Taimi o sauniuniga mo le afā: aso e 7 seia oo i itula e 12¶
O afā, taifuna, ma afā tropika e tutusa le ituaiga o afā, ae eseese igoa i vasa eseese. O mea uma i lenei tusi e aoga mo i latou uma.
O lenei taimi o sauniuniga mo le afā e taʻu atu ai le mea e fai i aso taitasi aʻo latalata mai le afā, mai le faailoga muamua i le vaiaso i luma seia oo i itula e 12 mulimuli. O laasaga taitasi e fetaui ma lapataiga e tuuina mai e lau auaunaga o le tau, ina ia e iloa po o le ā le galuega e fetaui ma le lapataiga.
Le auala e faaaoga ai lenei taimi¶
Faitaulia aso seia oo i le taimi e faamoemoeina ai le amataina o matagi malosi o afā tropika, e tusa ma le 63 km/h (39 mph), i le mea o e iai, aua le i le taimi e oo ai le ogatotonu po o le mata o le afā i le laueleele. E masani ona oo mai le matagi, timu, ma peau matautia i ni itula e tele aʻo lei oo mai le ogatotonu. E faitaulia faapena foi taimi o lapataiga aloaia.
O le taunuu mai o na matagi o lau taimi gata. Pe a amata, e matautia galuega i fafo ma aveina o taavale, ma taofia e le au laveaʻi le alu i fafo, o lea e tatau ona faia laasaga uma o lenei itulau aʻo lei oo i ai.
E le mulimuli afā i se faasologa o taimi. E mafai ona tupu se afā latalata i le laueleele ma oso saʻo i le laasaga o le 1 aso, pe faagesegese ma tuuina atu ia te oe ni nai aso faaopoopo. Afai ua e tuai, oso i le laasaga e fetaui ma le lapataiga o loo aoga i lou eria ma fai mea uma i luga atu e mafai pea ona e faia saogalemu.
Afai e tolu na o mea e te faia¶
- Pe a amata ona vaaia se afā i le valo, faamuta au faatauga, toe faatumu vailaʻau, ma faatumu le tane suauu. Aua le faatali i se mataala.
- Pe a siʻi se mataala po o se faailoga muamua, sauniuni le fale ma filifili pe e te alu.
- Pe a siʻi se lapataiga po o ua poloaiina lou eria e tuua e le au ofisa, alu. Afai e te nofo, ia i totonu ma ua sauni aʻo lei amata le matagi.
Le auala e siʻi ai lapataiga i atunuu eseese¶
E tuuina atu e atunuu taitasi ona lapataiga, ma e eseese igoa ma taimi. O lenei laulau e faaali ai le auala e fetaui ai laasaga i nisi o faiga autu. O lau itulau fesoasoani a le nuu o loo i ai le faiga o lou nofoaga, ma Pe a latalata mai se afā o loo i ai le faitauina tutusa i auiliili.
| E tusa ma le umi aʻo lei amata le matagi | Iunaite Setete, Karipiane, Amerika Tutotonu, Mekisiko (NHC ma auaunaga a le atunuu) | Filipaina (faailoga o matagi a le PAGASA) | Initia (IMD) | Ausetalia (BoM) |
|---|---|---|---|---|
| Seia oo i aso e 7 | O le vaaiga o le tau tropika e faaali mai ai se avanoa e tupu ai se afā | Vaaiga o le tau ma fautuaga | Vaaiga mo se eria o le mamafa maualalo | Vaaiga o le afā tropika |
| Aso e 3 | E mafai ona amata fautuaga mo se afā e ono tupu | Fautuaga o le tau ma lipoti o afā tropika | Mataala a o lei oo mai le afā (itula e 72) | |
| Aso e 2 | Mataala o le afā po o le afā tropika (itula e 48) | Faailoga Numera 1 (itula e 36) | Lapataiga o le afā (itula e 48) | Mataala o le afā tropika (e mafai ona oo mai matagi malosi i totonu o itula e 48) |
| Aso e 1 | Lapataiga o le afā po o le afā tropika (itula e 36) | Faailoga Numera 2 (itula e 24), Numera 3 (itula e 18) | Lapataiga o le afā (itula e 24) | Lapataiga o le afā tropika (e faamoemoeina matagi malosi i totonu o itula e 24) |
| Itula e 12 | E tumau le lapataiga, e tuuina mai e le au ofisa o le nuu valaau mulimuli | Faailoga Numera 4 po o Numera 5 (itula e 12) | Vaaiga ina ua taunuu i le laueleele (itula e 12 aʻo lei taunuu) | E faafouina le lapataiga i itula uma e 3 |
O itula i le puipui o taimi o le ave e tuuina mai e ofisa taitasi mo le taimi e faamoemoeina ai le amataina o le matagi matautia. E mulimuli isi faiga i le manatu e tasi. E siʻi e Hong Kong le Faailoga Numera 1 Standby pe a i totonu o le tusa ma le 800 km (500 maila) se afā tropika ma e mafai ona afaina ai le teritori, ona Numera 3, Numera 8, ma sili atu pe a malosi le matagi.
