Taimi-tēpile ki he teuteu ki he afā: ʻaho ʻe 7 ki he houa ʻe 12¶
Ko e afā, taifuni mo e afā fakatropika ko e faʻahinga afā tatau pē ia, ka ʻoku kehekehe hono hingoa ʻi he ngaahi moana kehekehe. ʻOku felāveʻi ʻa e meʻa kotoa ʻi he tohi fakahinohino ni mo kinautolu kotoa.
ʻOku fakahā ʻe he taimi-tēpile ko ʻeni ki he teuteu ki he afā ʻa e meʻa ke fai ʻi he ʻaho taki taha ʻi he taimi ʻoku ofi mai ai ha afā, mei he ʻuluaki fakaʻilonga ʻi ha uike kimuʻa ki he houa fakaʻosi ʻe 12. ʻOku fehoanaki ʻa e sitepu taki taha mo e ngaahi fakatokanga ʻoku hiki hake ʻe ho potungāue ʻea, koeʻuhi ke ke ʻilo ʻa e ngāue ʻoku ʻalu mo e fakatokanga taki taha.
Founga ke ngāueʻaki ai ʻa e taimi-tēpile ko ʻeni¶
Lau ʻa e ngaahi ʻaho ki he taimi ʻoku ʻamanekina ke kamata ai ʻa e matangi mālohi fakatropika, ʻa ia ko e 63 km/h (39 mph) nai, ʻi ho feituʻu, ʻo ʻikai ki he taimi ʻoku aʻu ai ʻa e loto pe mata ʻo e afā ki he fonua. ʻOku faʻa aʻu mai ʻa e matangi, ʻuha mo e hake ʻa e tahi fakatuʻutāmaki ʻi ha ngaahi houa lahi kimuʻa ʻi he loto ʻo e afā. ʻOku lau ʻa e ngaahi taimi fakatokanga fakapuleʻanga ʻi he founga tatau.
Ko e aʻu mai ʻa e ngaahi matangi ko ia ko hoʻo taimi fakangatangata. ʻI he taimi ʻoku kamata ai, ʻoku fakatuʻutāmaki ʻa e ngāue ʻi tuʻa mo e fakaʻuli, pea ʻoku tuʻu ʻa e ʻalu atu ʻa e kau fakahaofi, ko ia kuo pau ke ʻosi ʻa e sitepu kotoa ʻi he peesi ko ʻeni kimuʻa ai.
ʻOku ʻikai muimui ʻa e ngaahi afā ki ha taimi-tēpile. ʻE lava ke tupu ha afā ofi ki he fonua pea puna hangatonu ki he sitepu ʻaho ʻe 1, pe māmālie pea ʻoatu kiate koe ha toe ngaahi ʻaho. Kapau ʻoku ke tuai, puna ki he sitepu ʻoku tatau mo e fakatokanga ʻoku ngāue ʻi ho feituʻu pea fai ʻa e meʻa kotoa ʻi ʻolunga ai ʻoku ke kei lava ʻo fai malu.
Kapau te ke fai pē ha meʻa ʻe tolu¶
- ʻI he taimi ʻoku ʻuluaki hā ai ha afā ʻi he tomuʻa tala ʻea, fakaʻosi hoʻo fakatau, toe maʻu hoʻo faitoʻo, pea fakafonu ʻa e tangikē lolo. ʻOua ʻe tatali ki ha tokanga (watch).
- ʻI he taimi ʻoku hiki hake ai ha tokanga pe ʻuluaki fakaʻilonga, teuteu ʻa e fale pea fili pe te ke mavahe.
- ʻI he taimi ʻoku hiki hake ai ha fakatokanga (warning) pe tuʻutuʻuni ʻe he kau ʻōfisa ke mavahe ho feituʻu, mavahe. Kapau te ke nofo, ke ke ʻi loto pea mateuteu kimuʻa pea kamata ʻa e matangi.
