Salta pa kontenido

Biba un kòrte di korant largu despues di un huracan

Huracan, tifon i sikloon tropikal ta e mesun tipo di tormenta, ku nòmbernan diferente den oséanonan diferente. Tur loke ta den e guia aki ta konta pa tur nan.

Number di emergensia ta diferente pa pais. Number, ofisina i programa di yudansa ta diferente den kada pais. Bo página lokal tin e number di emergensia, ofisina di desastre i informashon di refugio pa e lugá kaminda bo ta. Hañ bo página lokal.

Despues di un huracan, tifon òf sikloon, e korant por keda paga pa dia òf siman. E página aki ta un plan pa maneha un kòrte di korant largu despues di un huracan: kiko pa hasi promé dia, kon pa hiba bo kas dia tras dia, i ora ta ora pa bai.

Si bo hasi solamente tres kos

  1. Nunka usa un generadó, grill, fogón di kamping òf motor di outo den kas, den garashi, òf serka di ventana òf porta.
  2. Traha un rutina diario pa awa, kuminda, kargá telefòn i frisa, i keda ku dje.
  3. Bai un lugá ku korant promé ku un hende bira malu, spesialmente si algun hende depende di ekipo médiko òf ta na peliger haltu pa kalor.

Monóksido di karbon ta mata den minüt

Generadó, karbon di lenja i motor ta produsí un gas ku bo no por mira ni hole. Usa nan pafó so, por lo menos 6 meter (20 pia) for di kualkier ventana, porta òf apertura di aire, i nunka den garashi òf karport, ni ora e porta ta habrí. Si un hende sinti mareo, malu, òf konfundí, saka tur hende pafó i yama bo número lokal di emergensia (911 na Merka i Kanada). Lesa seguridat di generadó i monóksido di karbon.

Spera ku e ta dura mas ku loke bo ke

Kompanianan di korant ta restaurá e korant den un orden. Hospital, planta di awa i kloaka, i servisio di emergensia normalmente ta promé, despues e liña prinsipal ku ta sirbi hopi kas, despues kaya chikitu i kas individual. Un bisiña por tin korant dia promé ku bo.

Riba isla, den área rural, i unda posten i torre a kai riba un área ancho, reparashon por tuma siman. Sigui bo kompania di korant i ofisialnan lokal pa estimashon, i planiá komo si e kòrte lo dura mas tempu ku e promé estimashon.

E promé dia sin korant

  • Skirbi e ora ku e korant a paga. Esaki ta bisa bo mas tardi ki kuminda ta seguro.
  • Raportá e kòrte na bo kompania di korant pa tekst, app, website, òf telefòn. No supone ku otro hende a hasi esaki.
  • Paga òf disonektá aparato i elektróniko, i laga un lampi prendé pa bo sa ora korant bolbe.
  • Mantené e frigorífiko i kongeladó serrá.
  • Konta bo awa, kuminda, medisina, kombustibel, plaka kontante i batería, i skirbi e números.
  • Wak bo bisiñanan, spesialmente hende mayor i hende ku ta usa ekipo médiko.
  • Averiguá unda ofisialnan ta repartí awa, ijs i kuminda, i unda sentro di frisa òf di kargá ta habrí.

Si bo kas a inundá, laga e breker prinsipal paga i no usa ningun stopkontakt òf aparato ku a bira mohá te ora un elektrisista a inspekshoná.

Un rutina diario ku ta funshoná

Un rutina ta spar batería, kombustibel i energia, i ta yuda yunan sinti nan mas seguro. Ahustá e orarionan na bo mes kalor i lus di dia.

Ora Kiko pa hasi
Mainta trempan, ora mas frisku Trabou pisá i limpiesa. Kohe awa. Wak bisiñanan. Kuk e kuminda prinsipal pafó
Mèrdia, ora mas kayente Sosegá den sombra òf e kamber mas frisku. Bebe awa. Bai un sentro di frisa si kas ta muchu kayente
Atardi Kargá telefòn i power bank. Tende radio pa informashon ofisial. Planiá mainta
Promé ku skuridat Pone flashlight kla. Yena rekipiente di awa. Yena generadó ku kombustibel miéntras e ta frio i ainda tin lus
Anochi Drumi den e kamber seguro mas frisku ku un detektor di monóksido di karbon ku batería serka

Prendé telefòn na dos ora fiho kada dia pa wak mensahe, i pone e ora ei di akuerdo ku famia.

Awa

Awa por stòp ora bombanan perde korant, mes si e tubonan no tin daño. Den edifisio haltu, piso haltu normalmente ta perde awa promé.