E alu Réunion i se mataala muamua, lapataiga moli, ma lapataiga mumu. E tele motu o le Karipiane e faaaoga le faiga o mataala ma lapataiga a le NHC. Mo le sili atu, tagai i Mataala vs lapataiga o le afā ma Afā i le lalolagi atoa.
E mafai ona puupuu lapataiga
O taimi o le ave o fuafuaga, aua le o folafolaga. E mafai e se afā e tupu pe liliu latalata i le laueleele ona aumaia se lapataiga e itiiti ifo i le aso e tasi. O le mafuaaga lea e sili ai le taua o galuega i le laasaga o le "aʻo lei oo mai le vaitau".
Aʻo lei oo mai le vaitau: le faavae e te fausia i luga¶
E aoga lenei taimi na o pe afai ua uma muamua le tele o galuega. Aʻo lei amata le vaitau, e tatau ona e maua:
- Se fuafuaga faafuaseʻi a le aiga tusitusia e iloa e tagata uma
- Lou eria e tuua po o lou nofoaga, ma se mea e alu i ai
- Vai ma meaai mo le itiiti ifo ma aso e fitu (taumafai mo 14), ma aso e 14 o vailaʻau taitasi. Tagai i le lisi o oloa mo le afā
- Se peleue sauniuni e ave mo tagata taitasi
- Ufiufi faamalama ua tipi ma faailogaina, po o faamalama puipui e galue. Tagai i Sauniuni lou fale
- Kopi o pepa i se taga e le oo ai le vai. Tagai i pepa ma inisiua
- Lapataiga faafuaseʻi ua faaolaina, ma se leitio e faaaoga maa po o le taamilo
Afai e leai sau mea o nei, aua le atuatuvale. Amata i le laasaga o aso e 7 ma faia le tele e mafai.
Aso e 7 i luma: atonu e tupu se afā¶
Lapataiga: E lomia e auaunaga o le tau vaaiga e faaali ai eria e mafai ona tupu ai se afā i le vaiaso e sosoo ai. O le vaaiga o le tau tropika a le NHC e tuuina mai ai se avanoa e tupu ai i le 48 itula ma le 7 aso. E lomia e isi auaunaga vaaiga ma fautuaga tutusa. E leai se mea e mautinoa i le taimi nei, ma atonu e le oo mai le afā ia te oe.
O le ā e fai: Nofo filemu ma muamua i tagata e toʻatele. O le faatau i le taimi nei e itiiti ai le atuatuvale ma le tupe nai lo le faatau mulimuli ane.
- Amata siaki lau auaunaga o le tau a le atunuu i le tasi le taimi i le aso
- Siaki lau pusa ma faatau le mea e leai: vai, meaai, maa, vailaʻau
- Toe faatumu vailaʻau, ma fesili i lau falemaʻi o vailaʻau po o lau fomaʻi i se toe faatumu vave pe afai e itiiti lau oloa
- Maua sina tupe i tupe laiti, aua e taofia masini kata ma masini tupe pe a leai se eletise
- Faatumu le tane suauu o lau taavale, ma teu i luga o le afa mai nei
- Siaki e galue ma faatumu le eletise o telefoni, pusa e tauaveina le eletise, ma leitio
- Afai atonu e te malaga, siaki aso i le valo ma vaai i au filifiliga o le faaleaogaina
- Afai e te manaʻomia se fesoasoani e tuua ai, valaau i lau ofisa fesoasoani faafuaseʻi a le nuu po o lau fesoasoani nei
Aso e 3 i luma: e foliga mai e aʻafia lou eria e le afā¶
Lapataiga: E masani ona iai se auala valo o le afā i le taimi nei. I le Atelani ma le Pasefika i sasaʻe, e mafai e le NHC ona tuuina atu fautuaga mo se "afā tropika e mafai ona tupu" aʻo lei atoatoa le afā, pe a faamataʻuina le laueleele i tulaga o le afā tropika po o le afā i totonu o le tusa ma le 72 itula. E tuuina atu e le IMD a Initia se mataala aʻo lei oo mai le afā e tusa ma le 72 itula aʻo lei amata le tau leaga. E amata e ofisa o faalavelave a atunuu e tele fonotaga o le sauniuni i lenei tulaga.