Founga ʻoku hake ai ʻa e ngaahi fakatokanga ʻi he ngaahi fonua kehekehe¶
ʻOku ʻoatu ʻe he fonua taki taha ʻene ngaahi fakatokanga ʻaʻana, pea ʻoku kehekehe ʻa e ngaahi hingoa mo e taimi. ʻOku fakahā ʻe he tēpile ko ʻeni ʻa e fehoanaki ʻa e ngaahi sitepu ʻi ha ngaahi founga lahi. ʻOku ʻi hoʻo peesi tokoni fakalotofonua ʻa e founga ʻi ho feituʻu, pea ʻoku ʻi he ʻI he taimi ʻoku ofi mai ai ha afā ʻa e lau ʻaho tatau ʻi ha fakaikiiki lahi ange.
| Lōloa nai ʻo e taimi kimuʻa pea kamata ʻa e matangi | United States, Kalipiane, ʻAmelika Lotoloto, Mekisikou (NHC mo e ngaahi sēvesi fakafonua) | Filipaini (fakaʻilonga matangi PAGASA) | ʻInitia (IMD) | ʻAositelēlia (BoM) |
|---|---|---|---|---|
| ʻO aʻu ki he ʻaho ʻe 7 | ʻOku fakahā ʻe he tropical weather outlook ha faingamālie ke tupu ha afā | Ngaahi fakamatala mo e faleʻi ki he ʻea | Ngaahi fakamatala ki ha feituʻu māʻulalo ʻa e ʻea | Tropical cyclone outlook |
| ʻAho ʻe 3 | ʻE lava ke kamata ʻa e ngaahi faleʻi ki ha afā ʻe ala hoko | Ngaahi faleʻi ki he ʻea mo e ngaahi pulusi ki he afā fakatropika | Pre-cyclone watch (houa ʻe 72) | |
| ʻAho ʻe 2 | Tokanga ki he afā pe matangi mālohi fakatropika (houa ʻe 48) | Signal No. 1 (houa ʻe 36) | Cyclone alert (houa ʻe 48) | Tropical cyclone watch (ʻe lava ke hoko ha matangi mālohi ʻi loto ʻi he houa ʻe 48) |
| ʻAho ʻe 1 | Fakatokanga ki he afā pe matangi mālohi fakatropika (houa ʻe 36) | Signal No. 2 (houa ʻe 24), No. 3 (houa ʻe 18) | Cyclone warning (houa ʻe 24) | Tropical cyclone warning (ʻamanekina ha matangi mālohi ʻi loto ʻi he houa ʻe 24) |
| Houa ʻe 12 | ʻOku kei ngāue ʻa e fakatokanga, ʻoatu ʻe he kau ʻōfisa fakalotofonua ʻa e ui fakaʻosi | Signal No. 4 pe No. 5 (houa ʻe 12) | Post-landfall outlook (houa ʻe 12 kimuʻa ʻi he aʻu ki he fonua) | Fakafoʻou ʻa e fakatokanga ʻi he houa ʻe 3 kotoa |
Ko e ngaahi houa ʻi he ngaahi puha ko e taimi ia ʻoku ʻoatu ʻe he kautaha taki taha ki he taimi ʻoku ʻamanekina ke kamata ai ʻa e matangi fakatuʻutāmaki. ʻOku muimui ʻa e ngaahi founga kehe ki he fakakaukau tatau. ʻOku hiki hake ʻe Hongi Kongi ʻa e Standby Signal No. 1 ʻi he taimi ʻoku ʻi loto ai ha afā fakatropika ʻi he 800 km nai (maile ʻe 500) pea ʻe ala uesia ʻa e feituʻu, pea toki No. 3, No. 8 mo e māʻolunga ange ʻi he tupu ʻa e matangi.
ʻOku fou ʻa Réunion ʻi ha pre-alert, orange alert mo e red alert. ʻOku ngāueʻaki ʻe he ngaahi motu lahi ʻo e Kalipiane ʻa e founga tokanga mo e fakatokanga ʻa e NHC. Ki ha toe fakamatala, vakai ki he Tokanga mo e fakatokanga ki he afā mo e Ngaahi afā ʻi māmani.
