Manu fai ma solofanua i se afā¶
O afā, taifuna, ma afā tropika e tutusa le ituaiga o afā, ae eseese igoa i vasa eseese. O mea uma i lenei tusi e aoga mo i latou uma.
O lenei itulau e fesoasoani ia te oe e puipui solofanua, povi, pafalo, ʻoti, mamoe, puaa, ma moa pe a faamataʻuina e se afā, taifuna, po o afā faataamilo. E sili atu le umi o le taimi e siitia ai manu tetele nai lo manu fai laiti, o lea o filifiliga tetele i lenei itulau e tatau ona faia i aso e muamua, ae le o i itula.
Afai e tolu naʻo mea e te faia¶
- Filifili nei, mo vaega taitasi o manu, pe e te siitia pe e te teu i luga o lou fanua, ma seti le taimi e siitia ai.
- Teu le itiiti ifo i le tasi vaiaso o meaai ma vai, lua vaiaso pe a mafai, i se mea maualuga ma mago.
- Faailogaina manu uma i lou igoa ma lou numera o le telefoni i se auala e ola ai i le matagi ma le vai.
Afai o loo oo mai se afā nei¶
Faia lenei lisi i le faasologa, i le tele e mafai e le taimi:
- Siaki le valoaga o le tau ma lou eria e tuua. Afai o loo i lau fanua i se eria o peau o le afā, fuafua e ave manu i fafo, po o le tatalaina i latou i le eleele sili ona maualuga e iai ia te oe.
- Afai o loo e siitia manu, amata nei. E tatau ona alu ese loli mai le auala a o lei oo mai matagi malolosi.
- Faatumu ipu inu a manu, tane, paelo, ma ipu mama uma i le vai.
- Siitia meaai, mutia mago, ma vailaʻau i luga o le fogafale, i lalo o se ufiufi, ma ese mai le vai lolovaia.
- Faailoga manu taitasi i lou numera o le telefoni ma ave ata.
- Siitia vailaʻau, suauu, ma fatu togafitia i se mea e le oo atu ai le vai lolovaia ma manu.
- Aveese laupapa uamea, uaea, ma mea faigaluega e le o taofia mai lotoa ma vao.
- Faatumu le maa o telefoni, faatumu suauu i le afi eletise, ma faataute.
- Ave oe lava ma lou aiga i se fale saogalemu a o lei tutupu le matagi.
Siitia po o le sulufaʻi: filifili vave¶
E manaʻomia e le siitia o manu fai loli, suauu, tagata e ave, ma se nofoaga ua malilie e talia manu. Afai e te faatali mo se poloaiga e tuua ai le eria, e masani ona tuai tele e siitia ma le saogalemu manu tetele.
Faaaoga lenei e filifili ai:
| Lou tulaga | Fuafuaga sili |
|---|---|
| Fanua i se eria o peau o le afā po o se matafaga e lolovaia i le vai o le sami | Siitia vave manu i fafo. Afai e le mafai, tatala faitotoa i le eleele sili ona maualuga ma aua lava neʻi tuu tapunia. |
| Fanua latalata i se vaitafe po o se alia e lolovaia | Siitia manu i le eleele maualuga i luga o lau fanua po o le fanua o se tuaoi a o lei amata timuga. |
| Eleele maualuga, pa malosi, leai se lamatiaga o peau | Teu i luga o lau fanua, i se vao tatala po o se fale malosi. |
| E sili atu manu nai lo le mafai ona e siitia | Siitia muamua manu sili ona taua po o le sili ona vaivai, ma sauniuni le toe e teu i le mea lava e tasi. |
| E leai se loli po o se tagata e ave | Faatulaga nei ma se tuaoi, faalapotopotoga, po o se kamupani felauaiga, po o le fuafua e teu i le mea lava e tasi. |
Seti lou lava taimi nei. O auaunaga fautua a le Iunaite Setete mo faifaatoaga e fai mai e siitia solofanua le itiiti ifo i le 72 itula a o lei faamoemoeina le afā, ma o nisi e fai mai e le toe tuai i le 48 itula a o lei oo matagi o le afā. E lamatia le toso o se loli maualuga i matagi e tusa ma le 65 km/h (40 mph), ma atonu e taofi e ʻau faafuaseʻi le ave i matagi faapena.
