Limpiesa despues di un huracan i moho¶
Huracan, tifon i sikloon tropikal ta e mesun tipo di tormenta, ku nòmbernan diferente den oséanonan diferente. Tur loke ta den e guia aki ta konta pa tur nan.
Number di emergensia ta diferente pa pais. Number, ofisina i programa di yudansa ta diferente den kada pais. Bo página lokal tin e number di emergensia, ofisina di desastre i informashon di refugio pa e lugá kaminda bo ta. Hañ bo página lokal.
Hopi hende ta wak nan mes heridu durante limpiesa despues di un huracan, tifon òf sikloon, i moho por hasi un kas inundá malu pa salud den algun dia. E página aki ta duna bo e orden pa traha, kiko pa warda i kiko pa tira, i kon pa seka bo kas promé ku moho tuma over.
Si bo hasi solamente tres kos¶
- Usa un mask N95 òf similar ku ta sera bon, wantenan, bòt i protekshon pa wowo kada biaha ku bo manehá material mohá òf ku moho.
- Kuminsá seka e mes dia ku e awa a bai. Trata pa tin material mohá afó òf seku den 48 ora.
- Traha den turno kòrtiku, bebe awa i sosegá. Kalor, kansancio i heridanan ta hasi mas daño durante limpiesa ku loke mayoria hende ta spera.
Promé ku bo kuminsá¶
Asegurá ku e edifisio ta seguro pa drenta. Lesa bolbe na kas promé si bo no a drenta desde e tormenta.
- Warda te ora ofisialnan lokal bisa ku bo área ta seguro.
- Si bo hole gas, bai afó i yama e kompania di gas for di pafó.
- Paga e korant na e swit prinsipal òf breaker, pero solamente si bo por yega ne mientras bo ta paré riba algu seku. Si bo mester para den awa, yama un elektrisista òf bo kompania di korant.
- Wak si tin plafon ku ta zag, muraya ku grieta, i fundashon ku a move. Keda pafó si e edifisio ta parse inestabel.
- Tuma portrèt i video di kada kamber, di e liña di awa i di artíkulonan daña promé ku bo move algu. Bo seguro òf ofisina di yudansa ta mester esaki. Wak seguro i yudansa.
- Yama bo seguro òf dueño di kas promé ku bo kuminsá trabou grandi, i puntra kiko nan mester di bo.
Si un palu ta riba kas òf kabel ta kaí, lesa palu i lona promé ku bo hasi algu otro.
Ekipo di protekshon¶
Awa di inundashon ta laga kloaka, kimikalia, moho i kosnan skèrpi atras. Bisti pa esaki kada biaha.
- Mask N95 òf mihó, ahustá bon siguiendo instrukshon riba e pakèt. Un mask di paño òf kirúrgiko no ta stòp spor di moho.
- Wantenan pisá di trabou pa sushi, i wantenan di goma impermeabel pa material mohá i produktonan di limpiesa.
- Bòt di goma òf bòt fuerte ku suela gruesu.
- Glas di seguridat òf goggles sin gaatnan di ventilashon.
- Mangu largu i pantalon largu.
- Protekshon pa orea ora bo ta usa un generadó, pressure washer òf serú.
Laba ku sabon i awa limpi ora bo stòp, i promé ku bo kome. Warda paña di limpiesa apart di paña limpi i laba nan ku awa kayente i detergente.
Ken mester keda leu di áreanan ku moho
Hende ku asma, alerhia, un malesa kronico di pulmon, òf un sistema inmunitario débil no mester hasi limpiesa di moho ni pasa tempu den kamber ku moho. Mesun kos ta konta pa hende ku ta ricibí tratamentu di kanser, hende ku a haña un transplantashon, hende na estado, bebenan i yunan chikitu. Laga otro hende hasi e parti ei, i mantené nan leu te ora e trabou ta kla.
E orden pa traha¶
Traha den e orden korekto ta spar tempu i ta evitá ku bo limpia e mesun kos dos biaha.