ʻE lava ke nounou ʻa e ngaahi fakatokanga
Ko e ngaahi taimi ko ʻeni ko ha taumuʻa pē, ʻo ʻikai ko ha talaʻofa. Ko ha afā ʻoku tupu pe afe ofi ki he fonua ʻe lava ke ʻomi ha fakatokanga ʻoku siʻi hifo ʻi ha ʻaho ʻe taha ʻo e fakatokanga. Ko ia ai ʻoku mahuʻinga taha ʻa e ngāue ʻi he sitepu "kimuʻa ʻi he faʻahitaʻu".
Kimuʻa ʻi he faʻahitaʻu: ko e makatuʻunga ʻoku ke langa ai¶
ʻOku ngāue pē ʻa e taimi-tēpile kapau kuo ʻosi fai ʻa e lahi taha ʻo e ngāue. Kimuʻa pea kamata ʻa e faʻahitaʻu, ʻoku totonu ke ʻi ai haʻo:
- Palani fakatuʻutāmaki ʻa e fāmili kuo tohi pea ʻilo ʻe he taha kotoa
- Ho feituʻu ke hiki mei ai pe vahefonua, mo ha feituʻu ke ʻalu ki ai
- Vai mo e meʻakai ki he ʻaho ʻe fitu ʻo ʻikai siʻi hifo ai (taumuʻa ki he 14), mo e faitoʻo kotoa ki he ʻaho ʻe 14. Vakai ki he lisi naunau ki he afā
- Ha kato teuteu ki he tokotaha taki taha
- ʻUfiʻufi matapā sioʻata kuo tuʻusi mo fakaʻilongaʻi, pe matapā maluʻi ʻoku ngāue. Vakai ki he Teuteu ho ʻapi
- Ngaahi tatau ʻo e tohi mahuʻinga ʻi ha kato ʻoku ʻikai hū ki ai ʻa e vai. Vakai ki he tohi mahuʻinga mo e ʻinisiua
- Kuo fakamoʻui ʻa e ngaahi fakatokanga fakatuʻutāmaki, mo ha letiō pateli pe letiō takai
Kapau ʻoku ʻikai haʻo ha taha ʻo ʻeni, ʻoua ʻe puputuʻu. Kamata ʻi he sitepu ʻaho ʻe 7 pea fai ʻa e lahi taha ʻoku ke lava.
ʻAho ʻe 7 kimuʻa: ʻe ala tupu ha afā¶
Fakatokanga: ʻOku pulusi ʻe he ngaahi potungāue ʻea ha ngaahi fakamatala ʻoku fakahā ai ʻa e ngaahi feituʻu ʻe ala tupu ai ha afā ʻi he uike ka hoko. ʻOku ʻoatu ʻe he tropical weather outlook ʻa e NHC ha faingamālie ke tupu ʻi he houa ʻe 48 pea ʻi he ʻaho ʻe 7. ʻOku pulusi ʻe he ngaahi sēvesi kehe ha ngaahi fakamatala mo e faleʻi tatau. ʻOku teʻeki ha meʻa ʻe pau, pea mahalo ʻe ʻikai ʻaupito aʻu mai ʻa e afā kiate koe.
Meʻa ke fai: Nofo nonga pea muʻomuʻa ʻi he fuʻu kakai. Ko e fakatau he taimi ni ʻoku siʻi ange ai ʻa e loto mafasia mo e paʻanga ʻi he fakatau ki mui.
