Sauniuniga mo manu fafaga mo le afā¶
O afā, taifuna, ma afā tropika e tutusa le ituaiga o afā, ae eseese igoa i vasa eseese. O mea uma i lenei tusi e aoga mo i latou uma.
O lenei itulau e fesoasoani ia te oe e fuafua ai mo au manu fafaga aʻo lei oo mai se afā, taifuna, po o se afā tropika, pe e te nofo i Florida, Jamaica, Filipaina, Queensland, po o le matafaga o le Bay of Bengal. Amata i le lisi puupuu i lalo, ona faaaoga lea o taiala auiliili mo pusa, tuua le eria, ma manu o le faatoaga.
Faia nei mea nei¶
Afai ua i ai le afā i le valo, faia nei mea i le aso nei, i le faasologa lenei:
- Ave manu fafaga uma i totonu ma taofia i ai. E iloa e manu le afā e oo mai ma e ono lafi pe tamoe.
- Maua pusa e ave ai, maea, ma fusi, ma tuu i tafatafa o le faitotoa.
- Siaki o loo ofu e manu fafaga taitasi se fusi ua iai se igoa ma lau numera telefoni.
- Ave se ata manino o oe ma manu fafaga taitasi i lau telefoni.
- Filifili le mea e alu i ai manu taitasi pe afai e fai atu ia te oe e alu. Faia le tasi le valaau e faamaonia ai.
- Teu meaai, vai, vailaʻau, ma faamaumauga o tui. O le lisi o le pusa faafuaseʻi o manu fafaga o loo i ai le lisi atoa.
Afai e fai atu ia te oe e tuua le eria, e alu foi au manu fafaga. Alu vave, a o i ai pea avanoa i nofoaga talia manu fafaga ma e mama auala.
Le tulafono autu¶
Afai e le saogalemu se nofoaga mo oe, e le saogalemu mo lau manu fafaga. E mafai ona malemo, lepeina, nofo mo ni nai aso e leai se meaai po o se vai, po o sosola i auala ua lolovaia manu fafaga na tuua i se afā malosi.
O tagata e nonofo i le fale ona e le mafai ona ave a latou manu e tuu i lamatiaga o latou lava ola. Atonu e le oo atu le au laveaʻi ia te oe seia mavae le afā. O se fuafuaga na faia i le tau filemu e le manaʻomia ai ona e filifili i le va o lou saogalemu ma lau manu fafaga.
Fuafua mo auala uma e mafai ona alu ai le afā¶
Filifili nei le mea e tupu i tulaga taitasi, ma tusi i lalo:
- E te alu i se taavale i se uo, aiga, po o se faletalimalo i fafo o le eria matautia. O fea e talia ai au manu fafaga, ma e fia?
- E te alu i se fale sulufaʻi lautele po o se nofoaga e tuua ai le eria. O fea e talia manu fafaga i lou eria, ma o le ā e manaʻomia?
- E te alu e aunoa ma se taavale i se pasi, vaa, po o feaveaʻiga aloaia. E ave ea manu i pusa? Fesili nei i lau ofisa fesoasoani faafuaseʻi a le nuu.
- E te nofo i le fale aua o loo e i fafo o le eria e tuua. O le ā le potu i totonu e te faaaoga ma au manu fafaga?
- E te i le galuega, aoga, po o le mamao pe a oo mai le poloaiga. O ai e iai se ki ma o le a ave au manu fafaga?
- E te le mafai ona ave manu uma. O ai e mafai ona ave le toe, e pei o se fale e tausia ai manu po o se uo i totonu o le laueleele?
Tuu atu se kopi o le fuafuaga i lau uo manu fafaga (tagai i lalo) ma teu le tasi ma lau fuafuaga a le aiga. O la matou taiala i tuua le eria ma manu fafaga o loo faamatalaina ai filifiliga taitasi i auiliili.
Filifili se uo manu fafaga¶
O se uo manu fafaga o se tuaoi, uo, po o se tagata o le aiga e malilie e fesoasoani i au manu fafaga pe afai e te le mafai ona toe foi i le fale. Filifili se tagata latalata e masani ona i le fale, ma faia le folafolaga e tasi e foi mai.
