ဆက်ပေးပါ။ ရေ၊ မိသားစုထံ ဖုန်းခေါ်ခြင်း သို့မဟုတ် အကူအညီရုံးကို ရှာဖွေခြင်းကဲ့သို့ လက်တွေ့လိုအပ်ချက်များတွင် ကူညီပါ။ ထပ်မံကူညီနိုင်သော လူများနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများသို့ ချိတ်ဆက်ပေးပါ။

မတည်ဆောင်နိုင်သော ကတိများ မပေးပါနှင့်၊ လူတို့ကို ဘယ်လိုခံစားသင့်သည်ဟု မပြောပါနှင့်။ "အဲဒါ တကယ်ခက်ခဲမယ်ဟု ထင်တယ်" ဟု ပြောခြင်းသည် မကြာခဏ အကောင်းဆုံး ဖြစ်ပါသည်။

ကယ်ဆယ်ရေးသမားများ၊ စေတနာ့ဝန်ထမ်းများနှင့် စောင့်ရှောက်သူများ¶

ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများ၊ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များ၊ အသုံးအဆောင်ဝန်ထမ်းအဖွဲ့များ၊ စေတနာ့ဝန်ထမ်းများနှင့် မိသားစုစောင့်ရှောက်သူများကဲ့သို့ အခြားသူများကို ဂရုစိုက်သူများသည် ကိုယ့်လိုအပ်ချက်ကို နောက်ဆုံးထားတတ်ပါသည်။ များစွာမှာလည်း အိမ်တွင် ပျက်စီးမှုရှိပါသည်။

• အလုပ်မပြီးသေးလည်း အနားယူပါ၊ စားပါ၊ အိပ်ပါ။
• သင်မြင်ခဲ့သည်များအကြောင်း လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များနှင့် စကားပြောပါ။
• ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ စိတ်ဆတ်ခြင်းနှင့် အရက်အလွန်အကျွံသောက်ခြင်းတို့ကို အချင်းချင်း စောင့်ကြည့်ပါ။
• အကြံပေးခြင်းနှင့် ပံ့ပိုးမှုအကြောင်း သင့်အလုပ်ရှင် သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းကို မေးပါ။

တစ်ဦးဦးအတွက် အကူအညီပိုလိုကြောင်း ပြသသော လက္ခဏာများ¶

စိတ်ဖိစီးမှုနှင့် ဝမ်းနည်းကြေကွဲမှုသည် မျှော်လင့်ထားသည့်အရာ ဖြစ်ပါသည်။ တုံ့ပြန်မှုများသည် အပတ်အနည်းငယ်အကြာတွင်ပင် မသက်သာလျှင်၊ ပိုဆိုးလာလျှင် သို့မဟုတ် အောက်ပါတစ်ခုခု ပါဝင်လျှင် အကူအညီရယူပါ။

• ရက်များစွာ အိပ်လို့မရ၊ စားလို့မရ၊ အလုပ်မလုပ်နိုင် သို့မဟုတ် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်နှင့် ကလေးများကို မစောင့်ရှောက်နိုင်ခြင်း
• ခံနိုင်ရည်ရှိရန် အရက် ပိုသောက်ခြင်း သို့မဟုတ် မူးယစ်ဆေးသုံးခြင်း
• မျှော်လင့်ချက်မရှိခြင်း၊ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးဖြစ်နေခြင်း သို့မဟုတ် အသက်မရှင်ချင်တော့ခြင်းအကြောင်း ပြောဆိုခြင်း
• အလန့်တကြား စိတ်ထိတ်လန့်မှု၊ အမြဲကြောက်ရွံ့မှု သို့မဟုတ် မပျောက်သော အတိတ်ပြန်ဖြစ်မှုများ
• လူတိုင်းနှင့် ကင်းကွာနေခြင်း
• ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သို့မဟုတ် အခြားသူများကို နာကျင်စေခြင်း၊ သို့မဟုတ် ခြိမ်းခြောက်ခြင်း

