Hopo ki he fakamatala

Teuteu ho vaka ki ha afā

Ko e afā, taifuni mo e afā fakatropika ko e faʻahinga afā tatau pē ia, ka ʻoku kehekehe hono hingoa ʻi he ngaahi moana kehekehe. ʻOku felāveʻi ʻa e meʻa kotoa ʻi he tohi fakahinohino ni mo kinautolu kotoa.

ʻOku tokoni ʻa e peesi ko ʻeni ke ke teuteu ha vaka ki ha afā, taifuni pe saikolone, neongo pe ko ha ʻiote ʻi ha uafu (marina), ha vaka toutai ʻi ha tauʻanga haʻi (mooring), ha kiʻi vaka ʻi ha saliote (trailer), pe ha paopao ʻi he matātahi. ʻOku fiemaʻu ʻe ha teuteu lelei ʻa e konga lahi ʻo ha ʻaho, pea ʻoku vave hono fonu ʻa e ngaahi feituʻu hiki vaka ki ʻuta, ko ia ʻoku kamata ʻa e ngāue ʻi he ʻuluaki tokanga (watch) pe fanongonongo (alert), ʻo ʻikai ʻi he taimi ʻoku hake ai ʻa e matangi.

Kapau te ke fai pē ha meʻa ʻe tolu

  1. Fili hoʻo palani kimuʻa ʻi he faʻahitaʻu: hiki ki ʻuta, ha feituʻu hūfanga vaka (hurricane hole), ha tauʻanga haʻi, pe ko e uafu. ʻOta vave ha hiki ki ʻuta pe ha feituʻu tauʻanga ʻi he afā.
  2. Toʻo ʻa e meʻa kotoa ʻoku maʻu ʻe he matangi, fakaua ʻa e afo kotoa, pea maluʻi ʻa e afo kotoa mei he olo (chafe).
  3. ʻOua naʻa ke teitei nofo ʻi he vaka. ʻAlu ki ʻuta ki ha fale malu kimuʻa pea aʻu mai ʻa e matangi. ʻOku ʻikai lava ke aʻu atu ʻa e kau fakahaofi kiate koe lolotonga ʻa e afā.

ʻOua naʻa ke teitei nofo ʻi he vaka

ʻOku fie nofo ʻa e kau ʻoná ʻe niʻihi ʻi he vaka ke tokangaʻi ʻa e afo. ʻOua. ʻOku ʻoatu ʻe he kau ʻōfisa vaka, kau leʻo matātahi (coast guard) mo e kau pule uafu (harbor master) ʻa e faleʻi tatau: ʻoua naʻa ke teitei nofo ʻo kātakiʻi ha afā pe matangi mālohi fakatropika ʻi ha vaka ʻoku taula, haʻi pe ʻi he uafu.

ʻI he matangi ʻo e afā, ʻe lava ke lī ha tokotaha ʻi he funga vaka ki tahi. ʻE lava ʻe he hake ʻa e tahi ʻo hiki hake ʻa e ngaahi uafu mei honau ngaahi pou pea ʻave ʻa e vaka ki he ngaahi fale mo e hala. ʻOku tuʻu ʻa e ʻalu atu ʻa e kau leʻo matātahi mo e kau fakahaofi ʻi he taimi ʻoku kovi ange ai ʻa e ʻea, ko ia mahalo ʻe ʻikai haʻu ha tokoni kae ʻoua kuo ʻosi ʻa e afā.

ʻOku hiki hake fakataha ʻe he hake ʻa e tahi ʻa e uafu mo e vaka

ʻE lava ʻe he hake ʻa e tahi ʻi he afā ʻo fakatētē ha uafu mei hono ngaahi pou pea teke ʻa e vaka ʻo mamaʻo ki ʻuta. ʻOku ʻikai ha hala ke hola ai ha taha ʻoku ʻi he vaka pe ʻi he uafu. Fakaʻosi hoʻo teuteu, faitaaʻi, pea mavahe mei he matātahi kimuʻa pea hake ʻa e vai.