I le Iunaite Setete, o se mataala o le afā o lona uiga e ono tupu tulaga o le afā. E sau tusa ma le 48 itula a o lei faamoemoeina matagi o afā tropika, e tusa ma le 63 km/h (39 mph). Afai e te fuafua e siitia, alu a o lei oo mai le mataala, po o le taimi sili ona tuai, pe a tuuina mai. I isi atunuu, faaaoga le lapataiga aloaia muamua o afā faataamilo po o taifuna mo lou eria. Vaai mataala ma lapataiga ma siaki lou eria e tuua.
Siitia o manu¶
O fea e ave ai¶
O malae faaaliga, malae o faaaliga faatoaga, nofoaga o solofanua, malae faatau, fale faatau lafo, ma kolisi o faatoaga e i nisi taimi e tatalaina e fai ma nofoaga e tuua ai manu tetele. Fesili i lau ofisa faatoaga i le lotoifale a o lei oo mai le vaitau po o fea nofoaga e ono tatalaina ma faafefea ona resitala.
O se faatoaga po o se uo e iai se avanoa e mamao lelei i totonu o le laueleele e masani ona sili ona lelei. Malilie nei i tulafono: le tele o manu, pe fia le umi, ma po o ai e tuuina atu meaai ma vai. Siitia manu e mamao lelei i totonu o le laueleele ma i luga e ese mai le eria o peau ma lolo, ae le naʻo le isi taulaga i le matafaga.
Ave faatasi:
- Faamaumauga o le soifua maloloina ma pepa o tui. I le Iunaite Setete, o le toʻatele o nofoaga ma le toʻatele o setete e manaʻomia se suʻega Coggins talu ai nei e leai se faamaʻi (negative) mo solofanua.
- Pepa faatagaga o le gaoioi po o ID e manaʻomia e lou atunuu. I Ausetalia, e manaʻomia e povi ma isi manu a latou pepa ma pepa o le gaoioi mo le faiga o ID o manu a le atunuu.
- Meaai, vai, pakete, ma vailaʻau mo le itiiti ifo i le tasi vaiaso.
- Fusi ulu (halters) ma maea e taitai ai, ma se pusa laitiiti o le togafitiga muamua.
Siaki o le loli ma taavale¶
Siaki le loli i le amataga o le vaitau ma toe siaki pe a fuafua se afā.
- Paʻu, e aofia ai le paʻu teu, ua tumu le ea ma leai ni māvae.
- Moli, taofi, ma le nonoa faataute ma le taavale e toso.
- Laupapa o le fogaeleele po o fala siaki mo le pala.
- Taavale e toso ua faatumu i suauu, ma suauu faaopoopo i ipu faatagaina.
- Se fusi ulu ma se maea e taitai ai mo manu taitasi, faatasi ai ma vai ma mutia mo le malaga.
Faataitai le utaina a o lei oo mai le vaitau. O se manu e le ulu e mafai ona tau ia te oe itula e te leai. Aua le siitia manu pe a oo mai le afā, ma aua lava neʻi ave se loli i le vai lolovaia.
Teu i luga o lau fanua¶
Vao tatala po o le fale manu¶
E manatu le toʻatele o tagata e ona manu o le fale manu o le nofoaga sili ona saogalemu. E le moni lea i taimi uma. E mafai ona leiloa e se fale manu lona taualuga po o paʻu i matagi malolosi, ma e le mafai e manu ua tapunia i totonu ona sao mai otaota e paʻu po o le tuputupu aʻe o le vai.
Mo solofanua ma povi, o se vao tele, tatala i le eleele maualuga e masani ona sili atu le saogalemu. E mafai e manu ona alu ese mai le lamatiaga ma e le mailei pe a siʻi aʻe le vai. Filifili se vao e iai:
- Eleele maualuga e mamao lelei mai soo se eria o peau, alia, po o alavai.
- E leai ni laau tetele latalata i le pa po o le ogatotonu e mafai ona paʻu i manu.
- E leai ni uaea eletise i luga po o latalata i le fanua.
- Pa malosi, e sili uaea ie po o laupapa, e leai se uaea mata.
- E leai ni fale, laupapa uamea, po o mea e le o taofia e mafai ona agi solo.
Faaaoga naʻo se fale manu pe afai ua lelei le fausiaina, i luga o le eleele maualuga, ma e le ono lolovaia. Aua lava neʻi tapuni manu i se fale manu i le taimi o le afā, ma aua lava neʻi nonoa i latou i totonu. Tuu i latou e le nonoa i le fale po o fale e mafai ona latou alu ese ai.
