Faamamāina ma le pefu mago ina ua mavae le afā¶
O afā, taifuna, ma afā tropika e tutusa le ituaiga o afā, ae eseese igoa i vasa eseese. O mea uma i lenei tusi e aoga mo i latou uma.
E eseese numera faafuaseʻi i atunuu taʻitasi. E eseese numera, ofisa, ma polokalame fesoasoani i atunuu taʻitasi. O lau itulau a le nuu o loʻo i ai numera faafuaseʻi, ofisa mo faalavelave, ma faamatalaga o fale sulufaʻi mo le mea o loʻo e i ai. Saili lau itulau a le nuu.
E toʻatele tagata e manua pe a faamamā ina ua mavae se afā, taifuna, po o se afā tropika, ma e mafai e le pefu mago ona faia le fale ua lolovaia e le saogalemu i totonu o ni nai aso. O lenei itulau e taʻu atu ai le faasologa e galulue ai, o mea e teu ma mea e lafoai, ma le auala e faamago ai lou fale a oo ina tupu le pefu mago.
Afai e tolu na o mea e te faia¶
- Ofu se masini pupuni gutu N95 pe tutusa, totigilima, seevae, ma puipui mata i so o se taimi e te taulimaina ai mea susu pe pefu mago.
- Amata faamago i le aso lava e alu ai le vai. Taumafai ia aveese pe mago mea susu i totonu o le 48 itula.
- Galulue i taimi puupuu, inu vai, ma malolo. E sili atu le afaina i le vevela, le vaivai, ma manua i le taimi o le faamamā nai lo le mea e manatu i ai le toʻatele.
Aʻo lei amata¶
Ia mautinoa e saogalemu le fale e ulu i ai. Faitau muamua le toe foi atu i le fale pe afai e te le i ulu i totonu talu mai le afā.
- Faatali seia fai mai le au ofisa o le nuu e saogalemu lou eria.
- Afai e te manogi i le kesi, tuua ma valaau i le kamupani o le kesi mai i fafo.
- Tape le eletise i le suiga autu po o le breaker, ae na o le taimi e mafai ai ona e oo i ai a e tutū i se mea mago. Afai e tatau ona e tutū i le vai, valaau i se tagata faigaeletise po o le kamupani eletise.
- Vaai pe iai ni taualuga ua faaiu i lalo, puipui ua mafuaa, ma faavae ua sioa. Aua le ulu atu pe afai e foliga mai e le mautu le fale.
- Ave ata ma vitio o potu uma, le laina o le vai, ma mea ua faaleagaina aʻo lei suia se mea. O le a manaʻomia e lau inisiua po o le ofisa fesoasoani. Tagai i inisiua ma fesoasoani.
- Valaau i lau inisiua po o le tagata e tuuina atu ia te oe le fale aʻo lei amata galuega tetele, ma fesili po o le a le mea e manaʻomia mai ia te oe.
Afai o iai se laau i luga o le fale po o uaea eletise ua paʻū, faitau laau ma tarpaulini aʻo lei faia se isi mea.
Mea puipui o le tino¶
O le vai o le lolovaia e tuua mai ai otaota o fale, vailaʻau, pefu mago, ma mea maai. Ofu mo ai i taimi uma.
- Masini pupuni gutu N95 pe sili atu, faapipii mau e tusa ai ma faatonuga i luga o le afifi. E le taofia e se ufimata ie po o se ufimata faafomaʻi fatu o le pefu mago.
- Totigilima mamafa mo otaota, ma totigilima rapa e le oo ai le vai mo mea susu ma oloa faamamā.
- Seevae rapa po o seevae malosi e mafiafia lalo.
- Mata puipui po o ni matatioata e leai ni pu e ulu ai le ea.
- Ofu lima umi ma ofuvae umi.
- Puipui o taliga pe a faaaoga se afi eletise, masini fufulu e malosi le tifa, po o se sau.
Taofi i le fufulu ma le sopo ma le vai mama pe a e taofia le galuega, ma aʻo lei ai. Teu ese ofu o le faamamā mai ofu mama ma fufulu i le vai vevela ma le fufuluga.
O ai e tatau ona nofo ese mai nofoaga e pefu mago
O tagata e iai le asema, mai, faamaʻi o māmā e tumau, po o le puipuiga o le tino ua vaivai e le tatau ona faia le faamamāina o le pefu mago pe nonofo i potu e pefu mago. E faapena foi i tagata o loo togafitia le kanesa, tagata na faia le suiga o totoga, tamaitai maitaga, pepe, ma tamaiti laiti. Tuu atu le vaega lea i se isi tagata, ma taofia i latou ese seia uma le galuega.