Taimi-tēpile

Taimi Meʻa ke fai
Kimuʻa ʻi he faʻahitaʻu Fakamoʻoni ha aleapau ki he hiki ki ʻuta pe feituʻu tauʻanga ʻi he afā, lau hoʻo aleapau uafu mo e ʻinisiua, fakatau ha afo afā mo e naunau maluʻi olo, siviʻi hoʻo tauʻanga haʻi, fai ha ʻahiʻahi ʻalu ki hoʻo feituʻu hūfanga vaka
ʻAho nai ʻe 3 kimuʻa, pe kuo ʻoatu ha tokanga Fakapapauʻi ʻa e hiki ki ʻuta pe hiki ʻa e vaka, kamata toʻo ʻa e tapolini, lā mo e naunau, fakafonu ʻa e lolo, chāsi ʻa e pateli
ʻAho ʻe 1 ki he 2 kimuʻa, pe kuo ʻoatu ha fakatokanga Fakaʻosi ʻa e afo, taula mo hono toʻo ʻo e naunau, faitaaʻi, tāpuni, pea mavahe
Lolotonga ʻa e afā Nofo ʻi ʻuta ʻi ha fale malu, mamaʻo ʻaupito mei he vai
Hili ia Foki pē ʻi he taimi ʻoku pehē ai ʻe he kau ʻōfisa mo e pule uafu, faitaaʻi ʻa e maumau kimuʻa pea ala ki ha meʻa

ʻI Kuinisilani, ko ha fakatātā, ʻoku pulusi ʻe he Maritime Safety Queensland ha ngaahi palani fakafeituʻu ʻoku ne fakahā ki he kau ʻoná vaka ʻa e meʻa ke fai ʻi he tuʻunga fakatokanga taki taha, pea ʻoku ne fiemaʻu ke muimui ʻa e kau ʻoná ki he fakahinohino ʻa e pule uafu. ʻOku ʻi ai ha ngaahi palani tatau ʻi he ngaahi taulanga kehe. Ako ʻa e palani ki ho taulanga.

Fili hoʻo palani

Hiki ki ʻuta

Ki he lahi taha ʻo e vaka ʻoku lava ʻo hiki hake, ko e hiki ki ʻuta ʻa e fili malu ange. Ko ha vaka ʻi ʻuta, mamaʻo lelei mei he vai tahi pea haʻi maʻu, ʻoku faʻa hao lelei ange ia ʻi ha vaka ʻi he vai.

  • Fehuʻi ki he feituʻu tauhi vaka pe ʻe tuku ki fē ho vaka. Ko ha vaka ʻi ha ngaahi tuʻunga ofi ki he vai ʻe kei lava pē ke fakatētē mo fakatō ʻe he hake ʻa e tahi.
  • Fehuʻi pe ʻoku haʻi ʻa e vaka ki ha ngaahi taula ʻi he kelekele mo e founga ʻoku haʻi ʻaki ai ʻa e ngaahi tuʻunga ʻa e sēini.
  • Toʻo ʻa e meʻa fakaʻū ʻo e ava vai (drain plug) koeʻuhi ke ʻoua naʻa fakafonu ʻe he ʻuha ʻa e loto vaka, tukukehe kapau ʻoku tala atu ʻe he feituʻu tauhi vaka ha meʻa kehe.

ʻOku vave hono fonu ʻa e ngaahi feituʻu tauhi vaka ʻi he taimi kuo tomuʻa tala ai ha afā. Fai ha aleapau hiki ki ʻuta kimuʻa ʻi he faʻahitaʻu, pea fehuʻi ki he lōloa ʻo e taimi fakatokanga ʻoku fiemaʻu ʻe he feituʻu tauhi vaka.

Vaka ʻi he saliote

  • Hiki ʻa e saliote ke mamaʻo lelei mei he vai tahi, ʻakau mo e uaea ʻuhila, pea ki tuʻa mei ha feituʻu lōmaki.
  • Toʻo ʻa e misini tuʻa (outboard), naunau ʻelekitulōnika mo e tapolini kapau ʻoku ke lava.
  • Haʻi ʻa e vaka ki he saliote pea mo e saliote ki ha ngaahi taula ʻi he kelekele pe ha meʻa mamafa ʻoku maʻu.
  • Taʻofi ʻa e ngaahi veʻeteka, pea tukuange ha ʻea mei he ngaahi taiá koeʻuhi ke māʻulalo ange ʻa e saliote.
  • Toʻo ʻa e meʻa fakaʻū ʻo e ava vai pea hiki hake ʻa e muʻa vaka koeʻuhi ke tafe ki tuʻa ʻa e ʻuha.
  • ʻOua ʻe tuku ʻa e saliote ʻi ha feituʻu te ne tāpuni ai ʻa e kā ʻoku ke fiemaʻu ki he hiki.