Manu ua nonoa po o fusi¶
I le tele o nofoaga, e nonoa povi, pafalo, ma ʻoti latalata i le fale. Tatala i latou po o le siitia i le eleele maualuga a o lei oo mai le afā. E fautua mai le ofisa faatoaga o Jamaica RADA afai e amata le lolo, e tatau ona tatala manu ina ia mafai ona latou aau e sao. O se manu ua nonoa i le vai e siʻi aʻe e malemo.
Eleele maualuga¶
I eleele maualalo, mafolafola e lolovaia, e faasao ai e eleele maualuga manu. I Bangladesh, o paga eleele e taʻua o killas, e masani ona faia i tafatafa o fale sulufaʻi o afā faataamilo, e tuuina atu ai i povi ma ʻoti se nofoaga i luga o peau. O fautuaga a le Iunaite Setete e fautua e fai ni paga eleele mo manu fai i fanua lautele, papaʻu e lolovaia, ma paga o ʻato mutia mo puaa, e tuu i se mea e le tafia ai e vai vave.
Moa¶
E le mafai e moa, pato, ma talo ona onosai i matagi malolosi ma timuga i fafo, ma atonu e le sulufaʻi e manulele laiti e ia lava.
- Siitia manulele i se fale moa malosi, mago i le eleele maualuga, po o i pusa i totonu o se fale malosi.
- Siaki le taualuga ma puipui mo laupapa uamea e le mau, ma faaleleia a o lei oo mai le afā.
- Sauniuni tarpaulini e ufiufi ai uaea ie i le matagi ma timuga, ae tuu sina avanoa mo le ea.
- Avatu meaai mago ma vai fou e lava seia e toe foi mai. E aʻe i luga manulele pe a siʻi aʻe le vai, o lea tuu mea maualuga e nofo ai.
- Mo fale faapisinisi e iai fani, faataute le afi eletise ma faamautinoa e mafai ona tamoe mo se taimi umi. Faaopoopo laupapa e mafai ona tatala po o pu o le ea mo le ea faafuaseʻi, aua o se fale tapuni e leai se ea pe a leai se eletise.
- Aveese otaota mai pu o le ea.
Puaa¶
E vave ona vevela puaa, e le mafai ona afu, ma e malemo i pa e le mafai ona latou aʻe ese ai.
- Siitia puaa mai pa maualalo ma ese mai alia a o lei amata timuga.
- Avatu se mea e aʻe ai, e pei o paga eleele po o paga ʻato mutia, pe afai e ono lolovaia.
- Teu paolo ma vai mo puaa taitasi. O le tiga o le vevela o se lamatiaga tele pe a mavae le afā pe a taofia fani ma pamu.
- Mo puaa i totonu o fale, faataute le afi eletise ma fuafua mo vai ma ea pe a tape le eletise.
- Aua le tapuni puaa i se fale e ono lolovaia.
Meaai ma vai¶
Fuafua mo le itiiti ifo i le tasi vaiaso, e pei ona fautua mai e le RADA a Jamaica, ma lua vaiaso pe a mafai, e pei ona fautua mai e nisi o auaunaga fautua a le Iunaite Setete. Atonu e tapuni faleoloa o meaai, e poloka auala, ma e tape pamu o vaieli ma masini otometi e fai vai pe a tape le eletise.
Aofaʻiga o vai¶
E sili atu le inu o manu i le tau vevela. O fautuaga a matagaluega o faatoaga a setete o Ausetalia e fai mai e mafai e manu fai ona inu i le faalua o le aofaʻiga masani i le taumafanafana. O numera i lalo o aofaʻiga mo le fuafuaga i manu taitasi i le aso, i le pito maualuga o laina aloaia. Fuafua i le pito maualuga i le vevela, ma fesili i lau ofisa faatoaga i le lotoifale mo numera mo au manu.
| Manu | Vai i le aso |
|---|---|
| Solofanua | 50 i le 75 lita (13 i le 20 kalone) |
| Povi aano, matua | 80 i le 110 lita (20 i le 30 kalone) |
| Povi susu o loo maua susu | 115 i le 190 lita (30 i le 50 kalone) |
| Tamai povi po o povi laiti | Seia oo i le 50 lita (13 kalone) |
| Mamoe | Seia oo i le 6 lita (1.5 kalone), seia oo i le 10 lita (2.5 kalone) mo se mamoe fafine ma tamai mamoe |
| ʻOti | Seia oo i le 7 lita (2 kalone), seia oo i le 20 lita (5 kalone) mo se ʻoti susu |
| Puaa, matua | Seia oo i le 18 lita (5 kalone), seia oo i le 35 lita (9 kalone) mo se puaa fafine ma tamai puaa |
| Moa fafine fanafanau | E tusa ma le 45 lita (12 kalone) mo moa e 100 |
Ina ia maua lou aofaʻiga atoa, faatele i le numera o manu ma le numera o aso. Mo se faataitaiga, e manaʻomia e povi aano e lima mo aso e fitu seia oo i le 5 x 110 x 7 = 3,850 lita (e tusa ma le 1,000 kalone).
