Vakarautaki ni nomu bota ni bera ni cagilaba¶

Na tabana oqo e vukei iko mo vakarautaka e dua na bota ni bera ni cagilaba, taifuni, se cagilaba ni tropiki, ke mani yacht ena marina, bota ni ika ena mooring, bota lailai ena trailer, se waqa ena baravi. Na vakarautaki vinaka e taura e dua na siga, ka na kena kauta ki vanua e dau vakacavari totolo, ka tekivu na cakacaka ena imatai ni vakaraici se vakasalataki, e sega ni ena gauna e tekivu kina na cagi.

Ke dua ga e tolu na ka o cakava¶

1. Lewa nomu ituvatuva ni bera ni vula: kauta ki vanua, hurricane hole, mooring, se marina. Kerea e liu na vanua ni kauta ki vanua se berth ni cagilaba.
2. Kauta tani na ka kece e taura na cagi, vakarua na dali kece, ka taqomaka na dali yadua mai na ripi.
3. Kua ni tiko ena bota. Lako ki vanua ki na vale vakacegu ni bera ni yaco na cagi. Na dau vakabulai era sega ni rawa ni yaco ki iko ena gauna ni cagilaba.

Kua ni tiko ena bota¶

So na turaga ni bota era via tiko ena bota me qarava na dali. Kua ni cakava. Na vakailesilesi ni bota, coast guard, kei na harbor master era solia na ivakasala dua: kua ni tiko ena cagilaba se cagi levu ena bota e tu ena anchor, mooring, se dock.

Ena cagi ni cagilaba, e rawa ni lutu ki na wai na tamata ena dela ni bota. Na waitui cabe e rawa ni kauta cake na dock mai na kena pilings ka tosoi na bota ki na vale kei na sala. Na coast guard kei na dau vakabulai era sega ni lako ki tuba ke ca na ivakarau, ka na veivuke e rawa ni sega ni yaco yacova ni oti na cagilaba.

Na gauna¶

Ena Queensland, me kuri, na Maritime Safety Queensland e vakarautaka na ituvatuva ni vanua e tukuna vei ira na turaga ni bota na ka mera cakava ena yalani yadua ni vakasalataki, ka kerea mera muria na ivakaro ni harbor master. Na so tale na ikelekele e tiko na ituvatuva vaka oqo. Vulica na ituvatuva ni nomu ikelekele.

Digitaka nomu ituvatuva¶

Kauta ki vanua¶

Vei ira na bota e rawa ni tauri cake, na kauta ki vanua e vakacegu cake. Na bota ena qele, yawa mai na wai ni waitui ka vesuki vinaka, e dau bula vinaka cake mai na bota ena wai.

• Taroga vei dua na yard na vanua ena biu kina na nomu bota. Na bota ena stand volekata ki na wai e rawa ni vakatadrodroi ka vakalutuma na waitui cabe.
• Taroga ke ra vesuka na bota ena ground anchor kei na sala e vakaduruka kina na stand ena chain.
• Kauta tani na drain plug me kua ni sinai na bota ena uca, vakavo ke tukuna tani na yard.

Na yard e sinai vakatotolo ni sa tukuna na cagilaba. Vakarautaka e dua na yalayala ni kauta ki vanua ni bera ni vula, ka taroga na gauna e gadreva na yard.

Bota ena trailer¶

• Biuta na trailer yawa mai na wai ni waitui, kau, kei na uaya ni livaliva, ka yawa mai na vanua waidranu.
• Kauta tani na outboard motor, ka ni livaliva, kei na canvas ke rawa.
• Vesuka na bota ki na trailer kei na trailer ki na ground anchor se ka bibi tudei.
• Biuta na block ena wili, ka luvata vakalailai na cagi ena tire me lolovira cake na trailer.
• Kauta tani na drain plug ka vakacecerea na mata ni bota me lako tani na uca.
• Kua ni biu na trailer ena vanua e tarova na motoka o gadreva ni toso.

