Lisi o mea mo se afā¶
O afā, taifuna, ma afā tropika e tutusa le ituaiga o afā, ae eseese igoa i vasa eseese. O mea uma i lenei tusi e aoga mo i latou uma.
O lenei lisi o mea mo se afā e taʻu atu ai ia te oe le mea e teu, le fia, ma le mea e teu ai ina ia mafai e lou aiga ona taulimaina i latou lava mo le tasi i le lua vaiaso pe a mavae se afā, taifuna, poʻo se afā tropika. Amata i laasaga e tolu o lalo, ona faatautaia lea o lisi siaki i le fata e tasi i le taimi.
Afai e tolu naʻo mea e te faia¶
- Teu le 4 liters (1 gallon) o vai mo tagata taitasi i aso taitasi mo aso e le itiiti ifo i le 7. Faaluaina pe afai e te nofo i se nofoaga vevela.
- Teu meaai mo le 7 aso e mafai ona e aai e aunoa ma le kuka, faatasi ma se tatalaina apa e fai i le lima.
- Tuu se moli lamepa, maa e teu, se pusa e tauaveina le eletise ua faatumuina, se pusa o le togafiti muamua, ma lua vaiaso o au fualaau i se pusa e tasi e mafai ona e maua i le pogisa.
Le aofaʻi ma le umi¶
E eseese fautuaga aloaia i atunuu. E talosaga le CDC a le US mo vai e le itiiti ifo i le 3 aso ma le 2 vaiaso pe afai e mafai. E talosaga le taiala a Ausetalia "Get Ready" mo aso e le itiiti ifo i le 3 ma le 4 liters o vai mo tagata taitasi i aso taitasi, ma e talosaga Queensland mo le sili atu pe afai e ono tuu vavaeese oe. Matou te faaaoga le itu faaeteete o na fautuaga: fuafua mo le 7 aso o le faaitiitiga ma galue agai i le 14.
Aisea e umi ai? Pe a mavae se afā malosi, e mafai ona tape le eletise mo le vaiaso pe sili atu, e mafai ona poloka auala ma alalaupapa, ma e mafai ona tapunia pe gaogao faleoloa. I motu ma eria mamao o le matafaga, e mafai ona sili atu le umi o le fesoasoani ma le tuuina atu o oloa.
| Mea | Mo tagata taitasi, i aso taitasi | 7 aso | 14 aso |
|---|---|---|---|
| Vai, tau masani | 4 liters (1 gallon) | 28 liters (7 gallons) | 56 liters (14 gallons) |
| Vai, tau vevela | e oo i le 8 liters (2 gallons) | e oo i le 56 liters (14 gallons) | e oo i le 112 liters (28 gallons) |
| Meaai e leai se kuka | 3 taumafataga laiti ma meaai mama | 21 taumafataga | 42 taumafataga |
| Fualaau e fai | lau fua masani | le itiiti ifo i le 14 aso e iai i le vaitau atoa | le itiiti ifo i le 14 aso e iai i le vaitau atoa |
| Malamalama | 1 moli lamepa poʻo moli ulu mo tagata taitasi | 2 seti atoa o maa e teu mo moli taitasi | 3 poʻo sili atu seti, poʻo maa e toe faatumu |
| Eletise o le telefoni | pe tusa ma le 1 faatumuga atoa o le telefoni | se pusa e tauaveina le eletise mo tagata taitasi | faaopoopo se pa ola o le la poʻo se masini faatumu maa o le taavale |
O le faitauina atoa o vai ma meaai, e aofia ai se laulau mo aiga, o loo i luga o le itulau o vai ma meaai. O le fuaina o maa ma pusa e tauaveina le eletise o loo i luga o le itulau o eletise ma malamalama.
Lua pusa eseese
O lau pusa o le fale e faatumau ai oe pe afai e te nofo. O lau peleue e ave o se peleue laiti mo tagata taitasi mo le tuua vave, ua sauni mo le tusa ma le 3 aso. Sauni muamua le peleue e ave pe afai e te nofo i se eria e tuua, se fale feaveaʻi, poʻo se nofoaga e lolovaia.
Vai¶
O faamatalaga, aofaʻiga, ma le auala e togafitia ai vai o loo i luga o le itulau o vai ma meaai.