- Faatumu ipu inu a manu, tane, paelo, ma paelo mama a o lei oo mai le afā.
- Aua lava neʻi teu vai i se ipu na teu ai muamua vailaʻau po o suauu.
- Fuafua se auala e pamu ai vai e aunoa ma le eletise autu: se afi eletise, pamu a le lima, po o se pamu laitiiti a le afi penisini. Vaai saogalemu o le afi eletise.
- Afai e le lava le vai, faaitiitia le meaai. E manaʻomia e manu e aai meaai mago le vai e sili atu.
E mafai ona talepe e manu fia inu pa e oo atu ai i le vai lolovaia po o le sami. E mafai ona gasegase ai i latou i le vai masima ma le vai lolovaia.
Aofaʻiga o meaai¶
E aai le solofanua e tusa ma le 2 pasene o lona mamafa i mutia mago po o isi meaai i aso uma. O se solofanua e 500 kg (1,100 lb) e manaʻomia e tusa ma le 10 kg (22 lb) i le aso, o lea o le vaiaso e tusa ma le 70 kg (154 lb). Mo povi, ʻoti, mamoe, ma puaa, fesili i lau ofisa faatoaga po o lau tagata faatau meaai mo aofaʻiga i aso uma mo au lafu manu.
- Teu mutia ma meaai i luga ese mai le eleele, i lalo o se ufiufi, ma i luga o soo se tulaga e ono oo i ai le lolo.
- Afifi mutia i tarpaulini, ma nonoa mau tarpaulini.
- Teu tapuni meaai ma saogalemu mai isumu.
- Teu vailaʻau mo le tasi vaiaso pe sili atu, faatasi ai ma se pusa o le togafitiga muamua mo manu tetele.
Pa¶
E teu saogalemu e pa manu mai auala, vai lolovaia, ma le tasi i le isi. E gau i matagi malolosi ma laau ua paʻu.
A o lei oo mai le afā:
- Savali i laina uma o pa ma faaleleia nofoaga vaivai.
- Aveese uaea mata, uaea e le mau, ma otaota mai lotoa ma vao e teu ai manu.
- Tipi lala mate i luga o pa pe afai e iai se taimi.
Pe a mavae le afā:
- Savali i le laina atoa o le pa a o lei tatalaina manu.
- Manatu o uaea eletise uma ua paʻū o loo ola. Taofia oe ma au manu ese mamao ma lipoti i le kamupani eletise.
- Faaleleia avanoa, po o le faaaoga o laupapa le tumau po o maea e taofia ai manu i se nofoaga saogalemu.
- Mataala i laau ma lala ua paʻu, e mafai ona paʻu ai le pa i se taimi umi pe a mavae le afā.
Faailoga¶
E sosola manu i afā. E manaʻomia ID e ola i le matagi ma le vai, ma e manaʻomia e oe le faamaoniga o au.
- Faailoga o taliga, faailoga mu, po o tatau, ua faamaumauina i au faila. Faaaoga le faiga o ID o manu a lou atunuu pe afai e iai.
- Microchip mo solofanua, resitala i lou numera o le telefoni o loo i ai nei.
- Lou numera o le telefoni ua tusia i manu taitasi i se pene mo manu po o se vali sausau, po o le tipi i le fulufulu.
- Se pepa ulutaia o ato ua fili i le mane po o le sisilo, po o i luga o se maea e motusia.
- Ata o manu taitasi mai itu uma e lua, ma oe i le itiiti ifo i le tasi.
- Faamaumauga o le soifua maloloina, pepa, ma se lisi o manu uma i se taga e le oo ai le vai, ma kopi i lau telefoni po o luga o le initaneti.
Afai e te tuu se maea i le vao, faaaoga se tasi e paʻu po o motusia, ina ia le mailei ai le manu i se lala po o se pa.
I le taimi o le afā¶
Aua le alu i le fale manu ma le fanua i le taimi o le afā
E mafai ona sili atu le saogalemu o au manu i fafo nai lo oe. Sulufaʻi i se fale malosi ma aua le alu i fafo e siaki manu seia uma atoa le afā, e aofia ai le tua pe a mavae le mata.