Feituʻu hūfanga vaka mo e tauʻanga taula malu

ʻOku ʻi ai ʻi he ngaahi matātahi ʻe niʻihi ha ngaahi kiʻi vaitafe maluʻi, hala vai ʻi he tongo pe ngaahi ano ʻoku hūfanga ai ʻa e vaka. ʻOku fakangatangata ʻa e feituʻu, pea ko e niʻihi ʻoku pule ki ai ʻa e tuʻutuʻuni fakalotofonua pe ko e pule uafu.

  • Kumi pe ko e ngaahi tauʻanga taula fē ʻoku ngofua ʻi ho feituʻu mo e founga ke ʻota ai ha feituʻu.
  • Fai ha ʻahiʻahi ʻalu ʻi he kamataʻanga ʻo e faʻahitaʻu, ʻi he tahi te ke fehangahangai nai mo ia. ʻE lava ke māʻolunga ange ʻaupito ʻa e tahi ʻi he angamaheni kimuʻa ʻi ha afā.
  • Tuku ha taula ʻoku lahi ange ʻi he taha. ʻOku faleʻi ʻe he kau ʻōfisa vaka ʻo Floliti ke ngāueʻaki ha ngaahi taula lahi mo ha lōloa afo (scope) ʻoku 10 ki he 1 ʻo ʻikai siʻi hifo ai.
  • Haʻi ki he tongo pe ʻakau ʻaki ha afo lōloa mo ha maluʻi olo, kapau ʻoku ngofua.
  • Mavahe ʻi he ʻuta fuoloa kimuʻa ʻi he afā. Palani ʻa e founga te ke aʻu ai ki ʻuta mo ʻapi.

Tauʻanga haʻi (moorings)

  • Fakasiviʻi ʻa e tauʻanga haʻi kimuʻa ʻi he faʻahitaʻu, kau ai ʻa e sēini, ngaahi shackle mo e swivel.
  • Tānaki ha afo haʻi (pendant) hono ua, pea maluʻi fakatouʻosi mei he olo.
  • Fakapapauʻi ʻoku feʻunga ʻa e tauʻanga haʻi ki he lahi mo e mamafa ʻo ho vaka.

Uafu (marina) mo e ngaahi tauʻanga

ʻOku ngāue lelei taha ʻa e nofo ʻi he vai ʻi ha uafu maluʻi lelei ʻoku ʻi ai ha ngaahi tauʻanga tētē mo ha ngaahi pou māʻolunga. Ko e ngaahi tauʻanga maʻu ʻi he vai ʻataʻatā, ʻoku nounou honau ngaahi pou, ko e feituʻu kovi taha ia ke tuku ai ha vaka, he ʻe lava ʻe he hake ʻa e tahi ʻo hiki hake ʻa e vaka ʻi ʻolunga ʻi he ngaahi pou.

Afo mo e maluʻi mei he olo

ʻOku faʻa motu ʻa e afo afā koeʻuhi ko e olo, ʻo ʻikai koeʻuhi ko e mālohi. Palani hoʻo afo ki he hake ʻa e tahi, ʻa ia ʻe lava ke hiki hake ʻa e tahi ʻo mita lahi (fute lahi).

  • Ngāueʻaki ʻa e afo lahi taha ʻoku feʻunga ki hoʻo ngaahi cleat mo e chock.
  • Fakaua ʻa e afo kotoa, koeʻuhi ke ʻi ai ha afo fetongi ki he taha kotoa.
  • Haʻi ha ngaahi afo spring ʻi muʻa mo mui koeʻuhi ke ʻoua naʻa teke ʻa e vaka ki he tauʻanga.
  • Fakalōloa ʻa e afo, ki he ngaahi pou mo e cleat mamaʻo, koeʻuhi ke ʻi ai ha feituʻu ke hake ai ʻa e vai.
  • Haʻi māʻolunga ʻa e afo ʻi he ngaahi pou koeʻuhi ke ʻoua naʻa holo ki lalo pe nonoʻo ʻi he taimi ʻoku hake ai ʻa e vai.
  • Kofukofu ʻa e afo kotoa ʻi he feituʻu ʻoku fou ai ʻi ha chock pe olo ai ʻi ha pou, ʻaki ha hosi, leta pe naunau maluʻi olo.
  • Ngāueʻaki ʻa e ngaahi fender mo e papa fender ke tauhi ʻa e vaka ke ʻoua naʻa paki ki he tauʻanga, ngaahi pou mo e ngaahi vaka kehe.