Hurricane hole kei na anchorage vakacegu¶

Ena so na baravi e tiko na uciwai lailai, mangrove, se basin e vakaruru ira kina na bota. Na vanua e lailai, ka so e lewai ena lawa ni vanua se harbor master.

• Kunea na anchorage e vakadonuya ena nomu vanua kei na sala mo digitaka kina e dua na vanua.
• Cakava e dua na lako ni tovolea ena tekivu ni vula, ena kena tide o na sotava. Na tide e rawa ni cecere cake mai na ivakarau ni bera ni cagilaba.
• Biuta e vuqa na anchor. Na vakailesilesi ni bota ni Florida e vakasalataka na anchor vuqa vata kei na scope e sega ni lailai cake mai na 10 ki na 1.
• Vesuka ki na mangrove se kau ena dali balavu vata kei na taqomaki mai na ripi, ke vakadonuya.
• Lako tani ena gaunisala ni vanua ni se bera sara na cagilaba. Lewa na sala mo lako kina ki vanua ka lesu ki vale.

Mooring¶

• Vakadikevi na mooring ni bera ni vula, vata kei na chain, shackle, kei na swivel.
• Biuta e dua tale na pendant, ka taqomaka ruarua mai na ripi.
• Vakadeitaka ni mooring e dodonu ki na levu kei na bibi ni nomu bota.

Marina kei na dock¶

Na tiko ena wai e vinaka duadua ena marina vakacegu vinaka e tiko kina na dock e tadrodro kei na piling cecere. Na dock tudei ena wai dolavi vata kei na piling lekaleka e vanua ca duadua mo biu kina e dua na bota, ni na waitui cabe e rawa ni kauta cake na bota ki cake mai na pilings.

Uaua kei na taqomaki mai na ripi¶

Na dali ni cagilaba e dau dresu baleta na ripi, e sega ni baleta na kaukauwa. Vakarautaka na dali baleta na waitui cabe, ka rawa ni vakacecerea na wai e vica na mita (vica na foot).

• Vakayagataka na dali levu duadua e rawa ni tauri ena cleat kei na chock.
• Vakarua na dali yadua, me tiko e dua tale ni gadrevi.
• Biuta na spring line ena mata kei na muri me kua ni lako ki na dock na bota.
• Biuta na dali balavu, ki na piling kei na cleat yawa, me tiko na vanua ni cabe na wai.
• Vesuka na dali ena cake ni piling me kua ni ceguva sobu se dreti me dei ni cabe na wai.
• Biuta e dua na ka ena vanua e curu kina na dali ena chock se e ripi kina ena piling, ena hose, kili, se ka ni taqomaki mai na ripi.
• Vakayagataka na fender kei na fender board me tarova na bota mai na dock, piling, kei na bota tale.

Kauta tani na ka mai na bota¶

Na cagi ena canvas kei na iyaya e kauta tani na bota.

• Kauta tani na laca, bimini, dodger, isogo, kei na canvas kece
• Kauta tani se vesuka na boom, ka vesuka na halyard yawa mai na mast
• Kauta tani na ka ni livaliva, rediyo, kei na ka o na rarawataka
• Kauta ki vanua na dinghy, kayak, paddleboard, kei na outboard
• Kauta tani na cushion, teveli ni cockpit, kei na iyaya e sega ni vesuki
• Sogota na seacock, vakavo na cockpit drain
• Charge vakasinaiti na batiri me cakacaka tiko na pamu ni bilge ena gauna ni cagilaba, ka bokoca na ka kece tale
• Vakadeitaka ni pamu ni bilge e cakacaka ka galala na float switch
• Vakasinaitaka na fuel ka sogota na laini ni fuel kei na gas
• Sogota ka sila na hatch, port, kei na vent
• Taura na yaloyalo ni bota, dali, kei na sala e biu kina, baleta na inisiua

Bota ni ika kei na bota ni cakacaka¶

Vei ira vuqa ena Philippines, India, Bangladesh, Mozambique, Madagascar, kei na Caribbean kei na yanuyanu ni Pacific, na bota e bula ni vuvale. Na taqomaki kina e taqomaka na nomu ilavo.

