Lolovaia i le taimi o le afā: o le ā e fai¶
O afā, taifuna, ma afā tropika e tutusa le ituaiga o afā, ae eseese igoa i vasa eseese. O mea uma i lenei tusi e aoga mo i latou uma.
E eseese numera faafuaseʻi i atunuu taʻitasi. E eseese numera, ofisa, ma polokalame fesoasoani i atunuu taʻitasi. O lau itulau a le nuu o loʻo i ai numera faafuaseʻi, ofisa mo faalavelave, ma faamatalaga o fale sulufaʻi mo le mea o loʻo e i ai. Saili lau itulau a le nuu.
Afai o loo ulu mai le vai i lou fale, alu i se fola maualuga i le taimi nei. Aua le alu i se mea e teu ai mea i luga o le taualuga ua tapunia, ma aua le alu i fafo i le vai seʻi vagana ua fai atu le au ofisa po o le fale o loo malepe.
O lenei itulau e taʻu atu ai le mea e fai pe a amata le lolovaia i le taimi o le afā, taifuna, po o le afā tropika, pe o mai le vai mai le sami, timu, po o se vaitafe. Ua tusia ina ia faitau vave, i luga o se telefoni, e se tagata ua susu.
Afai e tolu na o mea e te faia¶
- Alu i luga, aua le alu i fafo. Alu i le fola maualuga sili ona saogalemu, ma ave lau telefoni, vai, ma se moli.
- Aua le aʻe i se mea e teu ai mea i luga o le taualuga ua tapunia. E mafai ona e pagota ai i le vai e siʻi.
- Aua lava le savali, aau, po o le aveina o se taavale i le vai o le lolovaia.
Faia nei: o loo siʻi le vai¶
- Valaau i lau numera faafuaseʻi a le nuu (911 i le Iunaite Setete ma Kanata) pe afai atonu e te manaʻomia se laveaʻiga. Faia vave, aʻo galue pea le telefoni ma aʻo lei maualuga le vai.
- Ave tagata uma, e aofia ai manu fafaga, i le fola maualuga. Fesoasoani muamua i tamaiti, tagata matutua, ma so o se tagata e le mafai ona aʻe i faasitepu.
- Ave lau peleue sauniuni e ave, vai inu, vailaʻau, telefoni, pusa e tauaveina le eletise, moli, faaili, ma se mea susulu e sisii.
- Tape le eletise autu na o le taimi o loo mago le laulau o breaker ma e te le tutū i le vai.
- Auina atu i se uo po o se tagata o le aiga se feʻau: lou tuatusi, le aofaʻi o tagata o loo ma oe, le maualuga o le vai, ma o loo e alu i luga.
Ona nofo lea, ia vaaia oe, ma faaauau ona faalogo i le leitio.
Ituaiga e tolu o lolovaia¶
E lolovaia e afā le laueleele i auala e tolu. E eseese le amio o le tasi ma le tasi, ma e mafai ona e feagai ma le sili atu i le tasi i le afā e tasi.
| Ituaiga o lolovaia | O fea e taia ai | E faafia le vave | O le ā e fai |
|---|---|---|---|
| Peau o le afā (vai o le sami ua tulia i le matafaga) | Matafaga, fagatua, ogalaau o vaitafe, motu maualalo | E mafai ona siʻi vave tele, ma peau i luga | E tatau ona e alu aʻo lei oo mai le afā. Afai o loo e i ai pea, alu i le fola maualuga o se fale malosi |
| Lolovaia vave (timu mamafa) | Auala, alia, vanu, mauga tafatafa, aai | E masani lava i totonu o le 6 itula o timu mamafa, o nisi taimi i ni nai minute | Alu i eleele maualuga po o se fola maualuga, ese mai alia ma paipa vai |
| Lolovaia o vaitafe | I tafatafa o vaitafe, e masani lava i totonu o le laueleele | E mafai ona faaauau ona siʻi mo ni nai aso ina ua mavae le afā | Mulimuli i lapataiga o vaitafe ma alu vave pe afai e fai atu |
O le peau o le afā o le vaega sili ona matautia o le toʻatele o afā
E mafai e le peau ona tulia le sami i le tele o kilomita i totonu o le laueleele ma siʻi maualuga atu i se fale e tasi le fola. Afai e te nofo i se eria o le peau ma ua poloaiina oe e le au ofisa e alu, o le nofoaga sili ona saogalemu sa i se isi mea. Afai ua e pagota, alu i le maualuga sili e te mafai i le fale malosi sili e te mafai ona oo i ai, ma valaau mo se laveaʻiga. Tagai i Eria e tuua.