Toʻo ʻa e naunau mei he vaka

Ko e matangi ʻi he tapolini mo e naunau ʻa e meʻa ʻoku ne hae ʻa e vaka ke mavete.

  • Toʻo ʻa e ngaahi lā, bimini, dodger, ʻufiʻufi mo e tapolini kotoa
  • Toʻo pe haʻi maʻu ʻa e boom, pea haʻi ʻa e ngaahi halyard ke mamaʻo mei he fanā
  • Toʻo ʻa e naunau ʻelekitulōnika, letiō mo ha meʻa pē te ke tōnounou ai
  • ʻAve ki ʻuta ʻa e ngaahi kiʻi vaka (dinghy), kaiaki, papa fohe mo e misini tuʻa
  • Toʻo ʻa e ngaahi pilo, tēpile ʻi he cockpit mo e naunau mavete
  • Tāpuni ʻa e ngaahi seacock, tukukehe ʻa e ngaahi ava vai ʻo e cockpit
  • Fakafonu kakato ʻa e ʻuhila ʻo e pateli koeʻuhi ke lava ʻo ngāue ʻa e ngaahi pamu bilge ʻoku ngāue pē ʻiate ia ʻi he afā kakato, pea tāmateʻi ʻa e meʻa kotoa kehe
  • Siviʻi ʻoku ngāue ʻa e ngaahi pamu bilge pea ʻatā ʻa e ngaahi suisi tētē (float switch)
  • Fakafonu ʻa e lolo pea tāpuni ʻa e ngaahi paipa lolo mo e kasa
  • Tāpuni mo fakamaʻu ʻa e ngaahi hatch, port mo e ava ʻea
  • Faitaaʻi ʻa e vaka, ʻa e afo, mo e founga haʻi ki he tauʻanga ki he ʻinisiua

Vaka toutai mo e vaka ngāue

Ki he kakai tokolahi ʻi Filipaini, ʻInitia, Pengilātesi, Mosemipiki, Matakasika, pea ʻi he Kalipiane mo e ngaahi ʻotu motu ʻo e Pasifiki, ko e vaka ʻa e maʻuʻanga moʻui ʻa e fāmili. Ko hono maluʻi ia ko hono maluʻi hoʻo paʻanga hū mai.

  • Fanongo ki he ngaahi fakatokanga fakatahi mo e toutai ʻa e potungāue ʻea fakafonua ʻi he ʻaho kotoa lolotonga ʻa e faʻahitaʻu, pea ʻoua ʻe ʻalu ki tahi ʻi he taimi kuo ʻoatu ai ha fakatokanga ki ho ngaahi tahi.
  • Foki vave ki he taulanga. ʻE lava ke vave ange ʻa e ngaahi afā ʻi he tomuʻa tala ʻea, pea ʻoku fakatuʻutāmaki ʻa e tahi ʻo fuoloa kimuʻa pea aʻu mai ʻa e loto ʻo e afā.
  • Toho ʻa e ngaahi kiʻi vaka mo e paopao ʻo māʻolunga lelei ʻi he laine ʻo e tahi hake, ki tuʻa mei he feituʻu ʻe aʻu ki ai ʻa e hake ʻa e tahi ʻi he afā, pea haʻi ki ha meʻa mālohi.
  • ʻAve ki ʻuta ʻa e ngaahi kupenga, misini mo e naunau toutai ki ha feituʻu māʻolunga mo mōmoa.
  • Ngāue mo hoʻo kautaha toutai pe kolo ke felotoi ki ha ngaahi feituʻu malu ki he vaka kimuʻa ʻi he faʻahitaʻu.

ʻOku hiki hake ʻe he ngaahi fonua ʻe niʻihi, kau ai ʻa ʻInitia mo Pengilātesi, ha ngaahi fakaʻilonga afā ʻoku fakanumelaʻi ʻi he ngaahi taulanga ki he ngaahi vaka lalahi mo e vaka toutai. Ako ʻa e ngaahi fakaʻilonga ki ho matātahi mei ho potungāue ʻea fakafonua pe ʻōfisi toutai fakalotofonua.