Le faasologa e galulue ai¶
O le galulue i le faasologa tonu e faaitiitia ai le taimi ma taofia ai le faamamā faalua o le mea e tasi.
- Faia ia saogalemu. Tape le eletise, siaki le kesi, siaki le fausiaga.
- Tusi i lalo. Ata, vitio, ma se lisi o mea ua faaleagaina.
- Aveese le vai. Pamu, sasaa, soloi, ma faaaoga se masini mimiti susu.
- Aveese mea susu. Kapeta, kapeta ogaoga, moega, nofoa susu, ma so o se mea e lafoai.
- Matala puipui. Aveese puipui susu, palakate, ma mea puipui vevela.
- Faamago mea uma. Ea, fani, ma masini aveese susu, pe a umi e manaʻomia ai.
- Faamamā, ona faamamāina lea. Olo muamua mea malo, ona faamamāina lea.
- Siaki mo le pefu mago. Toe vaai ma manogi i le tasi pe lua vaiaso mulimuli ane.
Aveese le vai¶
- Sasaa pe pamu le vai e tu. Afai o loo lolovaia pea se potu i lalo ma ua susu le eleele i fafo, pamu na o le tasi vaetolu o le vai i aso taitasi. Afai e vave tele ona aveese, e mafai ona malepe puipui ona o le mamafa o le eleele susu i fafo.
- Suoti ese le palapala a o susu pea, ona fufulu lea i le paipa pe afai o iai se vai mama.
- Faaaoga pamu ma masini fufulu e faaaoga le penisini i fafo na o, aua lava i totonu o le fale po o se kalesi. E faia e i latou le kapoma monokisaite. Tagai i saogalemu o le afi eletise.
Faamago vave le fale¶
E mafai ona amata tupu le pefu mago i totonu o le aso e tasi pe lua talu ona susu se mea. E sili atu le vave nai lo le atoatoa.
- Matala faitotoa ma faamalama uma pe a sili atu le mago o le ea i fafo nai lo totonu.
- Matala faitotoa o kapoti, atigi tosoga, ma potu teu mea.
- Tosoina kapeta susu ma kapeta ogaoga ma ave i fafo.
- Aveese laupapa i lalo o puipui ina ia oo le ea i totonu o le puipui.
- Faagaoioi fani ma masini aveese susu pe afai o iai se eletise saogalemu. Faasaga fani i fafo o faamalama e tuliesea ai le ea susu. Tapunia faitotoa ma faamalama a o galue se masini aveese susu.
- Ave mea susu i fafo e faamago i le la, pe i le faaputuga o otaota.
I nofoaga vevela susu o le teropika, atonu e le oo lava ina foliga mai e mago le ea i fafo. Matala i le vaitaimi sili ona mago o le aso, e masani lava i le tulaga o le taeao tuai ma le aoauli, ma tapuni i le po pe afai o loo galue se masini aveese susu.
O a mea e teu ma o a e lafoai¶
O mea e mitiia le vai e taofia ai otaota o fale ma le pefu mago i totonu, ma e le mafai e le faamamāina ona oo i ai. Ave ata o mea uma aʻo lei lafoai, ma tusi le suafa, lapopoa, ma le matua pe a mafai.
| E masani ona lafoai | E masani ona mafai ona faamamā ma teu |
|---|---|
| Kapeta ma kapeta ogaoga | Nofoa laupapa malo, pe a uma ona faamago lemu |
| Moega, ali, ma nofoa e fai ma ufiufi | Uamea, tioata, uatogi, ma palasitika malo |
| Palakate, laupapa o puipui, ma taila o le taualuga | Sima, taila, ma fola maa |
| Fiberglass ma cellulose insulation | Ofu ma lavalava e mafai ona fufulu i le vai vevela |
| Nofoa o laupapa ua oomi | Ipu ma ipu kuka, pe a uma ona fufulu ma faamamāina |
| Meataalo ua faatumu, pepa mafiafia, ma pepa ua susu | Ata ma pepa taua, ma le tausiga (tagai i lalo) |
| Meaai ma vailaʻau na oo i le vai o le lolovaia | Apa uamea tapunia e leai ni mafuaa pe fulafula, pe a uma ona faamamā |
Pe afai e te masalosalo, lafoai. Mo meaai, tagai i saogalemu o meaai ma vai.
Ata ma pepa¶
Fufulu lemu le palapala mai ata ma pepa i le vai mama. Faataatia ia mafolafola e faamago, o le itu mata i luga, ese mai le la tuusao. Afai e te le mafai ona oo i ai mo ni nai aso, tapuni i taga palasitika ma tuu i le pusa aisa e faaaisa, lea e taofia ai le pefu mago seia oo ina e iai sou taimi. Ave ata o pepa taua i le taimi nei, pe a le ola.