- Kamata vakai ki ho potungāue ʻea fakafonua tuʻo taha ʻi he ʻaho
- Siviʻi hoʻo naunau pea fakatau ʻa e meʻa ʻoku masiva: vai, meʻakai, pateli, faitoʻo
- Toe maʻu hoʻo faitoʻo, pea fehuʻi ki hoʻo faleʻesi pe toketā ki ha toe maʻu vave kapau ʻoku siʻi hoʻo faitoʻo
- Maʻu ha paʻanga kaha ʻi ha ngaahi pepa paʻanga iiki, he ʻoku tuʻu ʻa e ngāue ʻa e ngaahi misini kāti mo e misini paʻanga taʻe ha ʻuhila
- Fakafonu ʻa e tangikē lolo ʻo ho kā, pea tauhi ke ʻi ʻolunga ʻi he vaeua mei he taimi ni
- Siviʻi ʻoku ngāue mo fonu ʻuhila ʻa e telefoni, pateli tauhi ʻuhila mo e letiō
- Kapau te ke folau nai, siviʻi ʻa e ngaahi ʻaho mo e tomuʻa tala ʻea pea vakai ki hoʻo ngaahi fili ki hono kaniseli
- Kapau ʻoku ke fiemaʻu tokoni ke hiki, telefoni ki ho ʻōfisi fakatuʻutāmaki fakakolo pe kulupu poupou he taimi ni
ʻAho ʻe 3 kimuʻa: ʻoku ngalingali te ne uesia ho feituʻu¶
Fakatokanga: ʻOku faʻa ʻi ai ha hala tomuʻa tala ʻo e afā ʻi he taimi ni. ʻI he ʻAtalanitiki mo e Pasifiki hahake, ʻe lava ʻe he NHC ʻo ʻoatu ha ngaahi faleʻi ki ha "potential tropical cyclone" (afā fakatropika ʻe ala hoko) kimuʻa pea tupu kakato ʻa e afā, ʻi he taimi ʻoku ne fakamanamanaʻi ai ʻa e fonua ʻaki ha tuʻunga matangi mālohi fakatropika pe afā ʻi loto ʻi he houa nai ʻe 72. ʻOku ʻoatu ʻe he IMD ʻa ʻInitia ha pre-cyclone watch ʻi he houa nai ʻe 72 kimuʻa pea kamata ʻa e ʻea kovi. ʻOku kamata ʻe he ngaahi potungāue ki he fakatamaki ʻa e ngaahi fonua lahi ha ngaahi fakataha teuteu ʻi he tuʻunga ko ʻeni.
Meʻa ke fai: Fakaʻosi ʻa e meʻa kotoa ʻoku fiemaʻu ai ʻa e falekoloa, kau ngāue pe laine lōloa. ʻI he houa ʻe 24 ki he 48, ʻe faingataʻa ke maʻu ʻa e ngaahi meʻa ni.
- Fakatau ʻa e toenga ʻo hoʻo naunau, pea mo e laʻi palasitiki, tepi, afo mo e kato veve
- Maʻu ha lolo ki ha misini ʻuhila kapau ʻoku ke ngāueʻaki, pea tauhi ia ʻi tuʻa mei he fale ʻi ha ngaahi kalone kuo fakangofua
- Siviʻi hoʻo ʻufiʻufi matapā sioʻata mo e naunau ngāue mo e meʻa fakamaʻu ke fokotuʻu ai
- Tuʻusi pe toʻo ʻa e ngaahi vaʻa ʻakau mavete, kapau ʻoku ke lava ʻo fai malu pea lava ke tānaki ʻa e veve
- Fakapapauʻi ho feituʻu ke nofo ai: telefoni ki ho kaungāmeʻa pe fāmili, pe ʻota ha hōtele ʻi tuʻa mei he feituʻu fakatuʻutāmaki, pea siviʻi ʻa e tuʻutuʻuni ki he monumanu tauhi
- Palani ʻa e hala mo ha hala fetongi
- Fō ʻa e vala mo fufulu ʻa e peleti lolotonga ʻoku kei ʻi ai ʻa e vai mo e ʻuhila
- Faitaaʻi mo vitiōʻi ho ʻapi mo hoʻo ngaahi koloa ki he ʻinisiua
- Kapau ko ha tokotaha ʻaʻahi koe, talanoa ki hoʻo hōtele mo e kautaha vakapuna ki he mavahe vave. Vakai ki he kau ʻaʻahi mo e kau folau ʻeveʻeva
- ʻEke ki he kaungāʻapi taʻumotuʻa mo ha taha pē ʻoku nofo toko taha
ʻAho ʻe 2 kimuʻa: tokanga pe ʻuluaki fakaʻilonga¶
Fakatokanga: ʻOku ʻoatu ʻe he NHC ha tokanga ki he afā pe matangi mālohi fakatropika ʻi he houa nai ʻe 48 kimuʻa ʻi he ʻamanekina ʻa e matangi mālohi fakatropika, ʻi he taimi ʻoku ala hoko ai ʻa e tuʻunga ko ia. ʻI Filipaini, ʻoku ʻuhinga ʻa e Signal No. 1 ʻe ala hoko ha matangi mālohi ʻi loto ʻi he houa ʻe 36. ʻOku ʻoatu ʻe he IMD ʻa ʻInitia ha cyclone alert ʻi he houa ʻe 48 kimuʻa ʻo ʻikai siʻi hifo ai. ʻOku ʻoatu ʻe he BoM ʻa ʻAositelēlia ha tropical cyclone watch ʻi he taimi ʻoku ala hoko ai ha matangi mālohi ʻi loto ʻi he houa ʻe 48.