Aua le taumafai e laveaʻi manu mai le vai lolovaia. E mafai e le vai e tafe ona tafiesea se tagata ma se solofanua faatasi.
Pe a mavae le afā¶
O lamatiaga sili pe a paʻu le matagi o pa gau, uaea eletise ua paʻū, vai leaga, ma meaai ua pala.
- Tilotilo i fale mai se mea mamao a o lei ulu. Mataala i uaea ola, taualuga tautau, ma laupapa uamea e le mau.
- Faitau au manu ma teu se faamaumauga o soo se leiloa.
- Siaki manu taitasi mo tipi, tauvaa, popole, ma colic. Togafitia vave manuʻa, aua e mafai ona tuu ai e lago o latou fua. Valaau i se fomaʻi o manu mo soo se mea matuia.
- Mataala lelei i manu maitaga ma manu laiti. E sili atu ona ono gasegase.
- Siaki vae o manu na tu i le vai. O vaitaimi susu umi e mafai ona mafua ai faafitauli o vae.
- Avatu naʻo vai mama. E tatau i manu ona inu vai e tutusa lona lelei ma le vai e te inu ai.
- Lafo ese mutia ma meaai susu, pefu mago, po o ua susu i le lolo. E mafai e meaai pala ona fasiotia manu.
- Aveese naili, laupapa gau, laupapa uamea, ma uaea mai vao a o lei toe foi manu.
- Mataala i gata ma isi manu vao i fale manu ma faaputuga mutia.
- Siitia manu mai vao lolovaia i le taimi vave e mafai, e faaitiitia ai maʻi.
- Lafo ese vave manu ua oti, e mulimuli i tulafono a le lotoifale i le tanu po o le aoina.
Afai e te maua manu e le o au, taofia i latou i se nofoaga saogalemu pe a mafai, ma lipoti i lau ofisa faatoaga i le lotoifale po o lau malo i le lotoifale. E faateleina foi e lolo lamatiaga o maʻi o manu, o nisi e sosolo i tagata. Ofu totigilima ma seevae, ma fufulu ou lima. Vaai lamatiaga o le soifua maloloina pe a mavae le afā.
O ai e fesootai i ai¶
O lau ofisa faatoaga i le lotoifale o le valaau muamua sili mo fesili e uiga i manu tetele. E mafai ona ia taʻu atu ia te oe po o fea nofoaga e tatala e tuua ai, faafefea ona lipoti manu ua leiloa po o maua, ma o fea e maua ai meaai ma fesoasoani pe a mavae le afā. Resitala ai a o lei oo mai le vaitau pe afai e teu se lisi o tagata e ona manu.
| Atunuu po o itu | O ai e fesootai i ai |
|---|---|
| Iunaite Setete | Lau ofisa fautua a le county, lau matagaluega o faatoaga a le setete ma fomaʻi o manu a le setete, ma le USDA Farm Service Agency mo polokalame o mala o faatoaga |
| Mekisiko | Le matagaluega o faatoaga a le malo feterale (SADER) ma le auaunaga o le soifua maloloina o manu (SENASICA), ma lau ofisa faatoaga a le setete |
| Jamaica | Rural Agricultural Development Authority (RADA): lau ofisa a le parish po o lau tagata fautua |
| Isi atunuu o Karipi | Lau matagaluega o faatoaga ma ana auaunaga o fomaʻi o manu |
| Filipaina | Lau tagata faatoaga a le municipality po o le aai, fomaʻi o manu a le itumalo, ma le ofisa a le Department of Agriculture, e galulue ma le Bureau of Animal Industry |
| Initia | Lau ofisa o fomaʻi o manu a le itumalo ma le matagaluega o le tausiga o manu a le setete. O le pulega o mala a Initia, NDMA, e aofia ai manu i ana fautuaga o mala. |
| Bangladesh | Lau ofisa o manu a le upazila ma le Department of Livestock Services |
| Ausetalia | Lau matagaluega o alamanuia autu po o faatoaga a le setete po o le teritori, lau fono i le lotoifale mo manu ua leiloa, ma se fomaʻi o manu i le lotoifale |
| Mozambique, Madagascar, ma isi atunuu | Au auaunaga o faatoaga ma fomaʻi o manu i lau itumalo, ma lau ofisa o mala a le atunuu |
O lau itulau fesoasoani i le lotoifale e lisiina ai ofisa aloaia mo lou eria i le mea e iai ai. Mulimuli i ofisa o le lotoifale i le taimi, ma aua le faatali mo se valaʻauga e ono le oo mai.