အကူအညီ ဘယ်မှာရနိုင်သလဲ¶

• သင့်ဆရာဝန်၊ ဆေးခန်း သို့မဟုတ် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်း။ အိပ်စက်ခြင်း၊ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်းနှင့် စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းတို့တွင် ကူညီနိုင်ပြီး အကြံပေးခြင်းသို့ လွှဲပို့ပေးနိုင်ပါသည်။
• လှည့်လည်ဆေးခန်းများနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးစင်တာများ။ ဘေးအန္တရာယ်များစွာအပြီး ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ Red Cross သို့မဟုတ် Red Crescent နှင့် အကူအညီပေးအဖွဲ့များက အကြံပေးသူများနှင့် ပံ့ပိုးကူညီသူများကို ပေးပါသည်။
• ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များနှင့် ရပ်ရွာအုပ်စုများ။ လူများစွာ ဤနေရာတွင် နှစ်သိမ့်မှုနှင့် လက်တွေ့အကူအညီ ရကြပါသည်။
• အကူအညီပေးဖုန်းလိုင်းများနှင့် အကြံပေးဝန်ဆောင်မှုများ။ သင်နေထိုင်ရာဒေသရှိ အကူအညီကို သင့်ဒေသတွင်းစာမျက်နှာတွင် ဖော်ပြထားသည်၊ သို့မဟုတ် ဒေသန္တရအစိုးရ သို့မဟုတ် ကျန်းမာရေးရုံးကို မေးပါ။
• ပံ့ပိုးကူညီရေးအုပ်စုများ။ တူညီသောမုန်တိုင်းကို ကြုံခဲ့ရသူများနှင့် စကားပြောခြင်းက များစွာ အထောက်အကူဖြစ်ပါသည်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင်¶

• Disaster Distress Helpline: 1-800-985-5990။ ဘေးအန္တရာယ်ကြောင့် စိတ်ဒုက္ခရောက်မှုအတွက် သင်တန်းတက်ထားသော အကြံပေးများနှင့် ခေါ်ဆိုနိုင်သည်၊ စာတိုပို့နိုင်သည်၊ အခမဲ့ဖြစ်ပြီး လျှို့ဝှက်ထားပါသည်၊ နေ့စဉ်နာရီပေါင်း 24 ဖွင့်ထားပါသည်။
• 988 Suicide and Crisis Lifeline။ စိတ်ခံစားမှုအရေးပေါ်ကြုံနေသူ မည်သူ့အတွက်မဆို 988 သို့ ခေါ်ပါ သို့မဟုတ် စာတိုပို့ပါ။
• 211။ ဒေသတွင်း အကြံပေးခြင်း၊ အစားအစာနှင့် နေအိမ်ရင်းမြစ်များအတွက် 211 ကို ခေါ်ပါ။
• ဘေးအန္တရာယ်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးစင်တာများတွင် ဖက်ဒရယ်ဘေးအန္တရာယ်ကြေညာချက်အပြီး အရေးပေါ်အကြံပေးများ ရှိတတ်ပါသည်။ သင့်ဒေသရှိ အခမဲ့ အရေးပေါ်အကြံပေးအစီအစဉ်များအကြောင်း မေးပါ။

ရှည်လျားသော ပြန်လည်ထူထောင်ရေး¶

ကြီးမားသော မုန်တိုင်းမှ ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်းကို အပတ်များဖြင့်မဟုတ်ဘဲ လများ၊ နှစ်များဖြင့် တိုင်းတာပါသည်။ တောင်းဆိုမှုများ ကြန့်ကြာပြီး ကန်ထရိုက်တာများ ကြိုတင်ဘွတ်ကင်ဖြစ်နေကာ ရပ်ကွက်သည် ကာလကြာရှည် ထူးဆန်းနေပါသည်။ မုန်တိုင်းနှစ်ပတ်လည်၊ နောက်ရာသီအစ သို့မဟုတ် မိုးသည်းထန်ခြင်းကပင် ခံစားချက်များကို ပြန်လာစေနိုင်ပါသည်။

နောက်ရာသီအတွက် ကြိုတင်စီစဉ်ခြင်းက ပိုမိုထိန်းချုပ်နိုင်သလို ခံစားစေနိုင်ပါသည်။ အဆင်သင့်ဖြစ်သောအခါ ကျွန်ုပ်တို့၏ မိသားစုအစီအစဉ် စာမျက်နှာသည် စတင်ရန် ကောင်းသောနေရာဖြစ်ပါသည်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်နှင့် အခြားသူများကို ဆိုးသောနေ့များ ရှိခွင့်ပေးပါ၊ အကူအညီကို လက်ခံပါ၊ တတ်နိုင်သောအခါ ကူညီပေးပါ။ အခြားသူများကို ကူညီခြင်းသည် ကိုယ်တိုင် ပိုကောင်းလာရန် အယုံကြည်ရဆုံး နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကူညီနည်းတွင် အကြံဉာဏ်များ ရှိပါသည်။

ဆက်စပ်လမ်းညွှန်များ¶

• ဟာရီကိန်းအပြီး ကူညီနည်း
• ဟာရီကိန်းအပြီး: ပထမဆုံး ဘာလုပ်ရမလဲ
• နို့စို့ကလေးနှင့် ကလေးများအတွက် ဟာရီကိန်းပစ္စည်းများ
• သက်ကြီးရွယ်အိုများနှင့် ကျန်းမာရေးလိုအပ်ချက်များအတွက် ဟာရီကိန်းစီစဉ်ခြင်း
• ဟာရီကိန်းအပြီး ကျန်းမာရေးအန္တရာယ်များ