- 4 liters (1 gallon) mo tagata taitasi i aso taitasi mo le 7 i le 14 aso
- Faaopoopo mo le tau vevela, maitaga, fafaga susu, maʻi, ma manu fai
- Ipu e saogalemu mo meaai e iai tapuni mau, ua tusia ai le aso na faatumu ai
- Bleach o le fale e leai se manogi e itiiti ifo ma le tausaga e tasi, faatasi ma se pipette
- Fualaau faamamā vai poʻo se faamamā vai e fai ma sui
- Se ipu mama ma se auala e faapuna ai vai i fafo
Meaai¶
- 7 i le 14 aso o meaai e leai se kuka poʻo se pusa malulu
- Iʻa, aano manu, pi, fualaau aina, ma fualaau i apa
- Pata pi, masi, masi vaivai, oatmeal, ma siliali
- Susu e le leaga poʻo susu pefu
- Fualaau aina mago, nati, ma meaai mama e fiafia i ai lou aiga
- Masima e inu e toe faatumu ai le vai o le tino poʻo pakete electrolyte
- Tatalaina apa e fai i le lima, ma se tasi e teu
- Ipu, ipu inu, ma meafaigaluega e lafoina
- Faleʻumu tolauapi poʻo mea tunu ma suauu, naʻo le faaaogaina i fafo
Malamalama ma eletise¶
O faamatalaga i luga o le itulau o eletise ma malamalama.
- Se moli lamepa poʻo se moli ulu mo tagata taitasi
- Se moli tele mo le potu e te nofo ai
- E le itiiti ifo i le lua seti atoa o maa e teu mo masini uma
- Se pusa e tauaveina le eletise ua faatumuina mo tagata taitasi, faatasi ma uaea
- Masini faatumu maa o le taavale
- Leitio e faaaoga ai maa, la, poʻo le leitio e taia i le lima
- Se fani e faaaoga ai maa
- Se alamu o le kapoma monokisaite e faaaoga ai maa pe afai e te faaaoga se afi eletise poʻo se kuka suauu
Togafiti muamua ma fualaau¶
O faamatalaga i luga o le itulau o togafiti muamua ma fualaau.
- Se pusa o le togafiti muamua faatasi ma ie toto, teipi, ie taai, antiseptic, ma totigilima
- E le itiiti ifo i le 14 aso o fualaau uma e fai
- Lisi tusitusia o fualaau, fua, mea e mafua ai le maʻi, ma fomaʻi
- Fualaau mo tiga ma maʻi vevela, antihistamine, ma fualaau mo le manava tafe
- Tioata mata e teu, mea mo tioata o le mata, ma maa mo masini faalogo
- Taga e teu ai le malulu ma taga aisa mo fualaau e manaʻomia le malulu
- Suauu puipui mai le la ma fualaau e tetee atu ai namu
Tumama ma faleuila¶
A taofi le vai, o se faleuila e galue ma lima mama e puipui ai le tele o maʻi.
- Pepa faleuila mo le lua vaiaso
- Sopo ma suauu faamamā lima e le itiiti ifo i le 60 pasene o le ava malosi (alcohol)
- Ie susu
- Se pakete e iai se tapuni mau, taga otaota mamafa, ma oneone mo pusi poʻo pefu laau mo se faleuila le tumau
- Mea tamaitai mo le lua vaiaso
- Pulumu nifo, suauu nifo, ma deodorant
- Bleach poʻo mea e faamamāina ai mea
- Taga otaota mamafa ma fusi
Meafaigaluega ma saogalemu¶
- Se meafaigaluega eseese poʻo se seti laiti o meafaigaluega
- Uenisi poʻo pliers e tape ai le kesi ma le vai
- Teipi, palasitika, maea, ma se tarpaulini
- Totigilima mo galuega ma seevae tapunia malosi mo tagata matua uma
- Se faaili mo tagata taitasi, e aofia ai tamaiti
- Mati N95 poʻo mati faapena mo le faamamāina
- Se mea e tineia ai afi
- Se tutuna poʻo afitusi e le susu, naʻo mo le faleʻumu
- Se ie puipui namu mo moega taitasi pe afai e te nofo i se nofoaga e ave ai e namu le maʻi
Pepa, tupe, ma fesootaiga¶
O faamatalaga i luga o le itulau o pepa ma inisiua.