Ngaahi palani mo e aleapau ʻa e uafu

Lau hoʻo aleapau ki ho feituʻu tauʻanga vaka kimuʻa ʻi he faʻahitaʻu.

  • ʻOku fiemaʻu ʻe he uafu ke mavahe pe hiki ki ʻuta ʻa e vaka ʻi he taimi ʻoku ʻoatu ai ha tokanga pe fakatokanga?
  • ʻE lava ʻe he uafu ʻo hiki ho vaka, pe totongiʻi koe, kapau ʻoku ʻikai lava ke fetuʻutaki atu kiate koe?
  • ʻE tuku ki fē ʻa e vaka, pea ko e hā ʻoku fai ʻe he uafu kiate kinautolu?
  • Ko e hā ʻa e fika telefoni ʻo e pule ʻo e tauʻanga (dockmaster), mo e fika fetongi?

ʻOku kehekehe ʻa e ngaahi tuʻutuʻuni ki he meʻa ʻe lava ke fiemaʻu ʻe he uafu ʻi he fonua mo e feituʻu taki taha. Fehuʻi ki he uafu, pea tauhi ha tatau ʻo ʻene palani ki he afā.

ʻInisiua

ʻOku fiemaʻu ʻe he ngaahi polisi ʻinisiua vaka lahi ke ʻi ai haʻo palani afā kuo tohi pea ke muimui ki ai. ʻOku totongi ʻe he niʻihi ha konga ʻo e totongi ʻo ha hiki ki ʻuta kimuʻa ʻi ha afā kuo fakahingoa. ʻOku fakangatangata ʻe he niʻihi ʻa e feituʻu ʻe lava ke tauhi ai ʻa e vaka lolotonga ʻa e faʻahitaʻu, pe fakangatangata ʻa e totongi kapau naʻe liʻaki ʻa e vaka taʻe teuteu.

  • Lau ʻa e polisi pea talanoa ki hoʻo ʻēsenite kimuʻa ʻi he faʻahitaʻu.
  • Siviʻi pe ʻoku ne totongi ʻa e maumau ʻoku fakatupu ʻe ho vaka ki he ngaahi vaka mo e tauʻanga kehe, pea mo e maumau ki ho vaka.
  • Fehuʻi ki he meʻa ʻoku totongi ʻe he polisi ki hono fakahaofi pe toʻo ʻo ha vaka kuo maumau. Hili ha afā mālohi, ʻe lava ke mamafa ʻaupito hono toʻo ʻo ha vaka kuo ngoto.
  • Tauhi ʻa e fika ʻo e polisi mo e fika ki he kole ʻinisiua mo hoʻo ngaahi tohi mahuʻinga. Vakai ki he ʻInisiua ki he afā mo e ngaahi tohi mahuʻinga.

Hili ʻa e afā

  • Foki pē ʻi he taimi ʻoku pehē ai ʻe he kau ʻōfisa mo e pule uafu ʻoku malu ʻa e feituʻu.
  • Tokanga ki he uaea ʻuhila kuo tō ʻi he ngaahi tauʻanga mo e vai. ʻE lava ke tāmateʻi koe ʻe he ʻuhila ʻi he vai.
  • Faitaaʻi ʻa e maumau kotoa kimuʻa pea hiki pe monomono ha meʻa.
  • Kapau kuo ngoto pe hiki ho vaka, lipooti ia ki he uafu, pule uafu pe polisi fakatahi fakalotofonua, pea ki hoʻo kautaha ʻinisiua.
  • ʻI he taimi te ke toe ʻalu ai ki tahi, ʻalu māmālie. ʻAmanekina ha veve, ngaahi hakau foʻou, mo ha ngaahi fakaʻilonga hala vai kuo mole pe hiki.
  • ʻOua ʻe mavahe mei hoʻo tauʻanga taula ʻi he afā pe tauʻanga haʻi kae ʻoua kuo ʻoatu ʻe he pule uafu ʻa e fanongonongo kuo malu, ʻi he feituʻu ʻoku ʻi ai ha pule uafu.

Vakai ki he Foki ki ʻapi.

Ngaahi fakahinohino fekauʻaki