O le ā e fai: Faamuta mea uma e manaʻomia ai faleoloa, tagata faigaluega, po o laina umi. I itula e 24 i le 48, o le a faigata ona maua.
- Faatau isi au oloa, faatasi ai ma palasitika, uepi, maea, ma taga otaota
- Maua suauu mo se afi eletise pe afai e te faaaoga, ma teu i fafo o le fale i ipu ua faamaonia
- Siaki au ufiufi faamalama ma meafaigaluega ma nonoa e tuu ai i luga
- Tipi pe aveese lala e le mau, pe afai e mafai ona e faia saogalemu ma e mafai ona aoina otaota
- Faamaonia lou nofoaga e nofo ai: valaau au uo po o le aiga, po o fai se faamaumauga o se faletalimalo i fafo o le eria matautia, ma siaki tulafono o manu fafaga
- Fuafua le auala ma se auala faasao
- Fufulu ofu ma ipu a o iai pea sau vai ma eletise
- Ave ata ma vitio o lou fale ma au oloa mo le inisiua
- Afai o oe o se tagata asiasi, talanoa ma lau faletalimalo ma le vaʻalele e uiga i le alu vave. Tagai i tagata asiasi ma tagata malaga
- Siaki tuaoi matutua ma so o se tagata e nofo na o ia
Aso e 2 i luma: mataala po o faailoga muamua¶
Lapataiga: E tuuina atu e le NHC se mataala o le afā po o le afā tropika e tusa ma le 48 itula aʻo lei faamoemoeina matagi malosi o le afā tropika, pe a mafai ona tupu na tulaga. I Filipaina, o le Faailoga Numera 1 o lona uiga e mafai ona oo mai matagi malosi i totonu o itula e 36. E tuuina atu e le IMD a Initia se lapataiga o le afā e le itiiti ifo ma le 48 itula i luma. E tuuina atu e le BoM a Ausetalia se mataala o le afā tropika pe a mafai ona oo mai matagi malosi i totonu o itula e 48.
E mafai e le au ofisa o le nuu ona poloaiina le tuua muamua i le taimi nei, e amata i eria e latalata i le vai, fale feaveaʻi, ma motu.
O le ā e fai: Sauniuni le fale ma faia le filifiliga e nofo pe alu. Faitau Tuua pe nofo.
- Tuu i luga faamalama puipui po o ufiufi faamalama
- Ave i totonu pe nonoa mea uma i fafo e mafai e le matagi ona sii: nofoa, pusa, ata o taualuga, meataalo, laau
- Faamamā alavai ma faatafe o le taualuga i le tasi le taimi fou
- Tuu taga oneone po o mea e taofia ai lolovaia i faitotoa pe afai e lolovaia lou eria
- Ave oloa taua, pepa, ma mea eletonika i se laulau maualuga po o se fola i luga
- Faatumu ipu mama i le vai inu, ma faatumu se taele po o se pusa tele mo le fufulu ma le fufulu toileta
- Aisa ipu o le vai e taofia ai meaai e malulu umi
- Faatumu le eletise o telefoni uma, pusa e tauaveina le eletise, ma moli e mafai ona toe faatumu
- Faatumu le taavale, po o tuu peleue sauniuni e ave i tafatafa o le faitotoa
- Taʻu atu i lau tagata fesootai i fafo o le eria lau fuafuaga. Tagai i Tumau fesootai
- Afai o oe o i se eria na fai atu e tuua, po o i se fale feaveaʻi, se fale e mama faia, po o se fale e le saogalemu, alu nei a o matala auala
Aso e 1 i luma: lapataiga, alu po o nofo¶
Lapataiga: E tuuina atu e le NHC se lapataiga o le afā po o le afā tropika e tusa ma le 36 itula aʻo lei faamoemoeina matagi malosi o le afā tropika, pe a faamoemoeina na tulaga. I Filipaina, o le Faailoga Numera 2 e tusa ma le 24 itula ma le Faailoga Numera 3 e tusa ma le 18 itula aʻo lei faamoemoeina matagi. E tuuina atu e le IMD a Initia se lapataiga o le afā e le itiiti ifo ma le 24 itula i luma ma faaigoa le eria e faamoemoeina e taunuu ai. E tuuina atu e le BoM a Ausetalia se lapataiga o le afā tropika pe a faamoemoeina matagi malosi i totonu o itula e 24.
E masani ona faalautele poloaiga e tuua i lenei tulaga.
O le ā e fai: O le taimi saogalemu mulimuli lea e malaga ai. A amata matagi malosi, e matautia auala, e mafai ona tapunia alalaupapa, ma taofia e le au laveaʻi le alu i fafo.