- Kopi o ID, inisiua, pepa o meatotino, ma faamaumauga faafomaʻi i se taga e le susu
- Ata ua teuina i lau telefoni ma i teuga saogalemu i luga o le initaneti
- Tupe i pepa laiti, aua e tape masini o kata ma masini o tupe pe a tape le eletise
- Lisi lolomi o numera telefoni, e aofia ai se tagata i fafo o le eria o le afā
- Faafanua pepa ua faailogaina ai lau auala e tuua ai
Faamafanafana¶
E umi, vevela, ma pogisa aso pe a mavae se afā. E fesoasoani mea laiti e faamafanafana ai e moe ai ma filemu tagata uma.
- Kata, tusi, ma taaloga e leai se eletise
- Mea puipui taliga ma se ufiufi mata
- Suiga o lavalava mago ma se solo mo tagata taitasi
- Meaai mama ma meainu e fiafia i ai
- Mea e faamafanafana ai mo tamaiti
Atiaʻe i se tulaga tupe maualalo¶
E te le manaʻomia ona faatau le pusa i le malaga e tasi. E fautuaina e Ready.gov, le upegatafa a le Iunaite Setete mo le sauniuni, le atiaʻeina i se taimi umi: amata i mea ua i ai ia te oe, faaopoopo se mea e tasi i taimi uma e te faatau ai, ma saili i faleoloa o mea faaaoga mo ipu ma moli. O le taiala mo le sauniuni i se tulaga tupe maualalo e faaali ai le a e faatau muamua ma le auala e vaevae ai le tau i ni nai masina.
O ni nai fai faaitiitiga e fetaui ma lenei lisi:
- E sili atu le taugofie o le vai o le paipa i fagu mama nai lo vai faatau ma e teu e tutusa pe afai e suia i masina uma e 6.
- Faatau meaai e aai e lou aiga, ina ia leai se mea e lafoina pe a e suia.
- Filifili moli LED. E sili atu le umi o le galue i maa e tutusa.
- Faasoa mea tetele ma tuaoi: se afi eletise e tasi, se kuka malaga e tasi, poʻo se paelo vai tele e tasi e mafai ona auauna atu i fale e lua.
- Faaaisa fagu vai i soo se avanoa i se pusa aisa. E taofi ai meaai ua malulu ma avea ma vai e inu.
Teu i le vevela ma le susu¶
O le tele o nofoaga e oo i ai afā, taifuna, ma afā tropika e vevela ma susu mo masina. E faapuupuuina e le vevela le ola o meaai, vai, maa, ma fualaau, ma e faaleagaina e le susu pepa ma ele ai apa.
- Teu mea i pusa palasitika e iai tapuni mau, e le o pusa pepa, e mitiia ai le vai ma tosina ai iniseti.
- Teu pusa ese mai le fola ma i luga atu o le tulaga e ono lolovaia ai lou fale. E lelei se fata maualuga poʻo se kapoti i totonu i se fogafale i luga.
- Filifili le nofoaga e sili ona malulu, pogisa e iai ia te oe. Aloese mai taualuga, taavale, faletala i le la, ma nofoaga i se puipui i fafo.
- Tuu pepa, afitusi, ma fualaau i taga zip i totonu o le pusa. Faaopoopo pepa silica gel pe afai e iai.
- Teu maa i a latou paketi, e le o i totonu o masini, ina ia le faaleagaina le moli e le maa tafe.
- Teu suauu, bleach, ma fualaau fasiotia iniseti ese mai meaai ma vai.
- Siaki apa mo le ele, pupula, ma ua paʻū pe a e suia. Lafo soo se mea ua pupula poʻo ua tafe.
