Kutsi ubaleke njani ngekuphepha kusivunguvungu¶
Ema-hurricane, ema-typhoon, nema-cyclone yimihlobo yefanako yesivunguvungu, nemagama lahlukene kuma-ocean lahlukene. Konkhe kulomhlahlandlela kusebenta kutonkhe.
Lelikhasi likusita kubaleka ngekuphepha kusivunguvungu, i-typhoon, nome i-cyclone, kusuka esikhatsini unqumako kuhamba kuze ufinyelele khona. Likhuluma nga kuhamba kusenesikhatsi, kupakisha imoto, kuhamba ngaphandle kwemoto, kuhamba ngenkubateko nome netilwane, kanye nekubalekiswa kuhlelwe tiphatsimandla tendzawo nome baholi besigodzi.
Nangabe awukanquma, cala nge kufanele ngibaleke yini.
Nangabe wenta tintfo tintatu kuphela¶
- Hamba kusenesikhatsi, emini, ngaphambi kwekufika kwemimoya yemandla naphambi kwekugcwala tindlela.
- Tsatsa sikhwama sakho sekubaleka, mitsi, emadokhumenti, umshayi weliphoni, kanye nemali. Tjela umuntfu ongephandle kwesigodzi lapho uyakuyafika nakutsi ulindzeleke kufika ngasini.
- Awukahambi nome ushayela emantini akukhukhuma. Jika bese ufuna leyinye indlela.
Hamba kusenesikhatsi¶
Kubalekiswa ngakokonkhe kuletsa kucotja kwendlela netinhlelo temafutha. Tindlela letakhiwe lilanga lelijwayelekile atikwati kuhambisa lonkhe lusende kanyekanye. Bantu labahamba emvakwemyalo kanyenti bachitsa emahora endleleni njengobe simo-mango sicotja kuba kumbi.
Nangabe sigodzi sakho kungenzeka kuyalwa kuhamba, hamba ngaphambi kwemyalo. Utawuhamba emini, kufumana mafutha negumbi ngendlela leyilula, bese ufika usekhona sikhatsi sekulungisela.
Hamba manje, kungesi kamuva, nangabe nome kunye kulendlu teliqiniso:
- Umyalo wekubalekiswa ufaka likheli lakho, nome tiphatsimandla takweluleka kuhamba.
- Uhlala kundlu yekuhamba, itende, nome indlu letakhiwe kalokulula.
- Emanti akukhukhuma asekuseduzane nemgwaco wakho, nome umgwaco oya endzaweni yakho yekuya khona uvalwa.
- Udzinga indlela, bese indlela ihamba manje.
Awukacali luhambo longekhoni kuluchubeka
Nakufika imimoya yemandla, tibhuloko netindlela tetikhukhuma tivalwa bese kushayela kuba ngoti. Nangabe imimoya icala kakadze, awukacali luhambo loludze. Hamba kusakhiwo lesicinile kakhulu nome sikhungo sekuphephela lesivuliwe lokungakufinyelela masinyane.
Ngaphambi kwekuhamba ekhaya¶
Hamba kulolu luhlu. Kutsatfa cishe liHhora nangabe sikhwama sakho sekubaleka sesipakishwe.
- Gcwalisa italanka yemafutha ngaphambi kwekuhamba. Tishini tingavalwa nome tiphele mafutha kubalekiswa sekucala.
- Tsatsa imali kumanothi lamancane. Tishini temakhadi na-ATM ayehluleka ngesikhatsi gezi lingekho.
- Pakisha sikhwama sekubaleka: emadokhumenti, mitsi, ngilazi, titshaja, emanti, tidlanani, kanye nengubo yekushintja.
- Tsatsa mitsi lekwenele njengobe ungakhona kutenga, kutincisi tayo, naluhlu lolubhaliwe lwemitsi yonkhe nenani layo.
- Khipha i-plug kuma-television nemasetjentiswa lamancane kuvikela kumagagasi yegezi. Gcina liphoni lakho, ipawa bhanki, kanye neradiyo nawe.
- Cisha tisebenti kuphela nakudzingekile. Cisha igesi kuphela nangabe uva igesi nome inkampani yakho yetjela, bese nangabe kwenteka, sisebenti sesemtsetfweni kufanele sitibuyisele. Cisha gezi kuphela nangabe emanti akukhukhuma eseduzane nome inkampani yakho yetjela. Awukatintsi ma-switch nome tisebentiswa ngesikhatsi umile emantini.
- Vala tigubho, kiya mincango netifasitela, bese utsatsa titfombe tekugcina kwe nshuwarensi.