  • Planiá pa por lo menos 4 litro (1 galon) pa persona pa dia pa bebe i higiene básiko. Ora ta hopi kalor, i pa yunan, mama ku ta duna pecho, i hende malu, bo por mester dos biaha esei.
  • Usa awa di botter òf awa warda pa bebe promé.
  • Sigui kualkier aviso pa kuk awa di bo kompania di awa. Wak seguridat di kuminda i awa.
  • Usa awa gris di laba pa saka wc, si e kloaka ta funshoná.
  • Mantené awa di bebe tapá, den rekipiente limpi, leu di solo.

Bo tanki di boiler di awa ta warda awa limpi si el no a inundá. Paga su korant òf gas promé, laga e frisa, despues saka awa for di e krán abou.

Kuminda i kuk

E promé dos dia

Un frigorífiko serrá ta mantené kuminda frio pa mas o menos 4 ora. Un kongeladó yen ta keda kongelá pa mas o menos 48 ora i un kongeladó mitar yen pa mas o menos 24 ora si bo mantené e porta serrá.

  • Kome promé e kuminda di frigorífiko ku ta dañá lihé, den e 4 ora ei.
  • Pasa lechi, karni i medisina den un koeler ku ijs si bo por hanja ijs.
  • Kome kuminda di kongeladó despues, miéntras e ta dishelá, i kuk e kompletamente.
  • Tira bai kualkier kuminda ku por dañá ku a keda riba 4°C (40°F) pa 2 ora òf mas.

Si bo tin duda, tira e bai. Tur e reglanan ta riba seguridat di kuminda i awa despues di un huracan.

Despues di esei

Kambia pa kuminda ku no mester frigorífiko: bonchi, piská i karni den blik, aros, pan, galeta, mantekia di pindakas, fruta seku, i lechi ku ta dura sin frigorífiko. Aros, lentehas i fideo fini ta kuk lihé i ta spar kombustibel.

Kuk pafó so

Grill di karbon, grill di gas, fogón di kamping, i candela di lenja ta pertenesé pafó, leu di kas, nunka riba un balkon serrá, den garashi, òf bou di karport. Nunka usa un forno di gas òf fogón pa kalentá un kamber. Mantené yunan leu di grill kayente i kombustibel.

Mantené un koeler frio

  • Pone e koeler den sombra i tapa ku un manta.
  • Habri e menos biaha posibel, i sa kiko bo ke promé ku bo habri.
  • Warda karni krudu den saku serrá na fondo, leu di kuminda kla pa kome.
  • Usa un termómetro di kuminda. Kuminda mester keda na 4°C (40°F) òf mas frio.

Lus

  • Usa flashlight, lampi di kabes, i lantèrn ku batería. Warda un serka di kada kama.
  • Usa glow stick komo lus di anochi pa yunan.
  • Kargá lampi solar di hòfi den solo i hiba nan den kas anochi.
  • Warda batería di reserva na un lugá ku tur hende sa.

Kandela ta kousa insendio di kas despues di tormenta, i bombero por tarda pa yega serka bo. Si bo mester usa un, pone e den un portadó firme, leu di tur loke por kima, i paga e promé ku bo sali di e kamber òf bai drumi. Nunka kima un lantèrn di kerosin òf kombustibel traha pa pafó den kas.

Telefòn i kargá

  • Prendé modo di poko energia, bahá e brillo di pantalla, i sera apps ku bo no ta usa.
  • Paga Wi-Fi, Bluetooth i lokalisashon ora bo no mester nan.
  • Manda tekst en bes di yama. Tekst ta usa menos batería i ta yega mas bon.
  • Kargá power bank ora bo tin korant, na un sentro di kargá, ku generadó di bisiña, òf ku un kargadó solar.
  • Kargá for di outo solamente ora e ta parkeá pafó den aire habrí, nunka den garashi, ni ora e porta ta habrí.
  • Warda un radio ku batería òf ku manivela pa notisia i informashon ofisial.

Si telefòn i internet no ta funshoná, radio lokal ta frekuentemente e úniko fuente di informashon ofisial. Wak provishon di korant i lus.

Aparato médiko i medisina

Hende ku ta depende di elektrisidat pa nan salubridat ta na e peliger mas haltu durante un kòrte largu. Aktua ku tempu, miéntras bo ainda tin opshon.

  • Sa kuantu ora kada batería di reserva ta dura pa oksígeno, CPAP, nebulisadó, aparato pa suchi, i silla di rueda ku motor.
  • Kontaktá bo dokter, klínika, sentro di dialisis, òf proveedó di ekipo e promé dia.
  • Puntra bo kompania di korant si e tin un lista di kliente ku nesesidat médiko, i registrá bo si tin.
  • Bai un hospital, refugio, òf lugá ku korant promé ku e korant di reserva baha.

Mayoria di flèskinan i kartuchonan di insulina por keda sin frigorífiko pa te ku 28 dia na 15 te ku 30°C (59 te ku 86°F). Mantenélo leu di solo i leu di ijs dirèkt, i kambia kualkier insulina ku a kongelá òf a bira hopi kayente. Si e korant a keda paga pa mas ku un dia i e etiketa di un medisina ta bisa pa warda e frio, puntra bo farmasista i kambia e mas lihé ku bo por.