- Tuu atu ia te ia se ki, pe taʻu atu le mea o iai se tasi.
- Faaali atu ia te ia le mea o teuina ai pusa e ave ai, maea, ma le pusa o manu fafaga.
- Taʻu atu ia te ia le mea e lafi ai au manu fafaga pe a fefe.
- Malilie i le mea e ave ai manu ma le auala e oo atu ai ia te oe.
- Tuu atu ia te ia se faatagaga tusitusia e mauaina ai togafitiga a le fomaʻi o manu mo au manu fafaga.
O fea e maua ai fale sulufaʻi e talia manu fafaga¶
E eseese tulafono i manu fafaga i fale sulufaʻi i atunuu ma e oo lava i taulaga. E tele fale sulufaʻi lautele e talia na o manu fesoasoani. O nisi malo faalotoifale e faagaoioia fale sulufaʻi e talia manu fafaga, po o se fale sulufaʻi o manu latalata i le fale sulufaʻi o tagata. Aoao aʻo lei oo mai le vaitau, aua e manaʻomia e nisi le lesitala muamua.
| O fea e te nofo ai | O ai e fesili i ai |
|---|---|
| I so o se mea | Lau ofisa fesoasoani faafuaseʻi a le nuu, lau malo faalotoifale, ma lau itulau fesoasoani a le nuu |
| Iunaite Setete | Lau ofisa o le puleaga faafuaseʻi a le itumalo po o le parish, le fale sulufaʻi o manu i lou nuu, ma le 211, laina fesoasoani a le nuu a le US |
| Ausetalia | Lau fono a le nuu ma lau auaunaga faafuaseʻi a le setete po o le teritori. I le Northern Territory, e lei faatagaina manu fafaga i fale sulufaʻi lautele o afā, ma ua faaigoaina nisi nofoaga e tu ai taavale o nofoaga e sulufaʻi ai i lau taavale ma manu fafaga. |
| Filipaina | Lau barangay ma lau ofisa o le faaitiitia o lamatiaga o faalavelave ma le puleaga (DRRMO) a le aai po o le municipality, ma le fomaʻi o manu a le aai po o le municipality |
| Karipiane | Lau ofisa fesoasoani faafuaseʻi a le atunuu, e pei o le ODPEM i Jamaica, ma lau sosaiete o le puipuiga o manu o le nuu |
| Initia ma Bangladesh | Lau pulega o le itumalo ma le ofisa o le tausiga o manu po o manu o le faatoaga i le nuu |
Fesili i nofoaga taitasi le mea e tatau ona e aumai, e fia manu e mafai ona e aumai, ma pe e tatau ona e nofo ma lau manu fafaga. E manaʻomia e le toʻatele se pusa mo manu taitasi.
Manu fesoasoani¶
E le o se manu fafaga se manu fesoasoani. Ua aʻoaʻoina e faia se galuega mo se tagata e iai se faaletonu, e pei o le taitaiina o se tagata tauaso po o le lapataia aʻo lei oo mai se maʻi o le tafetafe.
I le Iunaite Setete, e tatau ona talia manu fesoasoani e fale sulufaʻi lautele, ma fai mai le FEMA ma le Red Cross e talia taimi uma manu fesoasoani i fale sulufaʻi faafuaseʻi. E mafai e tagata faigaluega ona fesili na o ni fesili e lua: pe manaʻomia le manu ona o se faaletonu, ma o le ā le galuega ua aʻoaʻoina ai. O manu fesoasoani i lagona ma manu togafiti e le o ni manu fesoasoani i lalo o lenei tulafono, o lea atonu e tatau ona latou nofo i le vaega o manu fafaga.
E eseese tulafono i isi atunuu. Fesili i lau ofisa fesoasoani faafuaseʻi a le nuu aʻo lei oo mai le vaitau, ma ave so o se tusi faamaonia po o ID e tuuina atu e lau atunuu. O le itulau tuua le eria ma manu fafaga o loo i ai se lisi mo e taulimaina.