- Letsa tilwane nawe, nematikhwama, kudla, nemirekhodi. Buka kubaleka netilwane.
- Bhala umuntfu wakho ongephandle kwesigodzi ngendzawo yakho yekuya khona, indlela yakho, kanye nesikhatsi lelindzeleke kufika.
- Hlola bomakhelwane labangadzinga lift.
Hlela indlela yakho¶
- Khetsa indzawo yekuya khona: likhaya lemngani, ihhotela ngasekhatsi, nome sikhungo sekuphephela saluma. Shayela ngaphambili nangabe ungakhona.
- Sebentisa tindlela tesemtsetfweni tekubalekiswa tesigodzi sakho. Hhovisi lakho lesiphuthfumo lendzawo libabita. Buka tifunda tekubalekiswa.
- Khetsa indlela yesibili kwenteka lekucala ivaliwe nome igcwele.
- Layisha mephu yangaphandle kwe-inthanethi yelohambo lonkhe. Sisebenti seliphoni singehluleka endleleni.
- Landzela maphoyisa netimphawu nangabe emalayini aphendvuliwe kuze onkhe ahambise setulu kusuka lwandle. Awukazami kungena kungena kuramp levaliwe.
- Phindze ugcwalise italanka nakuyihla isigamu. Tishini endleleni tingavala.
Hlela kutsi luhambo lutawutsatfa sikhatsi lesidze kuneloko lekutjo mephu. Kanyenti udzinga kuphela kufinyelela emhlabatini ngephandle kwetifunda tekukhukhuma. Mephu yesifunda sakho sekubalekiswa ikhombisa lapho leleli khawulo likhona. Luhambo loludze endzaweni leyo kulula kumndeni wakho, mafutha akho, kanye netindlela kunalohambo loludze khashane.
Yini lekufanele uyigcine kumoto¶
Pakisha njengobe ungachitsa busuku kumoto. Gcina leti kuseceleni kwakho, kungesi ngentasi kwemphahla.
- Emanti netidlanani letilula wonkhe umuntfu, kufaka tilwane.
- Umshayi wecable yemoto kanye nepawa bhanki leshajiwe.
- Mitsi, ngilazi, mabhatri wesibambo sendlebe, kanye nanome yimiphi tisetjentiswa tasemphilweni.
- Luhlu lolushicilelwe lwenombolo teliphoni nama-address, kuzekubenge liphoni lifile.
- Imabhlangethe, lithoshi, kanye nesikhwama selusito lwekucala lesincane.
- Mephu yephepha yesigodzi.
- Liphepha lesingcweni, imiswabi, kanye nemabhegi yomswebu.
- Tintfo letithulile netimidlalo yetingane. Buka titsabatane netingane.
- Buciniso bebunjalo kanye nesikhombisi sendzawo yonkhe umuntfu. Letinye tindzawo tihlola ngaphambi kwekuvumela bantu babuyele.
Kubaleka ngaphandle kwemoto¶
Bantu labanyenti abanayo imoto, nome banayo imoto yinye kumndeni omkhulu. Hlela lift yakho ngaphambi kwesivunguvungu, kungesi nakufika umyalo.
- Buta hhovisi lakho lesiphuthfumo lendzawo kusenesikhatsi. Emave lamanyenti yendzawo asebentisa mabhasi nome tilori kusuka etindzaweni tekutsatsa kuya kutikhungo. Letinye tigcina luhlu lwebantu labadzinga lift bese tiyabatsatsa. Buta kutsi ufaka njani ligama lakho kulolo luhlu.
- Fumana indzawo yakho yekutsatsa leseduzane nekutsi kufanele ufike kudze ngasini. Emalift ngavamile ayima ngesikhatsi simo-mango sishintja.
- Buta mmakhelwane, sihlobo, umsebenti, nome indzawo yenkholo. Vumelana ngesikhatsi nendzawo yekuhlangana manje.
- Sebentisa sitimela sesemphakatsi kusenesikhatsi, ngesikhatsi mabhasi nasitimela tisasebenta. Tisebenti tingayima ngaphambi kwesivunguvungu, ngako buta ngalohambo lwekugcina.
- Nangabe utahamba ngenyawo uye kusikhungo, hamba emini, ngaphambi kwemabhendi yemvula, futsi kuphela kundlela lengachugcuzi emhlabatini lophansi nome imifula.
- Pakisha ngelula. Ungaphoqeleka kutwala konkhe wedvwa. Sikhwama sinye ngemuntfu, kwengetwa mitsi nemadokhumenti, mkhawulo lojwayelekile kumabhasi.