- Hasi e seguro. Korant paga, gas kontrolá, struktura kontrolá.
- Dokumentá. Portrèt, video i un lista di artíkulonan daña.
- Saka e awa. Pump, bail, pasa mop i usa un wet vacuum.
- Saka kosnan mohá. Tapit, relleno di tapit, kolchon, mebel mohá i tur kos ku bo ta bai tira.
- Habri e muraya. Saka drywall òf plasterboard mohá i insulashon.
- Seka tur kos. Aire, bentilador i dehumidifier, pa tantu tempu ku e ta tuma.
- Limpia, despues desinfektá. Frega superfisienan duru promé, despues sanitisá nan.
- Kontrolá pa moho. Wak i hole atrobe un siman òf dos mas tardi.
Saka e awa¶
- Bail òf pump awa ku ta para afó. Si un kelder ta ainda inundá i e tera pafó ta mohá, saka mas o menos un tersera parti di e awa kada dia. Si bo saka e muchu lihé, e preshon di tera mohá pafó por kraka e muraya.
- Pala lodo afó ora e ta ainda mohá, despues spuit superfisienan ku manguera si bo tin awa limpi.
- Usa pump i pressure washer ku ta traha ku gasolin pafó so, nunka den kas òf den garashi. Nan ta produsí monóksido di karbon. Wak seguridat di generadó.
Seka e kas lihé¶
Moho por kuminsá krese den un dia òf dos despues ku un superfisie a bira mohá. Velosidat ta importá mas ku perfekshon.
- Habri tur porta i ventana ora e aire pafó ta mas seku ku den kas.
- Habri porta di kabinèt, laden i klòset.
- Hala tapit i relleno mohá i hiba nan pafó.
- Saka baseboard i skirting board pa aire yega e kavidat di e muraya.
- Pone bentilador i dehumidifier traha si bo tin korant seguro. Apunta bentilador pa pafó di ventana pa saka aire húmedo. Mantené porta i ventana sera mientras dehumidifier ta traha.
- Hiba kosnan mohá pafó pa seka na solo, òf na e montón di sushi.
Na lugánan tropikal húmedo, e aire pafó por nunka sinti seku. Habri durante e parti mas seku di dia, normalmente mainta lat i atardi, i sera anochi si un dehumidifier ta traha.
Kiko pa warda i kiko pa tira¶
Kosnan ku ta absorbé awa ta warda kloaka i moho profundo den nan, i limpiesa no por yega ei. Tuma portrèt di tur kos promé ku e bai, i skirbi marka, tamaño i edat kaminda bo por.
| Normalmente tira | Normalmente por limpia i warda |
|---|---|
| Tapit i relleno di tapit | Mebel di palu sólido, despues di seka lenta |
| Kolchon, kushi i mebel tapisá | Metal, glas, serámika i plástiko duru |
| Drywall, plasterboard i teha di plafon | Piso di konkreto, tegel i piedra |
| Insulashon di fibra di glas i selulosa | Paña i lenseria ku por wòrdu lababá ku awa kayente |
| Mebel di particleboard i palu prensá | Plato i potnan, despues di laba i sanitisá |
| Pòpchi di peluche, karton i papel ku a bira mohá | Portrèt i papelnan importante, ku kuidou (wak bou) |
| Kuminda i remedi ku a toka awa di inundashon | Lata di metal sera ku no ta abolá ni ensanchá, despues di limpia |
Den duda, tira. Pa kuminda, wak seguridat di kuminda i awa.
Portrèt i papelnan¶
Spuit lodo for di portrèt i dokumentu suavemente ku awa limpi. Pone nan plat pa seka, ku e banda di dilanti pa ariba, leu di solo direkto. Si bo no por yega na nan pa algun dia, sera nan den saku di plástiko i kongelá nan, loke ta stòp moho te ora bo tin tempu. Tuma portrèt di papelnan importante awor, den kaso nan no sobrevivi.
