Kategoria di huracan splikó¶
Huracan, tifon i sikloon tropikal ta e mesun tipo di tormenta, ku nòmbernan diferente den oséanonan diferente. Tur loke ta den e guia aki ta konta pa tur nan.
Kategoria di huracan ta rangá e bientu di un tormenta di 1 pa 5. E página aki ta splika kiko kada kategoria por hasi, kon pa usa e número ora bo planiá, i e kos ku e ta laga afó: awa, ku ta kousa mayoria di morto di huracan. Si bo tuma un sola kos for di dje, tuma esaki: kategoria ta midi bientu so.
Si bo hasi solamente tres kos¶
- Disidí si bo ta bai segun bo zona di evakuashon i bo kas, no segun kategoria.
- Prepará pa un kategoria mas fuerte ku e pronostiko, pasobra tormentanan por bira mas fuerte lihé.
- Lesa e pronostiko di ploi i di ola di tormenta pa bo area kada biaha ku bo lesa e kategoria.
E Eskala di Bientu di Huracan Saffir-Simpson¶
E Eskala di Bientu di Huracan Saffir-Simpson ta wòrdu usá pa Sentro Nashonal di Huracan (NHC) pa Atlántiko i Pasífiko oriental i sentral. E ta rangá huracan di 1 pa 5 segun nan bientu sostenido máksimo, ku NHC ta midi komo e promedio durante un minüt. Rafaga por ta hopi mas fuerte ku e bientu sostenido.
| Kategoria | Bientu sostenido | Daño típiko di bientu |
|---|---|---|
| 1 | 119 te ku 153 km/h (74 te ku 95 mph) | Algun daño na dak, teha, revestimentu i kanal. Rama grandi ta kibra i palu ku rais superfisial por kai. Kòrte di korant ku por dura dia |
| 2 | 154 te ku 177 km/h (96 te ku 110 mph) | Daño ekstenso. Kas bon konstruí por tin daño mayor na dak i revestimentu. Hopi palu ta kai i ta bloke kaminda. Kasi pèrdida total di korant pa dia te siman |
| 3 (mayor) | 178 te ku 208 km/h (111 te ku 129 mph) | Daño devastadó. Kas bon konstruí por perde parti di dak i pareda di punta. Hopi palu kibrá òf trèk for di rais. Korant i awa paga pa dia te siman |
| 4 (mayor) | 209 te ku 251 km/h (130 te ku 156 mph) | Daño katastrófiko. Kas bon konstruí por perde mayoria di dak i algun pareda di afó. Mayoria di palu i posten di korant ta kai. Áreanan por no ta habitabel pa siman òf luna |
| 5 (mayor) | 252 km/h (157 mph) òf mas | Daño katastrófiko. Un parti haltu di kas di marko ta destruí. Palu i posten kaí ta isolá bario. Áreanan por no ta habitabel pa siman òf luna |
Kategoria 3, 4 i 5 ta wòrdu yamá huracan mayor. E etiketa ei ta trata di daño di bientu. E no ta nifika ku Kategoria 1 òf 2 ta seguro, i NHC ta bisa ku tur huracan ta peligroso.
Kiko kada kategoria ta nifika pa bo¶
Usa e kategoria pa planiá pa daño di bientu i kuantu tempu servisionan por keda paga. Usa bo zona di evakuashon i e tipo di kas unda bo ta biba pa disidí si bo ta bai.
Kategoria 1. Kosnan suelto ta bula i teha ta pela. Palu ku rais superfisial por kai riba outo, kas i kabel di korant. Planiá pa korant keda paga pa dia, i tin awa i kuminda pa lo menos asina tempu.
Kategoria 2. Dak i revestimentu tin daño na hopi lugá, i tantu palu ta kai ku kaminda por keda bloká. Spera ku korant ta paga kasi tur kaminda den e rumbo i keda paga pa un siman òf mas na algun lugá. Struktura liviano, kas di herment i kas mobil mas bieu ta na riesgo serio.
Kategoria 3. Kas bon konstruí ta kuminsá perde parti di nan dak. Awa i korant por keda paga pa siman, loke ta hasi keda na kas hopi difísil pa bebe, hende mayor, i kualkier hende ku mester korant pa atenshon médiko. Hopi lugá ta pidi evakuashon ancho na e nivel aki, pero zonanan di ola di tormenta por haña órden pa bai pa tormenta hopi mas flaku.
Kategoria 4. Bientu por kita dak di un kas i trèk pareda di afó. Kasi tur palu i hopi posten di korant ta kai. Bario por keda isolá, i reparashon ta tuma luna.
Kategoria 5. Un parti grandi di kas di marko ta destruí. Poko edifisio ku no ta di konkreto reforsá ta aguantá bon. Rekuperashon ta tuma luna òf aña.
Kas mobil i struktura liviano
Un kas mobil, karabana, òf kas liviano di palu òf di plachi di metal por wòrdu dañá hopi òf destruí pa bientu di huracan, mes den Kategoria 1. Si bo ta biba den un, planiá pa bai pa kualkier huracan. Wak nos página tokante kas mobil.
Depreshon tropikal i tormenta tropikal¶
No tur sistema tropikal ta un huracan. NHC ta usa e mesun regla di bientu pa separá e fasenan mas flaku.
| Fase | Bientu sostenido |
|---|---|
| Depreshon tropikal | 62 km/h (38 mph) òf menos |
| Tormenta tropikal | 63 te ku 118 km/h (39 te ku 73 mph) |
| Huracan | 119 km/h (74 mph) òf mas |
Un depreshon tropikal ta un sistema organisá ku sirkulashon serrá pero bientu mas flaku. Un tormenta tropikal ta sufisientemente fuerte pa risibí un nòmber. Ora bientu yega 119 km/h (74 mph), e ta bira un huracan.