Batjele ngaphambi kwesivunguvungu
Nangabe uyati kutsi utodzinga lift, shayela hhovisi lakho lesiphuthfumo lendzawo ngaphambi kwesizini nome masinyane sivunguvungu sibikezelwe. E-United States, 211 ingakuxhumanisa kulusito lwekutfutfusa lwendzawo.
Kubaleka ngenkubateko nome tidzingo temphilo¶
Bantu labadzinga sikhatsi lesidze kufanele bahambe kucala. E-Japan, bantu labadzala nebantu labanekukhubateka babuta kubaleka lizinga lesixwayiso elincane kunabo bonkhe. Lomtsetfo uyafaneleka nome kuphi.
- Hamba kusixwayiso sekucala. Awukalindzi umyalo wekugcina.
- Tsatsa sidivayisi sonkhe kanye nemshayi waso: sihlalo lesinagezi, siyambamba, nduku, mabhatri wesibambo sendlebe, ngilazi, sisetjentiswa se-oxygen, i-CPAP, kanye nemabhatri lasindza.
- Tsatsa mitsi netimphahla temalanga angenani lasekelwe, naluhlu lwenani, kuxhumana nadokotela wakho, nanome yini yekuyengela.
- Letsa sikhwama sekubandzisa kanye nema-ice pack yemitsi lekufanele ihlale ibandzile, njenge-insulin.
- Nangabe usebentisa i-oxygen nome dialysis, buta umniki wakho wekwelapha lapho uyawuyafumana kwelapho nekutsi utawutfola njani timphahla letengetiwe ngaphambi kwesivunguvungu.
- Buta imoto letfungele bakhubateki nakubhukisha indlela yekutfutfusa. Tjo nangabe usebentisa sihlalo lesinagezi, udzinga lift, nome uhamba nesilwane sesisito.
- Letsa khadi lelicacisa tidzingo takho nangabe unenkinga kukhuluma, kuva, kubona, nome kucondza. Basebenti besikhungo bangasifundza.
- Letsa unakekeli wakho, nome utjela luhlelo lwakho lwesekelo lapho uyakuya khona.
- Buta nga tikhungo tetidzingo tekhetsekile. Tinalusito lwemphilo lolwengetiwe futsi tingaba nagezi yesekelo. Letinye tibuta kubhalisa kusenesikhatsi.
Buka bantu labadzala netikhubateki kuhlela ngaphambi kwesizini.
Kubaleka netilwane¶
Letsa tilwane takho nawe. Tilwane leto tishiywe tingalimala, tilahleke, nome tibulawe, bese bantu lababuyela ngenca yetilwane bativeka engotini.
- Fumana indzawo letamukela tilwane ngaphambi kwekuhamba. Tikhungo letinyenti tamukela kuphela tilwane tesebenti. Letinye tivula tikhungo letamukela tilwane, bese letinye tihhotela tiyekela imitsetfo yato yetilwane ngesikhatsi sekubalekiswa. Shayela bese ubuta.
- Faka silwane sonkhe kusikhwama nome entanyeni ngaphambi kwekuvula mnyango.
- Pakisha sikhwama sesilwane: kudla nemanti yemalanga lambalwa, tindziwo, mitsi, umvuthu nome imiphetfulo, mirekhodi yekugoma, kanye nesitfombe samuva.
- Cinisekisa silwane ngasinye sinekhadi leID lenombolo yakho yeliphoni, kanye nemicrochip nangabe kungenzeka.
- Awukashiyi silwane kumoto lemisiwe. Kushisa kwakha masinyane ngekhatsi kwemoto lemisiwe.
Mininingwane egcwele ise kubaleka netilwane kanye ne sikhwama sesiphuthfumo setilwane. Kutilwane tasemapulazini, buka tifuyo netilwane tetinkhulu.
Nakutiphatsimandla tendzawo nome baholi besigodzi bahlela kubalekiswa¶
Kumave lamanyenti, kubalekiswa kuhlelwa tiphatsimandla tendzawo kanye naBaholi bemphakatsi kunekusho mndeni ngamunye wedvwa. Sixwayiso sifika kuwe, bese umuntfu lomuyati akusite kuhambisa bantu kusikhungo.
- Philippines: hulumende wendzawo kanye naphatsisigodlo be-barangay bahlela kubalekiswa bese bahambisa mindeni kutikhungo tekubalekiswa.
- Bangladesh: bavoluntiya be-Cyclone Preparedness Programme, luhlelo lwahulumende kanye ne-Bangladesh Red Crescent Society, basabalalisa tixwayiso bese basita bantu kufinyelela tikhungo te-cyclone.