Saka muraya i insulashon mohá¶
Drywall, plasterboard i insulashon ta absorbé awa i ta kera dje kontra e marko di palu òf metal atras. Awa tambe ta subi pa wik ariba di e liña di awa ku ta wòrdu mira.
- Kòrta e wall board di no menos ku 30 sentimeter (12 inch) ariba di e liña di awa mas haltu, rònt di tur e kamber inundá. Si e board ta mohá mas ariba, kòrta mas ariba. Algun departamentu di salud ta rekomendá 30 te ku 60 sentimeter (12 te ku 24 inch).
- Hala tur insulashon mohá i pone dje den saku.
- Laga e muraya habrí te ora e marko ta seku ora bo toka dje. Un moisture meter, si bo por pidi un prestá, ta bisa bo ku sigurans.
Muraya di blòk di konkreto, steen i piedra, komun na Karibe, Merka Latina i hopi parti di Asia i Africa, no mester wòrdu kortá. Nan ta tuma hopi tempu pa seka. Frega nan, spuit nan, mantené aire moviendo i warda promé ku bo pinta òf pone yeso.
Edifisionan mas bieu por tin asbesto òf pintura ku plomo
Edifisionan mas bieu por tin asbesto den plafon, tegel di piso, envoltura di tubo i plancha di teha, i plomo den pintura bieu. No lija, serú òf kraka material ku bo ta pensa ku por tin nan. Puntra bo gobièrnu lokal òf un kontratista lisensiá kon pa maneha nan.
Limpia, despues desinfektá¶
Limpia i desinfektá ta dos paso diferente. Desinfektante no ta funshoná riba un superfisie sushi.
- Frega superfisienan duru ku detergente i awa pa saka lodo i sushi.
- Spuit ku awa limpi.
- Desinfektá superfisienan ku a toka awa di inundashon, manera piso, mesa di kushina i muraya ku bo ta warda, ku un desinfektante di kas òf un mesklá di klòro hasi segun e etiketa. Laga e mohá pa tantu tempu ku e etiketa bisa.
- Laga tur kos seka kompletamente.
Pa moho visibel riba superfisienan duru, usa no mas ku 250 mililitro di klòro di kas den 4 liter di awa (1 kopi pa galon). Mas fuerte no ta mihó. Usa wantenan i protekshon pa wowo, i mantené ventananan habrí.
Nunka mesklá klòro ku amonia òf otro produkto di limpiesa
Mesklá klòro ku amonia, òf ku produktonan ku ásido manera algun produkto pa toilet i produkto pa saka rosta, ta suelta gas tóksiko ku por mata bo den un kamber sera. Usa un produkto un biaha, spuit entre nan i mantené aire moviendo. Si bo garganta òf wowo ta kima, bai pafó i yama bo sentro lokal di benenu òf número di emergensia (na Merka, Poison Control ta 1-800-222-1222).
Moho¶
Moho ta parse lugánan peluda, slimi òf ku mancha di kolo pretu, bèrdè, gris, blanku òf oranje, i hopi biaha e ta hole mufo promé ku bo mira e. E ta krese riba tur kos ku ta keda mohá, i e ta sigui krese tras di muraya, bou di piso i den mebel.
- Limpia áreanan chikitu riba superfisienan duru ku detergente i awa, seka nan, despues usa e mesklá di klòro si bo ke.
- Tira artíkulonan poroso ku moho riba nan, manera wall board, teha di plafon, tapit i kolchon.
- No pinta, caulk òf pone yeso riba moho. E ta sigui krese bou dje.
- No usa un aspiradó di kas òf un skoba riba moho. Tur dos ta plama spor den henter kas.
- Kontrolá atrobe un siman òf dos despues ku bo kaba. Moho ku ta bolbe ta nifiká ku algu ta ainda mohá.
Si moho ta kubri mas ku mas o menos 1 meter kuadrá (10 pia kuadrá) den un lugá, buska yudansa di un profesional òf un grupo di boluntario ku eksperensia.