Afai o oe o loo e alu:
- Alu i le taimi lava e fai atu ai lou eria e alu, i le aso pe afai e mafai
- Tape le eletise i le ki autu ma le vai i le valve autu aʻo lei alu, pe afai e fautuaina e le au ofisa
- Ave au peleue sauniuni e ave, vailaʻau, pepa, manu fafaga, ma tauaveina o telefoni
- Auina atu se feʻau tusitusia i lau tagata fesootai i fafo o le eria pe a e alu ma pe a e taunuu
- Tagai i Tuua saogalemu ma Fale sulufaʻi lautele
Afai o loo e nofo:
- Filifili lau potu saogalemu: se potu laitiiti i totonu, kapoti, po o se faalauapi i le fola pito i lalo e le lolovaia, ese mai faamalama
- Tuu vai, meaai, moli, leitio, vailaʻau, seevae, ma se pusa togafiti muamua i le potu saogalemu
- Setiina le pusa malulu ma le pusa aisa i le tulaga sili ona malulu ma teu tapunia faitotoa
- Tu taavale i eleele maualuga ese mai laau
- Mulimuli i Sauniuniga mulimuli mo le lisi atoa o le aso mulimuli
Itula e 12 i luma: ia i lou nofoaga¶
Lapataiga: I Filipaina, o le Faailoga Numera 4 po o Numera 5 e siʻi e tusa ma le 12 itula aʻo lei oo mai matagi o le taifuna. E tuuina atu e le IMD a Initia lana vaaiga ina ua taunuu i le laueleele e le itiiti ifo ma le 12 itula aʻo lei taunuu. I Hong Kong, o le faailoga Numera 8 o lona uiga o loo faamoemoeina pe o loo agi matagi malosi. E faafouina soo lapataiga i nofoaga uma, ma atonu ua pasia e fusi muamua o timu.
O le ā e fai: Faamuta le galue i fafo. Ia i le mea e te ola ai i le afā.
- Ia i lou nofoaga, po o totonu o lou fale, aʻo lei amata le matagi
- Ave manu fafaga i totonu ma teu i pusa po o le tasi le potu
- Teu seevae, se moli, ma lau telefoni i tafatafa ia te oe
- Faalogo i faamatalaga aloaia i se leitio maa po o lau telefoni
- Auina atu lau feʻau tusitusia o le siaki nei, aʻo galue pea le fesoʻotaiga
- Alu i le potu saogalemu pe a siʻi le matagi, ma nofo ese mai faamalama
- Afai e amata ona siʻi le vai i totonu, alu i se fola maualuga, ae aua lava i se mea e teu ai mea i luga o le taualuga ua tapunia po o se avanoa o le taualuga e leai se auala e alu ese ai
Aua le alu i fafo i le filemu
Afai e faafuaseʻi ona taofi le matagi, atonu o e i le mata o le afā. O le a toe sau le matagi mai le isi itu, e masani i totonu o le itula. Nofo i totonu seia fai mai le au ofisa ua mavae le afā. Tagai i Le mata o le afā.
Aua lava le faatali mo le vai
E mafai ona vave tele ona siʻi le peau o le afā ma oo mai aʻo lei oo mai le matagi sili ona malosi. Afai e fai atu e le au ofisa i lou eria e tuua ona o le peau po o le lolovaia, alu. Aua le faatali e vaai i le vai.
Afai e suia le valo¶
E suia valo, aemaise i le sili atu i aso e tolu i luma. E mafai e se afā ona liliu ese, toe liliu, saoasaoa, lemu, po o malosi vave. Siaki le valo aloaia i le itiiti ifo ma le lua i le aso pe a siʻi se mataala, ma mulimuli i le lapataiga aupito fou, aua le i le lapataiga na e faalogo i ai ananafi. Tagai i Le auala e faitau ai se valo o le afā.
Afai e le oo mai le afā ia te oe, teu au oloa. Faaaoga meaai ma vai faaopoopo i vaiaso o i luma, ma toe faatumu i le taimi mo le isi afā.
Faasino vave¶
| Laasaga | Galuega autu |
|---|---|
| Aʻo lei oo mai le vaitau | Fuafuaga, pusa, pepa, ufiufi faamalama, lapataiga |
| Aso e 7 | Mataala i le valo, faamuta faatauga, toe faatumu vailaʻau ma suauu |
| Aso e 3 | Oloa ma suauu mulimuli, faamaonia le mea e te alu i ai, ata mo le inisiua |
| Aso e 2 (mataala, faailoga muamua) | Sauniuni le fale, teu vai, faatumu le eletise o mea uma, filifili e nofo pe alu |
| Aso e 1 (lapataiga) | Alu pe a fai atu, po o faatulaga le potu saogalemu |
| Itula e 12 | Ia i lou nofoaga, nofo i totonu, faaauau ona faalogo |