ʻE lava ke tuʻutuʻuni ʻe he kau ʻōfisa fakalotofonua ʻa e ʻuluaki ngaahi hiki he taimi ni, ʻo kamata ʻaki ʻa e ngaahi feituʻu ofi taha ki he vai, fale feʻaveʻaki mo e ngaahi motu.
Meʻa ke fai: Teuteu ʻa e fale pea fai ʻa e fili ke nofo pe ʻalu. Lau ʻa e Hiki pe nofo.
- Fokotuʻu ʻa e matapā maluʻi pe ʻufiʻufi matapā sioʻata
- ʻAve ki loto pe haʻi maʻu ʻa e meʻa kotoa ʻi tuʻa ʻe lava ke hiki ʻe he matangi: naunau fale, kapa veve, kapa ʻato, meʻaʻaoa, ʻakau
- Toe fakamaʻa tuʻo taha ʻa e ngaahi luo vai mo e kotoa ʻato
- Tuku ha ngaahi kato ʻoneʻone pe meʻa taʻofi lōmaki ʻi he ngaahi matapā kapau ʻoku faʻa lōmaki ho feituʻu
- Hiki ʻa e ngaahi meʻa mahuʻinga, pepa mo e naunau ʻelekitulōnika ki ha funga fakatoloka māʻolunga pe fungavaka ʻi ʻolunga
- Fakafonu ha ngaahi ipu maʻa ʻaki ʻa e vai inu, pea fakafonu ha pāsini kaukau pe talamu ki he fufulu mo e fakatafe falemālōlō
- Fakaʻaisiʻi ha ngaahi ipu vai ke tauhi ʻa e meʻakai ke momoko fuoloa ange
- Chāsi ʻa e telefoni, pateli tauhi ʻuhila mo e maama ʻoku lava ʻo toe fakafonu kotoa
- Fakaheka ʻa e kā, pe tuku ʻa e kato teuteu ʻi he veʻe matapā
- Fakahā hoʻo palani ki hoʻo tokotaha fetuʻutaki ʻoku nofo ʻi tuʻa mei homou feituʻu. Vakai ki he Hokohoko atu e fetuʻutaki
- Kapau ʻoku ke ʻi ha feituʻu kuo tala ke mavahe, pe ʻi ha fale feʻaveʻaki, ha fale langa maʻamaʻa, pe ha fale taʻe malu, mavahe he taimi ni lolotonga ʻoku kei ava ʻa e hala
ʻAho ʻe 1 kimuʻa: fakatokanga, mavahe pe nofo maʻu¶
Fakatokanga: ʻOku ʻoatu ʻe he NHC ha fakatokanga ki he afā pe matangi mālohi fakatropika ʻi he houa nai ʻe 36 kimuʻa ʻi he ʻamanekina ʻa e matangi mālohi fakatropika, ʻi he taimi ʻoku ʻamanekina ai ʻa e tuʻunga ko ia. ʻI Filipaini, ʻoku ʻoatu ʻe he Signal No. 2 ʻa e houa nai ʻe 24 pea ʻe he Signal No. 3 ʻa e houa nai ʻe 18 kimuʻa ʻi he matangi ʻoku ʻamanekina. ʻOku ʻoatu ʻe he IMD ʻa ʻInitia ha cyclone warning ʻi he houa ʻe 24 kimuʻa ʻo ʻikai siʻi hifo ai pea fakahingoa ʻa e feituʻu ʻoku ʻamanekina ke aʻu ki ai ʻa e afā ki he fonua. ʻOku ʻoatu ʻe he BoM ʻa ʻAositelēlia ha tropical cyclone warning ʻi he taimi ʻoku ʻamanekina ai ha matangi mālohi ʻi loto ʻi he houa ʻe 24.