• Rogoca na vakasalataki ni waitui kei na ika mai na nomu tabana ni draki ena siga yadua ni vula, ka kua ni lako ki tuba ke solia na vakasalataki ena nomu wai.
• Lesu ki na ikelekele vakatotolo. Na cagilaba e rawa ni toso totolo cake mai na ivakasala, ka na waitui e leqa liu sara ni bera ni yaco na loma ni cagilaba.
• Kauta cake na bota lailai kei na waqa cake mai na laini ni wai cecere, cake mai na vanua e rawa ni yaco kina na waitui cabe, ka vesuka ki na ka tudei.
• Kauta ki vanua na net, engine, kei na iyaya ni ika ki na vanua cecere mamaca.
• Cakacaka vata kei na nomu cooperative ni ika se koro mo vakadonuya na vanua vakacegu vei ira na bota ni bera ni vula.

So na matanitu, vata kei India kei Bangladesh, era biuta na ivakatakilakila ni cagilaba e naba ena ikelekele vei ira na waqa kei na bota ni ika. Vulica na ivakatakilakila ni nomu baravi mai na tabana ni draki se na ofisa ni ika ena vanua.

Ituvatuva ni marina kei na kontaraki¶

Wilika na kontaraki ni slip se berth ni bera ni vula.

• E gadreva na marina mera toso se kauta cake na bota ke solia na vakaraici se vakasalataki?
• E rawa ni toso na marina nomu bota, se saumi mai vei iko, ke sega ni rawa ni kacivi iko?
• Na bota ena biu ena vanua cava, ka na marina e cakava na cava vei ira?
• Na naba ni talevoni ni dockmaster na cava, kei na naba tale?

Na lawa baleta na ka e rawa ni gadreva na marina e duidui ena matanitu kei na vanua. Taroga vei ira na marina, ka taurivaka e dua na copy ni nodra ituvatuva ni cagilaba.

Inisiua¶

Vuqa na polici ni inisiua ni bota e gadreva mo tu e dua na ituvatuva ni cagilaba e volai ka muria. So era saumi e dua na tiki ni kena sauma na kauta cake ni bera ni cagilaba e vakayacani. So tale era vakatabuya eso na vanua e biu kina na bota ena vula, se vakalailaitaka na taqomaki ke sega ni vakarautaki na bota.

• Wilika na polici ka veivosaki kei na nomu agent ni bera ni vula.
• Raica ke taqomaka na rusa e vakavuna na nomu bota vei ira na bota kei na dock tale, vata kei na rusa ni nomu bota.
• Taroga na ka e sauma na polici baleta na salvage se kauta tani na bota e sa lutu ena wai. Ni sa oti na cagilaba kaukauwa, na kauta tani na bota e lutu e rawa ni saumi levu.
• Taurivaka na naba ni polici kei na naba ni kerekere vata kei na nomu ivola. Raica na Inisiua ni cagilaba kei na ivola bibi.

Ni sa oti na cagilaba¶

• Lesu ni sa tukuna na vakailesilesi kei na harbor master ni vanua e vakacegu.
• Raica na uaya ni livaliva e lutu ena dock kei na wai. Na livaliva ena wai e vakamatea.
• Taura na yaloyalo ni rusa kece ni bera ni toso se vakavinakataka e dua na ka.
• Ke nomu bota e sa lutu se tosoi, vakasalataka vei ira na marina, harbor master, se na ovisa ni waitui ni vanua, kei na nomu kabani ni inisiua.
• Ni o lesu ki tuba, lako vakamalua. Namaka na ka biu, vanua e sega ni titobu vou, kei na ivakatakilakila ni sala e sega se e tosoi.
• Kua ni biu na nomu anchorage se mooring ni cagilaba yacova ni solia na harbor master na ivakadeitaki, ke dua e liutaka.

Raica na Lesu ki vale.

Na ivakatagedegede e veiwekani¶

• Inisiua ni cagilaba kei na ivola bibi
• Vakaraici kei vakasalataki
• Leqa ni cagilaba
• Vakarautaki ni mudu
• Lesu ki vale