Faailoga¶
E mafai ona paʻū se fusi ma se tagitagi i se afā. E le paʻū se microchip, ae e galue na o pe afai o loo iai au faamatalaga o loo i ai i le lesitala.
- Microchip mo maile uma ma pusi, ma mo isi manu fafaga pe afai e tuuina atu e lau fomaʻi o manu.
- Faamatalaga o le lesitala ua siakia i lenei vaitau, faatasi ai ma lau numera telefoni feaveaʻi ma se tagata e nonofo i fafo o le eria o le afā.
- Fusi ma se tagitagi ID e faaali ai lou igoa ma lau numera telefoni feaveaʻi.
- Tagitagi o le fiapaʻu po o laisene, pe afai e faaaoga e lau atunuu.
- Se tagitagi i luga o pusa taitasi ma le igoa o le manu, lou igoa, lau numera, ma le mea o e nofo ai.
Ave se ata o oe ma lau manu fafaga
O se ata manino o oe ma manu taitasi e faamaonia ai e lau le manu pe afai e vavaeeseina. Ave le tasi mai le itu ma le tasi mai luma. Teu i lau telefoni ma lolomi se kopi mo lau pusa.
Faamaumauga e teu sauni¶
Teu faatasi nei mea i se taga e le oo ai le vai, ma se kopi i lau telefoni po o se faila i luga o le ao:
- Faamaumauga o tui, faatasi ai ma le tusi faamaonia o le fiapaʻu i luga pe afai e manaʻomia e lau atunuu.
- Igoa ma numera o lau fomaʻi o manu, ma le tasi le falemaʻi o manu i fafo o lou eria.
- Se lisi o vailaʻau ma fua.
- Le numera o le microchip ma le igoa o le lesitala.
- Taimi o fafaga, faafitauli o le soifua maloloina, ma faamatalaga o amio i le tasi le itulau, pe afai e tausia le manu e se isi tagata.
Faamasani lau manu fafaga i malaga¶
E faigata ona ave vave se manu fafaga e lei i ai i totonu o se pusa po o se taavale.
- Tuu matala le pusa i se potu e faaaoga e lau manu fafaga, ma se palanikeke ma ni meaai tamaiti i totonu.
- Faia ni malaga puupuu i le taavale i ni nai taimi aʻo lei oo mai le vaitau.
- Faataitai le puʻe o lau pusi ma tuu i le pusa. Fuaina le umi.
- Fesili i lau fomaʻi o manu i vailaʻau mo le atuatuvale nei pe afai e fefe lau manu fafaga i afā. Faataitai le tasi i le fale aʻo lei manaʻomia.
Manu fafaga e iai manaʻoga faapitoa¶
E manaʻomia le sili atu fuafuaga o manu matutua, maʻi, po o manu e faaletonu. Fesili i lau fomaʻi o manu mo se toe faatumu vave o so o se vailaʻau, ma mo se fuafuaga tusitusia o le tausiga pe afai e manaʻomia e lau manu fafaga ni tui po o se meaai faapitoa. Teu sauni se taga malulu ma taga aisa pe afai e manaʻomia e se vailaʻau se pusa malulu.
Afai o oe o se tagata matua pe e iai se faaletonu, aofia au manu fafaga pe a e lesitala mo fesoasoani i lau ofisa fesoasoani faafuaseʻi a le nuu. O le taiala mo tagata matutua ma tagata e iai faaletonu e faamatala ai le auala.
Taiala i lenei vaega¶
- Lisi o le pusa faafuaseʻi o manu fafaga: o a mea e teu mo maile, pusi, manulele, mea e fetolofi, manu laiti e susu, ma iʻa, faatasi ai ma aofaʻiga o meaai ma vai.
- Tuua le eria ma manu fafaga i le taimi o le afā: fale sulufaʻi e talia manu fafaga, manu fesoasoani, malaga, vevela, taofia manu e filemu, o le ā e fai pe afai e tatau ona e tuua se manu, ma mea na leiloa ma maua.
- Manu o le faatoaga ma solofanua i se afā: sii pe puipui manu o le faatoaga, moa ma puaa, aofaʻiga o meaai ma vai, pa, ma pulega o faatoaga.