Separá sushi¶
Hopi gobièrnu lokal ta mand kamioneta diferente pa tipo di sushi diferente. Si bo mesklá e montonnan, nan por keda siman largu ei. Pone sushi na kantu di kaya, no riba kaya, i leu di drenahe, hydrant, meter i kabel di korant.
| Montón | Kiko ta drenta ne |
|---|---|
| Vegetashon | Rama, blachi, tronku i plantanan, no den saku |
| Sushi di konstrukshon | Drywall, palu, tapit, teha, mebel |
| Aparatonan | Frigorífiko, kongeladó, masjin di laba, water heater, aire kondishoná |
| Elektróniko | Televishon, kòmpiuter, telefòn |
| Sushi peligroso di kas | Pintura, produkto di limpiesa, pestisida, bateria, tanki di gas, kombustibel, seta |
| Sushi regular | Sushi di kas den saku i kuminda podrí |
Pega porta di frigorífiko i kongeladó ku tape, òf saka e portanan, pa yunan no kedu atrapá den dje. No kima sushi serka kas, i nunka kima plástiko, palu tratá òf kimikalia. E website òf radio di bo gobièrnu lokal lo bisa kon i ki ora pa pone sushi pafó. E reglanan ta varia i ta kambia despues di kada tormenta.
Septic tank, pozo i latrina di buraku¶
- Septic tank. No usa e toilet òf drenahe mientras e tera rònt di e tanki ta inundá. Laga un septic tank wòrdu kontrolá promé ku bo usa dje atrobe si awa a kubri dje.
- Pozo. Supone ku un pozo inundá ta kontaminá. No bebe dje te ora e a wòrdu desinfektá i probá. Bo ofisina lokal di salud por splika kon.
- Latrina di buraku. Un latrina inundá por plama kloaka. Mantené yunan leu dje i sigui konseho lokal di salud promé ku bo usa dje atrobe.
Ora pa yama un profesional¶
Algun trabou ta mas ku loke un famia ku un mop i un wet vacuum por hasi. Buska yudansa ora:
- Moho ta kubri un área grandi, òf ta bolbe despues di limpiesa.
- Kloaka a sali bèk den kas.
- E panel elektriko, kabelnan òf stopkontaktonan a bira mohá. Un elektrisista mester kontrolá nan promé ku korant bolbe.
- E sistema di aire kondishoná òf di kalefashon, òf su tubo, a inundá. Si bo pone e traha, e por sopla moho den tur kamber.
- E water heater di gas, e fogón òf e furnace tabata bou di awa.
- E edifisio tin daño estruktural.
Kontrolá lisensia i pidi un kotizashon skirbí promé ku bo kontratá un hende. Lesa evitá estafa promé.
Kuida bo mes miéntras bo ta traha¶
Limpiesa ta trabou físiko duru, hopi biaha den kalor sin korant. Ataké di kurason, golpe di kalor i heridanan ta komun.
- Traha na mainta i anochi ora ta mas fresku, i sosegá den sombra mei dia.
- Bebe awa promé ku bo sinti sed, i sigui bebe.
- Tuma pousa hopi biaha, i stòp ora bo sinti bo mes mareá, malu òf temblando.
- Limpia i tapa kada kòrtá di inmediato. Wak riesgo di salud pa señal di infekshon i ora bo por mester un inyekshon di tétano.
- Pone un ora di stòp kada dia, kome kuminda real i drumi.
Golpe di kalor ta un emergensia
Si un hende bira konfundí, kai, òf tin kueru kayente ku temperatura masha haltu, yama bo número lokal di emergensia (911 na Merka i Kanada). Move e persona pa sombra i fresk'e ku awa i abaniko miéntras bo ta warda. E página di seguridat di kalor tin mas.
Aseptá yudansa di bisiña i grupo di boluntario. Rekuperashon ta tuma luna, i e kas lo ta ainda ei mañan. E página di koping tin mas tokante kon pa pasa e kaminda largu.