ʻOku faʻa fakalahi ʻa e ngaahi tuʻutuʻuni ke hiki ʻi he tuʻunga ko ʻeni.
Meʻa ke fai: Ko e taimi malu fakaʻosi eni ke fononga. ʻI he taimi ʻoku kamata ai ʻa e matangi mālohi, ʻoku fakatuʻutāmaki ʻa e hala, mahalo ʻe tāpuni ʻa e ngaahi halafakavaka, pea ʻoku tuʻu ʻa e ʻalu atu ʻa e kau fakahaofi.
Kapau te ke mavahe:
- Mavahe ʻi he taimi pē ʻoku tala ai ke ʻalu ho feituʻu, ʻi he ʻaho kapau ʻoku ke lava
- Tāmateʻi ʻa e ʻuhila ʻi he suisi lahi mo e vai ʻi he valve lahi kimuʻa pea ke ʻalu, kapau ʻoku faleʻi ʻe he kau ʻōfisa
- ʻAve hoʻo ngaahi kato teuteu, faitoʻo, tohi mahuʻinga, monumanu tauhi mo e meʻa chāsi telefoni
- Fekau ha pōpoaki ki hoʻo tokotaha fetuʻutaki ʻoku nofo ʻi tuʻa mei homou feituʻu ʻi he taimi ʻoku ke mavahe ai mo e taimi ʻoku ke aʻu ai
- Vakai ki he Hiki malu mo e Ngaahi fale hūfanga fakapuleʻanga
Kapau te ke nofo:
- Fili ho loki malu: ha kiʻi loki ʻi loto, loki tauhiʻanga vala pe hala ʻi loto ʻi he fungavaka māʻulalo taha ʻe ʻikai lōmaki, mamaʻo mei he ngaahi matapā sioʻata
- Tuku ʻa e vai, meʻakai, maama, letiō, faitoʻo, sū mo ha puha tokoni vave ʻi he loki malu
- Fokotuʻu ʻa e pusaʻaisi mo e fakaʻaisi (freezer) ki he tuʻunga momoko taha pea tauhi ke tāpuni ʻa e ngaahi matapā
- Tuku ʻa e ngaahi kā ʻi ha feituʻu māʻolunga mamaʻo mei he ʻakau
- Muimui ki he Teuteu fakaʻosi ki he lisi kakato ʻo e ʻaho fakaʻosi
Houa ʻe 12 kimuʻa: ke ke ʻi ho feituʻu¶
Fakatokanga: ʻI Filipaini, ʻoku hiki hake ʻa e Signal No. 4 pe No. 5 ʻi he houa nai ʻe 12 kimuʻa ʻi he matangi mālohi ʻo e taifuni. ʻOku ʻoatu ʻe he IMD ʻa ʻInitia ʻene post-landfall outlook ʻi he houa ʻe 12 kimuʻa ʻo ʻikai siʻi hifo ai ʻi he aʻu ʻa e afā ki he fonua. ʻI Hongi Kongi, ʻoku ʻuhinga ʻa e fakaʻilonga No. 8 ʻoku ʻamanekina pe ʻoku ʻosi ifi ha matangi mālohi pe matangi ʻo e afā. ʻOku fakafoʻou maʻu ange ʻa e ngaahi fakatokanga ʻi he feituʻu kotoa, pea mahalo kuo ʻosi fou atu ʻa e ʻuluaki ngaahi fakatahaʻanga ʻuha.
Meʻa ke fai: Taʻofi ʻa e ngāue ʻi tuʻa. Ke ke ʻi he feituʻu te ke kātakiʻi ai ʻa e afā.