E vave oo mai lolovaia vave. E mafai e se alia laiti i le mauga ona siʻi i le 3 mita (10 futu) i lalo ifo o le itula e tasi. I nofoaga tifato e pei o Puerto Rico, Taiwan, Filipaina, Fiti, po o mauga o Haiti ma Jamaica, e mafai e lolovaia ona ave palapala, maa, ma laau. Tagai i Afā umi ma aso o timu mo ouʻese o le eleele ma tafega o otaota.
E mulimuli mai lolovaia o vaitafe. Ina ua mavae se afā faasolosolo, e mafai ona faaauau ona siʻi vaitafe mo ni nai aso, e tusa lava pe mama le lagi. E tupu lenei mea i delta tetele o vaitafe o Bangladesh, Initia, Myanmar, ma Mozambique, ma i taulaga i totonu o le laueleele mai Honduras i Louisiana.
Alu i luga, aua le alu i fafo¶
E sili atu le matautia o le alu i fafo i le vai tafe nai lo le nofo i totonu o se fale o loo lolovaia. O le matagi, otaota, ma le tafe o loo i fafo uma, ma e te le mafai ona vaai i le mea o loo i lalo o le vai. Nofo i totonu ma alu i luga.
Alu i le fola maualuga. I se fale e tasi le fola, aʻe i luga o se laulau malosi, laulau, po o se moega i luga e fai ma filifiliga mulimuli, ma faaauau pea ona siaki le vave o le siʻi o le vai.
Tuua le fale na o pe afai:
- e fai atu le au ofisa ia te oe, ma tuuina atu se auala
- o loo paʻu, mu, po o ave ese le fale e le vai
- e vave oo le vai i le mea maualuga sili e te mafai ona alu i ai i totonu
Afai e tatau ona e alu i fafo, alu i le taualuga po o se fale maualuga latalata, aua le i totonu o le tafe. Ofu se ofu e opeopea pe afai e iai. Uuina le tasi ma le isi ma se mea mautu.
Mea e teu ai mea i luga o le taualuga ma taualuga¶
Aua le aʻe i se mea e teu ai mea i luga o le taualuga ua tapunia
E malemo tagata i mea e teu ai mea i luga o le taualuga pe a faaauau ona siʻi le vai ma e le mafai ona latou sosola. Aua lava le alu i se mea e teu ai mea i luga o le taualuga ua tapunia po o se vaega o le taualuga. Alu i le fola maualuga o le fale nai lo lea, ma teu se faamalama po o se pasiko e mafai ona e oo i ai.
O le alu i luga o le taualuga o se filifiliga mulimuli, e faaaoga na o pe a oo atu le vai ia te oe i totonu. E maseesee le taualuga ma e le puipuia mai le matagi. Nofo maualalo, uuina se mea mautu, nonoa oe i le pu o le asu po o se paipa matagi pe a mafai, ma faaauau ona faailoa.
Fale i luga o pou ma fale sulufaʻi e tele fola¶
I nofoaga e siʻi ai fale i luga o pou, e pei o nisi vaega o Filipaina, Bangladesh, Vietnam, ma Motu o le Pasefika, o le fola maualuga o lou nofoaga saogalemu seia latalata le vai. Ave tamaiti ma oloa taua i le laulau maualuga sili pe i le fola i luga.
Afai o loo latalata se fale sulufaʻi e tele fola malosi o le afā po o se aoga ma fai mai le au ofisa e alu i ai, alu aʻo lei loloto le vai. I Bangladesh ma matafaga o Initia, e fausia fale sulufaʻi o afā mo lenei mea. O lau itulau fesoasoani a le nuu o loo lisiina ai punaoa aloaia mo fale sulufaʻi latalata ia te oe.
Eletise ma kesi¶
E fasiotia e le vai ma le eletise. Afai e mago lau laulau breaker po o pusa fiusi ma e mafai ona e oo i ai e aunoa ma le tutū i le vai, tape le eletise autu.