Siaki ma suia i se faasologa¶
E leai se aoga o mea ua pau le aso poʻo ua mate pe a e manaʻomia. Filifili aso e te manatua, e pei o le amataga o lou vaitau o afā ma le ogatotonu.
| Mea | E fia taimi | O le a le mea e fai |
|---|---|---|
| Vai na e faatumu i fagu e oe lava | i masina uma e 6 | Faaaoga mo laau poʻo le faamamāina ma toe faatumu ipu |
| Vai i fagu na faatauina | e tusa ma le aso i luga o le pakete | Inu i le olaga i aso uma ma suia |
| Meaai i apa ma meaai mago | i masina uma e 6 | Aai le mea e sili ona latalata i lona aso ma faatau fou |
| Bleach | i tausaga uma | Suia, aua e vaivai le bleach i le matutua |
| Maa | i masina uma e 6 | Faataitai moli ma leitio, suia sela vaivai poʻo ua tafe |
| Pusa e tauaveina le eletise | i masina uma e 3 | Toe faatumu |
| Fualaau | i masina uma e 3 i le 6 | Siaki aso ma toe faatumu vave |
| Peleue e ave | i masina uma e 3 i le 6 | Sui lavalava e le toe fetaui, toe faatumu, ma toe faatumu mea |
| Pepa | i tausaga uma | Faafou kopi o ID, pepa o inisiua, ma lisi o fesootaiga |
E talosaga le Office of Civil Defense i Filipaina i aiga e siaki ma toe faatumu a latou peleue e ave i masina uma e tolu. E fautuaina e le CDC a le US le siakiina o pusa i masina uma e ono. I nofoaga e matua vevela, e sili atu le saogalemu o le faasologa puupuu.
Pusa mo fale ma tulaga eseese¶
- E leai se taavale. Teu le pusa o le fale i pusa e mafai ona e ave, ma taofi lau peleue e ave ia mama e mafai ai ona e savali. Fesili nei i lau ofisa faafuaseʻi i le lotoifale le auala e tuua ai tagata e leai ni taavale, ma tusi nofoaga e ave ai i luga o lau lisi o fesootaiga.
- Fale mautotogi poʻo fale maualuga. Teu vai i lou lava fogafale, aua e taofi lifi pe a tape le eletise. Vaai i fale maualuga.
- Totogi le potu. Atonu e itiiti le avanoa. Teu se peleue e ave ma se pusa manifinifi i lalo o le moega e iai vai, meaai, malamalama, ma fualaau mo le 3 aso, ona faaopoopo lea i se mea e mafai. Vaai i tagata mautotogi ma fale.
- Fale feaveaʻi. Fuafua e tuua, o lea tuu lau taumafai i le peleue e ave ma le pusa o le taavale. Vaai i fale feaveaʻi.
- Tagata asiasi poʻo turisi. Faatau vai, meaai mama, se pusa e tauaveina le eletise, ma se moli lamepa pe a e taunuu, ma fesili i le faletalimalo e uiga i lana fuafuaga o afā. Vaai i tagata asiasi ma turisi.
- Faatoaga poʻo fale i tua. Teu mo le 14 aso pe sili atu, aua e ono mulimuli ona faamamāina auala e agai ia te oe. Faaopoopo vai ma meaai mo manu. Vaai i manu o le faatoaga ma manu tetele.
- Se tasi e faalagolago i le eletise mo le soifua maloloina. Fuafua se eletise teu mo le okesene, CPAP, poʻo se nofoa uili e eletise. Vaai i tagata matutua ma tagata e iai le faaletonu.
- Pepe ma tamaiti. Faaopoopo susu pepe, napekini, ma fualaau mo le 14 aso. Vaai i pepe ma tamaiti.
- Manu fai. Vaai i le pusa faafuaseʻi mo manu fai.
A valoia se afā¶
Afai ua oo mai se afā ma e leai sou mea, faia nei i le faasologa. E vave gaogao faleoloa, o lea alu vave ma faatau muamua mea faavae.
- Faatumu ipu mama uma o loo ia te oe i le vai o le paipa, e aofia ai ipu ma fagu.
- Toe faatumu fualaau.
- Faatumu le maa o telefoni uma ma pusa e tauaveina le eletise, ma faatumu le taavale i suauu.
- Faatau meaai e leai se kuka mo aso e le itiiti ifo i le 3, maa, ma se moli lamepa.
- Aumai tupe i pepa laiti.
O le itulau o sauniuniga mulimuli e iai ai le lisi atoa o le aso mulimuli, ma o le taimi o le afā e faaali ai le mea e fai i aso taitasi a o lei taunuu i le laueleele. Mulimuli pea i ou ofisa i le lotoifale ma lau ofisa o le tau a le atunuu. O lau itulau i le lotoifale e lisiina ai.