Aveese puipui ma mea puipui vevela susu¶
E mitiia le vai e palakate, laupapa o puipui, ma mea puipui vevela ma taofia ai i luga o le faavaa laau po o uamea i tua. E sii foi le vai i luga mai le laina vai e vaaia.
- Tipi i fafo le laupapa o puipui e le itiiti ifo i le 30 senitimita (12 inisi) i luga o le laina vai sili ona maualuga, o siosiomia potu uma na lolovaia. Afai e susu le laupapa i se maualuga sili atu, tipi i se maualuga sili atu. O nisi o ofisa o le soifua maloloina e fautuaina le 30 i le 60 senitimita (12 i le 24 inisi).
- Aveese mea puipui vevela susu uma ma tuu i taga.
- Tuu matala puipui seia mago le faavaa pe a e pā i ai. O se mea e fua ai le susu, pe afai e mafai ona e nonoina, e taʻu mautinoa ai.
O puipui o poloka sima, piliki, ma maa, e masani i le Karipiane, Amerika Latina, ma le tele o Asia ma Aferika, e le manaʻomia ona tipi i fafo. E umi lava ona mago. Olo, fufulu, tausia le agaga o le ea, ma faatali aʻo lei vali pe palasitaina.
E mafai ona iai le asbestos po o le vali leaka i fale tuai
O fale tuai e mafai ona iai le asbestos i taualuga, taila o fola, afifi paipa, ma ata o taualuga, ma le leaka i vali tuai. Aua le olo, sau, pe talepe mea e te manatu atonu e iai. Fesili i lau malo faalotoifale po o se tagata galulue iai ua maua laisene pe faapefea ona taulimaina.
Faamamā, ona faamamāina lea¶
E eseese le faamamā ma le faamamāina. E le aoga le vailaʻau faamamāina i luga o se mea ua palapala.
- Olo mea malo i le fufuluga ma le vai e aveese ai le palapala ma le palapala mafiafia.
- Fufulu i le vai mama.
- Faamamāina mea na oo i le vai o le lolovaia, e pei o fola, laulau, ma puipui o loo e teuina, i se vailaʻau faamamāina o le fale po o se tuufaatasiga o le bleach na faia e tusa ai ma le fua i luga o le pepa faailoga. Tuu susu mo le umi e fai mai ai le pepa faailoga.
- Faatagaina mea uma e mago atoatoa.
Mo le pefu mago e vaaia i luga o mea malo, faaaoga e lē sili atu i le 250 mililita o le bleach o le fale i le 4 lita o le vai (1 ipu i le kalone). E le sili atu le malosi. Ofu totigilima ma puipui mata, ma tuu matala faamalama.
Aua lava e te tuufaatasia le bleach ma le amonia po o isi mea faamamā
O le tuufaatasia o le bleach ma le amonia, po o mea faamamā asiti e pei o nisi o oloa mo le faamamā o faleuila ma mea aveese ele, e fua mai ai le kesi oona e mafai ona fasiotia oe i totonu o se potu tapunia. Faaaoga se oloa e tasi i le taimi, fufulu i le va, ma tausia le agaga o le ea. Afai e mu lou fona po o mata, alu i fafo ma valaau i lau nofoaga o loo taofi ai oona po o le numera faafuaseʻi (i le Iunaite Setete, o le Poison Control o le 1-800-222-1222).
Pefu mago¶
E foliga mai le pefu mago i vaega fulufulu, maseesee, po o ni togitogi i le uliuli, lanu meamata, efuefu, paʻepaʻe, po o moli, ma e masani ona manogi pala muamua aʻo lei vaaia. E tupu i so o se mea e tumau le susu, ma faaauau pea ona tupu i tua o puipui, i lalo o fola, ma totonu o nofoa.
- Faamamā vaega laiti i luga o mea malo i le fufuluga ma le vai, faamago, ona faaaoga lea o le tuufaatasiga o le bleach pe afai e te manaʻo.
- Lafoai mea e mitiia le vai e iai le pefu mago, e pei o laupapa o puipui, taila o taualuga, kapeta, ma moega.
- Aua le vali, faapipii, po o le palasitaina i luga o le pefu mago. E faaauau pea ona tupu i lalo.
- Aua le faaaoga se masini mimiti o le fale po o se salu i luga o le pefu mago. E lua e faasalalau ai pefu i le fale atoa.
- Toe siaki i le tasi pe lua vaiaso ina ua uma. O le pefu mago e toe sau o lona uiga o loo susu pea se mea.
Afai e ufiufi e le pefu mago le sili atu i le 1 mita sikuea (10 futu sikuea) i se vaega e tasi, mauaina se fesoasoani mai se tagata faapolofesa po o se kulupu o tagata auai e maua le poto.