- Ke ke ʻi ho feituʻu ʻoku ke ʻalu ki ai, pe ʻi loto ʻi ho ʻapi, kimuʻa pea kamata ʻa e matangi
- ʻOmi ʻa e monumanu tauhi ki loto pea tauhi ʻi he puha fakaheka pe ʻi ha loki ʻe taha
- Tauhi ʻi ho tafaʻaki ha sū, maama mo ho telefoni
- Fanongo ki he ongoongo fakapuleʻanga ʻi ha letiō pateli pe ho telefoni
- Fekau hoʻo pōpoaki fetuʻutaki he taimi ni, lolotonga ʻoku kei ngāue ʻa e netiueka
- Hiki ki he loki malu ʻi he taimi ʻoku hake ai ʻa e matangi, pea nofo mamaʻo mei he ngaahi matapā sioʻata
- Kapau ʻoku kamata ke hake ʻa e vai ʻi loto, hiki ki ha fungavaka māʻolunga ange, ka ʻoua naʻa ke teitei hū ki ha ʻaofi ʻato (attic) pe feituʻu ʻi lalo ʻato ʻoku tāpuni taʻe ha hala ki tuʻa
ʻOua ʻe ʻalu ki tuʻa ʻi he nonga
Kapau ʻoku tuʻu fakafokifā ʻa e matangi, mahalo ʻoku ke ʻi he mata ʻo e afā. ʻE toe foki mai ʻa e matangi mei he tafaʻaki fehangahangai, ʻo faʻa ʻi loto ʻi ha houa ʻe taha. Nofo ʻi loto kae ʻoua kuo pehē ʻe he kau ʻōfisa kuo ʻosi ʻa e afā. Vakai ki he Mata ʻo e afā.
ʻOua naʻa ke teitei tatali ki he vai
ʻE lava ke hake vave ʻaupito ʻa e hake ʻa e tahi ʻi he afā pea aʻu mai kimuʻa ʻi he matangi mālohi taha. Kapau ʻoku tala ʻe he kau ʻōfisa ki ho feituʻu ke mavahe koeʻuhi ko e hake ʻa e tahi pe lōmaki, mavahe. ʻOua ʻe tatali ke sio ki he vai.
Kapau ʻe liliu ʻa e tomuʻa tala ʻea¶
ʻOku liliu ʻa e tomuʻa tala ʻea, tautautefito ʻi he lahi ange ʻi he ʻaho ʻe tolu kimuʻa. ʻE lava ke afe ha afā, foki mai, vave ange, māmālie ange, pe mālohi vave. Vakai ki he tomuʻa tala ʻea fakapuleʻanga tuʻo ua ʻi he ʻaho ʻo ʻikai siʻi hifo ai ʻi he taimi kuo hiki hake ai ha tokanga, pea muimui ki he fakatokanga foʻou taha, ʻo ʻikai ki he meʻa naʻa ke fanongo ki ai ʻaneafi. Vakai ki he Founga ke lau ai ha tomuʻa tala ʻea ki he afā.
Kapau ʻe ʻikai aʻu mai ʻa e afā kiate koe, tauhi hoʻo naunau. Ngāueʻaki ʻa e toenga meʻakai mo e vai ʻi he ngaahi uike ka hoko, pea toe fakafonu ʻi he taimi feʻunga ki he afā hono hoko.
Fakamatala nounou¶
| Sitepu | Ngāue lahi |
|---|---|
| Kimuʻa ʻi he faʻahitaʻu | Palani, naunau, pepa, ʻufiʻufi matapā sioʻata, fakatokanga |
| ʻAho ʻe 7 | Vakai ki he tomuʻa tala ʻea, fakaʻosi ʻa e fakatau, toe maʻu ʻa e faitoʻo mo e lolo |
| ʻAho ʻe 3 | Naunau mo e lolo fakaʻosi, fakapapauʻi ʻa e feituʻu te ke ʻalu ki ai, tā ki he ʻinisiua |
| ʻAho ʻe 2 (tokanga, ʻuluaki fakaʻilonga) | Teuteu ʻa e fale, tauhi vai, chāsi ʻa e meʻa kotoa, fili ke nofo pe ʻalu |
| ʻAho ʻe 1 (fakatokanga) | Mavahe kapau ʻoku tala atu, pe teuteu ʻa e loki malu |
| Houa ʻe 12 | Ke ke ʻi ho feituʻu, nofo ʻi loto, hokohoko atu hoʻo fanongo |