Tormentanan tropikal ta meresé respeto. Nan bientu ta paga korant i ta tumba palu. Un tormenta tropikal òf depreshon ku ta move poko poko tambe por laga kantidat enorme di ploi i kousa inundashon mortal leu for di kosta.
Otro pais ta usa otro eskala¶
E eskala Saffir-Simpson ta wòrdu usá den Atlántiko i Pasífiko oriental i sentral. Otro region ta rangá tormenta nan mes manera, i e números no ta kuadra.
| Region | Eskala òf nòmber | Kiko pa sa |
|---|---|---|
| Australia i Pasífiko Sur | Kategoria 1 pa 5 | Basá riba e rafaganan mas fuerte típiko, no bientu sostenido. Kategoria 3 australiano ta kuminsá ku rafaga di 165 km/h (103 mph) |
| Filipinas (PAGASA) | Depreshon tropikal, tormenta tropikal, tormenta tropikal severo, tifon, super tifon | Super tifon ta kuminsá na 185 km/h (115 mph) |
| Hapon (JMA) | Tifon, despues fuerte, hopi fuerte, violento | Kualkier tormenta di mas o menos 63 km/h (39 mph) òf mas ta wòrdu yamá tifon |
| Indya i Oséano Indiko nort (IMD) | Depreshon te super tormenta siklónika | Un tormenta siklónika ta kuminsá na 62 km/h (39 mph). Super tormenta siklónika ta kuminsá na 222 km/h (138 mph) |
| Oséano Indiko Sudoeste (Météo-France) | Tormenta tropikal moderá te sikloon tropikal hopi intenso | Sikloon tropikal hopi intenso ta nifika mas ku 212 km/h (132 mph) |
Mayoria di ofisina fuera di Merka ta midi bientu sostenido durante 10 minüt, i Indya durante 3 minüt. Un promedio mas largu ta duna un número mas abou, di manera ku e mesun tormenta por wak mas flaku riba un eskala ku riba otro. Mes e palabra "super tifon" ta diferente: PAGASA ta usa e for di 185 km/h (115 mph), miéntras pronostikadónan merkano ta usa e solamente riba 241 km/h (150 mph).
Usa e eskala ku bo servisio meteorolóhiko nashonal ta usa, i no kompará números entre pais. Nos página tokante tifon, sikloon i huracan rònt mundu tin e tabelanan kompleto.
Kategoria ta midi bientu so¶
Kada un di e eskalanan aki ta rangá bientu. Ningun ta bisa bo tokante otro peligernan ku un tormenta ta trese.
- Ola di tormenta ta depende di e tamaño di e tormenta, su velosidat padilanti, e ángulo ku e ta pega e kosta, i e forma di fondo di laman serka di tera. Un tormenta grandi i mas flaku por empuha mas awa ku un tormenta chikitu i mas fuerte.
- Ploi ta depende mayormente di kon lenta e tormenta ta move i kuantu humedat e ta karga. Un tormenta tropikal ku ta stòp por kousa inundashon mas malu ku un Kategoria 4 lihé.
- Tamaño ta varia. Dos tormenta ku e mesun kategoria por tin kampo di bientu hopi diferente, i e mas grandi normalmente ta hasi daño na mas hende.
- Tornado, korant di retorno i desliz di tera no ta parti di e kategoria ni un tiki.
Awa ta mata mas hende ku bientu
Na Merka, awa ta kousa mayoria di morto di huracan. Di 2013 pa 2022, inundashon pa ploi a kousa mas ku mitar di e morto dirèkt di huracan na Merka, i ola di tormenta, ola i korant di retorno a kousa hopi mas. Hende a muri den tormenta di Kategoria 1 i tormenta tropikal. Si ofisialnan bisa bo bai for di un zona di ola di tormenta òf inundashon, bai, sea kua kategoria.
Pakiko hende ta hasi eror ku kategoria¶
Hopi hende ta tende "solamente un Kategoria 1" i ta disidí pa keda. Esaki a kosta vida. E número ta fásil pa kòrda i kompará, di manera ku e ta haña mas atenshon ku loke e meresé.
Pronostikadónan awor ta emití informashon separá tokante ola di tormenta i ploi pisá pa e motibu ei. Ora bo wak un pronostiko, lesa tres kos: e kategoria di bientu, e pronostiko di ola di tormenta pa bo kosta, i e pronostiko di ploi pa bo area. Nos página tokante peliger di huracan ta pasa dor di kada un.
Kon e kategoria por kambia promé ku yegada riba tera¶
E kategoria di un tormenta ta un potrèt di e momento. Huracan por bira mas fuerte òf mas flaku lihé. Pronostikadónan ta yama esaki intensifikashon rápido ora e bientu sostenido sube por lo menos 55 km/h (35 mph) den 24 ora, loke por kambia un Kategoria 1 pa Kategoria 3 òf mas fuerte den un dia.
Fortalesimentu rápido ta difísil pa pronostiká, i frekuentemente e ta pasa serka di kosta. Esei ta e motibu ku e plan mas seguro ta prepará pa un kategoria mas haltu ku e pronostiko. Un tormenta tambe por baha di fuersa promé ku yegada riba tera i ainda trese e mesun ola di tormenta i ploi, di manera ku un número mas abou no ta motibu pa stòp di prepará.
Sigui e último aviso di bo servisio meteorolóhiko nashonal, òf NHC den Atlántiko i Pasífiko oriental, i e instrukshonnan di bo ofisialnan lokal.