Tuutuuina o otaota¶
O le toʻatele o malo faalotoifale e auina atu taavale eseese mo ituaiga otaota eseese. Afai e te tuufaatasia mauga, atonu e nofo mo ni vaiaso. Tuu otaota i le pito o le auala, aua le i totonu o le auala, ma ese mai alavai, hydrants, mita, ma uaea eletise.
| Faaputuga | O a mea e tuu i ai |
|---|---|
| Laau | Lala, lau, fafie, ma laau, e le i taga |
| Otaota o fale | Laupapa o puipui, laupapa, kapeta, ma ata o taualuga, nofoa |
| Masini | Pusa malulu, pusa aisa, masini fufulu, vai vevela, ma masini malulu |
| Eletonika | Televise, komipiuta, telefoni |
| Otaota o le fale e matautia | Vali, mea faamamā, vailaʻau fasioti iniseki, maa eletise, apa kesi, suauu |
| Otaota masani | Otaota o le fale e i taga ma meaai ua pala |
Faapipii faitotoa o pusa malulu ma pusa aisa ia tapunia, pe aveese faitotoa, ina ia le pagota ai tamaiti i totonu. Aua le susunuina otaota latalata i fale, ma aua lava le susunuina palasitika, laau ua togafitia, po o vailaʻau. O le upega tafaʻilagi a lau malo faalotoifale po o le leitio o le a taʻu mai ai le auala ma le taimi e tuu ai otaota. E eseese tulafono ma e suia ina ua mavae afā taitasi.
Tane septic, vaieli, ma toileta eli¶
- Tane septic. Aua le faaaoga le toileta po o alavai a o lolovaia le eleele o siosiomia le tane. Siaki le tane septic aʻo lei toe faaaoga pe afai na ufitia i le vai.
- Vaieli. Manatu o le vaieli ua lolovaia ua faaleagaina. Aua le inu mai ai seia faamamāina ma suʻesuʻeina. E mafai e lau ofisa o le soifua maloloina faalotoifale ona faamatala atu le auala.
- Toileta eli i le eleele. E mafai e se toileta ua lolovaia ona faasalalau ai otaota. Taofia tamaiti ese mai ai ma mulimuli i fautuaga o le soifua maloloina a le nuu aʻo lei toe faaaoga.
Pe a valaau i se tagata faapolofesa¶
O nisi galuega e sili atu nai lo se aiga e iai se soloi ma se masini mimiti susu. Fesili mo se fesoasoani pe a:
- Ua ufitia e le pefu mago se vaega tele, pe toe sau ina ua faamamā.
- Ua toe oso aʻe otaota mai alavai i totonu o le fale.
- Ua susu le laulau eletise, uaea, po o pulaga eletise. E tatau ona siaki e se tagata faigaeletise aʻo lei toe faaola le eletise.
- Ua lolovaia le faiga o le malulu po o le vevela po o ona paipa. O le faaaoga e mafai ona feula ai le pefu mago i potu uma.
- Sa i lalo o le vai le masini vai vevela e kesi, le ogaumu, po o le afi faamafanafana.
- O le fale ua iai faaleagaga o le fausiaga.
Siaki laisene ma maua se taua tusi aʻo lei utaina se tagata. Faitau muamua aloese mai tagata taufaasese.
Tausia oe aʻo e galulue¶
O le faamamā o se galuega mamafa o le tino, e masani ona i le vevela e leai se eletise. E masani ona tupu le puapuaga o le fatu, le pa o le vevela, ma manua.
- Galulue i le taeao malulu ma le afiafi, ma malolo i le paolo i le ogatotonu o le aso.
- Inu vai aʻo lei fia inu, ma faaauau ona inu.
- Malolo soo, ma taofi pe a e lagona le niniva, le maʻi, po o le tetete.
- Faamamā ma ufiufi manua tipi uma i lea taimi lava. Tagai i lamatiaga o le soifua maloloina mo faailoga o le faamaʻi ma pe a manaʻomia se tui o le tetanus.
- Faataatia se taimi e taofia ai i aso taitasi, ai meaai moni, ma moe.
O le pa o le vevela o se mataupu faafuaseʻi
Afai e fenumiai se tagata, paʻu, po o le paʻu vevela ma le vevela tele o le tino, valaau i lau numera faafuaseʻi a le nuu (911 i le Iunaite Setete ma Kanata). Ave i le paolo ma faamalū i le vai ma le sisii aʻo faatali. O le itulau o le saogalemu mai le vevela e sili atu ai.
Talia fesoasoani mai tuaoi ma kulupu o tagata auai. E mafua ona masina le toe malosi, ma o le fale o le a iai pea taeao. O le itulau o le feagai ma le atuatuvale e sili atu ai i le ola ma le tele o le taimi.