Afai e susu le laulau, afai o loo e tutū i le vai, po o le e te le mautinoa, aua le pā i ai. Nofo ese mai so o se potu o loo oo le vai i pulaga eletise, uaea, po o masini. Afai e te vaai i ni aloiafi po o le faalogo i le muumuu, tatau, po o le pa, alu ese mai lena potu i lea taimi lava.
Tape le kesi masani na o pe afai e te manogi i le kesi po o fai atu le au ofisa. A tape, na o le kamupani o le kesi e tatau ona toe faaola. Afai e te faaaoga kesi i fagu, tapuni le valve i luga o le apa.
Aua lava le savali po o le aveina o se taavale i le vai o le lolovaia¶
E mafai e le vai e tafe vave e na o le 15 senitimita (6 inisi) le loloto ona faapaʻu se tagata matua. E mafai e le vai e tafe e 30 senitimita (1 futu) le loloto ona ave ese le tele o taavale. E mafai e le vai e 60 senitimita (2 futu) le loloto ona ave ese taavale SUV ma loli.
E natia e le vai o le lolovaia le mea o loo i lalo: uaea eletise ua paʻū, pu o auala ua matala, auala ua matua ave, otaota maai, ma gata. E masani ona fefiloi ma otaota o fale, suauu, ma vailaʻau. E te le mafai ona iloa le loloto po o le vave o le tafe e ala i le vaavaai.
Foi i tua, aua le malemo
E tele maliu i lolovaia e tupu i taavale. Afai e te vaai i le vai i le auala, foi i tua. Aua lava le aveina e faataamilo se pa. O le auala i lalo o le vai atonu ua leai.
Afai e leai se isi filifiliga e ese mai le sopoia o le vai¶
O le tulaga lea na o pe a o le nofo o le a malemo, mo se faaaʻoaʻoga pe a malepe le fale.
- Ofu se ofu e opeopea pe afai e iai. Afai e leai, uuina se mea e opeopea, e pei o se pusa malulu po o se jerrycan palasitika ma le tapuni.
- Alu agai i eleele maualuga, aua le faatasi ma le tafe.
- Siaki i luma ma se laʻau po o se pou mo pu ma paipa vai.
- Ofu seevae. Uuina lima ma isi i se laina, ma le tagata sili ona malosi i le itu e tafe mai ai le vai.
- Nofo ese mai uaea eletise, pou, ma vai tafe vave i le va o fale.
Valaau mo se fesoasoani¶
Afai ua e pagota, valaau i lau numera faafuaseʻi a le nuu (911 i le Iunaite Setete ma Kanata) ma tuuina atu lou tuatusi saʻo, le aofaʻi o tagata o loo ma oe, ma so o se manaʻoga fomaʻi. Afai e le oo atu le valaau, taumafai i se feʻau tusitusia. O nisi atunuu e talia feʻau tusitusia i le numera faafuaseʻi. O lau itulau fesoasoani a le nuu e taʻu atu pe afai o lau atunuu.
Auina atu i se tagata o le aiga po o se uo i fafo o le eria feʻau e tasi, ina ia iloa e se tasi i fafo le mea o e iai. Ole atu ia te ia e valaau mo oe pe afai e le oo atu au valaau.
Ona faia lea ia faigofie ona maua oe:
- Alu i se faamalama, pasiko, po o le taualuga e mafai ona vaaia oe mai luga ma mai se vaa.
- Sisi se ie susulu po o se ie moega i le aso. Tautau se ie moega i fafo o le faamalama pe afai e tatau ona e alu ese.
- Faasusulu se moli i le po, i vaaiga puupuu e faasaoina ai le maa.
- Ili se faaili faatolu puupuu, ona taofi lea, ma toe faia. O mea e tolu o se valaau mo se fesoasoani.
- Tusi se "FESOASOANI" tele i luga o se ie moega po o le taualuga i vali po o se lipine pe afai e mafai.
Aua le aau ese. E iai vaa o le au laveaʻi ma iloa auala. O lau galuega o le tumau lava e vaaia ma ola.
Afai e i totonu o le vai lau taavale¶
Faia vave. E mafai e se taavale ona opeopea mo sina taimi puupuu ona goto lea, ma pe a oomi e le vai faitotoa, e faigata tele ona tatalaina. O le faamalama e masani lava o le auala e alu ai.