- Japan: hulumende wedolobha nemuzi bakhipha tixwayiso tekubalekiswa ngalizinga bese bavula tikhungo letikhetsiwe.
Nangabe uhlala endzaweni lenjena, letinyatselo tisita.
- Yati sikhungo sakho nemholi wakho ngaphambi kwesizini: sakhiwo loya kuso, bese sisebenti, bavoluntiya, nome komidi lebita kubalekiswa.
- Hamba nababita. Awukalindzi kubuka kutsi kumbi kangakanani. Baholi babita kusenesikhatsi ngoba kuhambisa sigodzi sonkhe kutsatfa emahora.
- Sita kuhambisa bantu labadzinga kucala: bantu labadzala, bantu labanekukhubateka, bomake labakhulelwe, kanye netingane letincane.
- Letsa timphahla takho. Tikhungo tingaba naluphahla neflo kuphela kucala. Buka yini lekufanele ulethe.
- Tjela mholi nangabe umuntfu angekho nome ala kuhamba.
- Hlala kuze kutjelwe kuphephile. Kuhamba kusikhungo ngaphambi kwekudlula kwesivunguvungu kukubuyisa emoyeni nemantini.
Vikela likhaya lakho ngaphandle kwekubuyela ngenca yalo
Bantu labanyenti balibala kuhamba kulinda indlu yabo, sikebe, nome tilwane tabo. Vikela loko longakwenta kusenesikhatsi, bese uhamba. Tintfo tingashintjwa. Bantu bangeke babuyiswe.
Kushayela kumabhendi yemvula¶
Mabhendi yemvula kanyenti afika kutindlela sivunguvungu singasefiki likati. Hamba kancane, vula lights takho, bese ushiya sikhala lesikhulu emkhatsini wetimoto. Nangabe awukuboni timphawu temgwaco, mise endzaweni leliphephile, khashane netihlahla, timphawu, kanye nemagoda egezi.
Caphela netincumbi nemagoda lawele. Phatsa noma yipi goda lesesemhlabatini njengelihamba gezi. Phatsa lisitifiki lesimnyama njengesibonakaliso sekumisa nakuphi.
Awukasheyeli emantini akukhukhuma nawukubona
Awukwati kubona kutsi emanti ajulile kangakanani nome kutsi indlela isesekhona. Ema-15 centimeters (6 inches) yemanti lahambako angakususa umuntfu omdzala etinyaweni takhe. Cishe ema-30 centimeters (1 foot) yemanti lahambako angantantisa timoto letinyenti, bese cishe ema-60 centimeters (2 feet) angasusa timoto letinyenti, kufaka ema-SUV netibhakela. Jika bese ufuna leyinye indlela.
Nangabe ubambeke simo-mango sishintja¶
Kanyenti luhambo lutsatfa sikhatsi lesidze kunelohlelwe. Nquma kusenesikhatsi, usanetinketho.
- Hlola sibikezelo nendzawo yakho. Nangabe awukhoni kufinyelela ngaphambi kwemimoya yemandla, yima manje.
- Fumana sakhiwo saluma lesicinile endzaweni leliphakeme: sikhungo lesivuliwe, sibhedlela, sikolo, sitolo lesikhulu, ihhotela, nome indzawo yenkholo. Buta hhovisi lakho lesiphuthfumo lendzawo kutsi yiyiphi sikhungo lesivuliwe, nome ushayele 211 e-United States.
- Awukafihli kumoto, endzaweni lephansi, nome ngaphansi kwebhuloko nome overpass.
- Awukamisi ngaphansi kwetihlahla, emagoda egezi, nome timphawu.
- Nangabe emanti acala kukhuphuka kuzungetela imoto, phuma bese undzawo kuflo leliphakeme nangabe ungakwenta ngekuphepha.
Imoto yindlela yekuhamba, kungesi sikhungo sekuphephela. Umoya ungayigenca, bese emanti angayintantisa. Buka kubambeka ngephandle.
Nawufika¶
- Tjela umuntfu wakho nemndeni kutsi ufika.
- Gcwalisa italanka tishini tisanemafutha.
- Shaja konkhe bese ugcina kushajwa.
- Landzela tindzaba kanye netixwayiso tesemtsetfweni tesigodzi lositjeko.
Awukabuyeli kuze tiphatsimandla titsho kutsi sigodzi sakho sivuliwe. Tindlela tingavalwa, emagoda egezi angawela, bese emaluhlu adzinga tindlela tihlwenge. Buka kubuyela ekhaya.