- Tatala lau fusi o le nofoa. Aua le faamaumauina le taimi e valaau ai mo se fesoasoani i le taimi nei.
- Tatala le faamalama i lea taimi lava, aʻo galue pea faamalama eletise.
- Afai e le tatala, talepe se faamalama i le itu, latalata i se tulimanu, ma se meafaigaluega e talepe ai faamalama po o pou uamea o le nofoaga e fai ai le ulu. Aua le taumafai e talepe le faamalama o luma.
- Tatala fusi o tamaiti, ma le sili ona matua muamua, ma tulei i fafo aʻo lei oe.
- Alu i fafo ma alu i luga o le taualuga pe afai o loo tafe le vai, pe alu i eleele maualuga pe afai e mafai ona e faia e aunoa ma le savali i le vai e tafe vave.
- Valaau i lau numera faafuaseʻi a le nuu pe a e i fafo.
Aua le faatali e tumu le taavale ina ia tatala le faitotoa. O se filifiliga mulimuli na o pe afai e leai se isi mea e galue.
Teu se meafaigaluega e talepe ai faamalama e latalata
E le taugata se meafaigaluega laiti e talepe ai faamalama ma tipi ai fusi o le nofoa. Teu i lau fusi o ki po o le taga o le faitotoa, e mafai ona e oo i ai aʻo e fusia, aua le i le pusa o le glove po o le pusa i tua.
Faatali mo le laveaʻiga¶
E mafai ona umi le laveaʻiga, ma i lolovaia tetele e mafai ona umi se aso pe sili atu. Fuafua e faatali.
- Nofo faatasi, i le mea e tasi, latalata i lou nofoaga e faailoa ai.
- Nofo māfana ma mago. E tosina e ofu susu le vevela mai lou tino e tusa lava i nofoaga vevela. Afifi oe i palanikeke po o taga palasitika.
- Inu vai mai au oloa, aua lava le i le lolovaia. Faatapula meaai, aua le vai.
- Faasaoina le maa o lau telefoni: siaki feʻau i le itula taitasi, ona tape lea pe faagaoioi le faiga e itiiti ai le maa.
- Faaauau ona faalogo i le leitio mo tala fou o le laveaʻiga ma o fea e alu i ai.
- Taofia tamaiti ma manu fafaga ese mai le vai. E mafai e le vai o le lolovaia ona ave ai otaota o fale, vailaʻau, ma otaota maai.
Afai e pā se tipi po o se manua i le vai o le lolovaia, fufulu i le vai mama ma le sopo i le taimi vave e mafai ona e faia ma teu ufiufi. Mataala ai mo le mumu, fula, po o le pus i aso mulimuli ane, ma vaai i se tagata faigaluega o le soifua maloloina pe afai e sili atu le leaga. Tagai i Lamatiaga o le soifua maloloina ina ua mavae le afā.
Pe a oo mai le au laveaʻi, faia le mea latou te fai atu ai. Atonu latou te ave na o tagata, ma atonu e le mafai ona latou ave manu fafaga po o taga. Teu lau peleue sauniuni e ave, vailaʻau, ma pepa i se taga e le oo ai le vai ia sauni e tuuina atu.
Tulaga faapitoa¶
Fale maualuga po o fale mautotogi. Nofo i se fola i luga o le vai. Aua le faaaoga lifi, ma aua le alu i lalo i le faitotoa po o le nofoaga e tu ai taavale e siaki taavale. Tagai i Fale maualuga.
Fale feaveaʻi po o fale e toso. E mafai ona opeopea ese mai o latou lagolago. Afai o loo siʻi le vai ma o loo latalata se fale malosi e mafai ona oo i ai e aunoa ma le sopoia o le vai, alu i ai. Tagai i Fale feaveaʻi.
Faatoaga po o manu. Aua le sopo i le vai e sii manu i le taimi o le afā. O lou ola e muamua, ma o fuafuaga mo manu e tatau ona faia aʻo lei oo mai le afā. Tagai i Manu o le faatoaga ma manu tetele.
I luga o se vaa. Alu i le matafaga pe afai e mafai pea. Tagai i Maua i fafo po o i se taavale.