Wak planifikashon pa hende mayor i nesesidat médiko i kit di promé ayudo i medisina.

Kalor

Sin fan òf aire kondishoná, kas ta bira kayente lihé, i malesa pa kalor por bira mas grave durante vários dia. Hende mayor, bebe, hende ámbaraza, i kualkier hende ku un malesa di tempu largu ta na e peliger mas haltu.

  • Sera cortina i shutter riba ventananan ku solo durante dia, i habri ventana anochi si ta mas frisku pafó i ta seguro.
  • Moha bo kueru i paña ku awa i laga e seka riba bo.
  • Bebe awa durante henter dia, promé ku bo sinti sed.
  • Pasa e ora mas kayente den e kamber mas frisku òf un sentro di frisa.

Sa e señalnan di golpe di kalor: konfushon, kueru kayente, desmayo. Esaki ta un emergensia. Lesa seguridat di kalor despues di un huracan pa sa kiko pa hasi.

Generadó i energia di batería

Un generadó òf un estashon di energia di batería por mantené un frigorífiko, fan i lus andando. Un estashon di energia di batería òf panel solar no ta produsí gas, di manera ku por usa e den kas.

  • Usa un generadó pafó so, por lo menos 6 meter (20 pia) for di ventana, porta i apertura di aire, ku e skapamentu apuntá leu di kas.
  • Konektá aparato na e generadó ku kabel di extensión pisá pa pafó. Nunka konektá un generadó na un stopkontakt di muraya.
  • Hasi e kore unas ora na un tempu pa frisa e frigorífiko, kargá batería, i usa un fan, loke ta spar kombustibel.
  • Paga e i laga e frisa promé ku bo yena kombustibel.

Kombustibel por ta skars pa siman. Warda kombustibel den rekipiente aprobá, fuera di e lugá unda bo ta biba, i warda solamente loke bo por warda sigur. E reglanan kompleto ta den seguridat di generadó i monóksido di karbon.

Baño i higiene

Si awa ta paga pero e kloaka ta funshoná, basha un emmer di awa den e baño pa saka. Si tubo di kloaka ta bolbe bai tras, òf ofisialnan bisa pa no saka, usa un baño di emmer ku saku fuerte, i tapa e sushi ku material seku despues di kada uso. Pasonan ta den promé 72 ora despues di un huracan.

Laba man ku zeif i awa seguro promé ku bo kome i despues di usa baño. Gel pa desinfektá man ku por lo menos 60 persent di alkohòl ta funshoná ora awa ta skars.

Plaka i kombustibel

Lesadónan di karchi i kajeró outomátiko por no funshoná. Warda un tiki plaka kontante na biyete chikitu si bo por, i mantené un outo ku por lo menos mitar tanki yen ora gasolinanan habri atrobe. Filanan na gasolin por ta largu, di manera ku bai tempran den dia, i nunka karga bidon di kombustibel den un outo serrá.

Seguridat rònt di kas

Keda leu di kabelnan di korant kaí

Trata kada kabel kaí komo ku tin korant. Keda leu bèk, mantené yunan i animal di kas leu, i no tuka nada ku e kabel ta tukando, inkluso baranda, outo i poza di awa. Si un kabel kai riba bo outo, keda aden i pidi yudansa. Raportá esaki na bo kompania di korant òf bo número lokal di emergensia.

  • Warda un estinguidó di kandela unda bo por yega na dje.
  • Nunka usa un forno di gas òf fogón pa kalentá un kamber.
  • Mantené kombustibel, fosfor i enkendedó leu di yunan.
  • Pone un detektor di monóksido di karbon ku batería serka di unda hende ta drumi.

Ora korant bolbe

  • Warda unas minüt despues ku e lampi ku bo a laga prendé bolbe prendé.
  • Konektá i prendé aparato un pa un.
  • Si bo kas a inundá, laga un elektrisista inspekshoná promé ku bo prendé e breker prinsipal.
  • Wak kuminda di kongeladó. Kuminda ku ainda tin kristal di ijs òf ta na 4°C (40°F) òf mas frio por wòrdu kongelá di nobo òf kuká.
  • Pone reloh, alarma i aparato médiko bolbe na ora.

Si lus ta parpadiá, stopkontakt ta duna chispa, òf bo hole algu ta kima, paga e breker prinsipal i yama un elektrisista.

Ora pa bai

Bo no mester warda un kòrte largu na kas. Bai un refugio, un sentro di frisa, òf famia òf amigu fuera di e área sin korant si:

  • Bo kas ta muchu kayente pa drumi òf sosegá sigur.
  • Un hende mester korant pa oksígeno, dialisis, òf otro atenshon médiko.
  • Bo awa ta paga òf insigur i bo no por hanja mas.
  • Bo kuminda, medisina, òf kombustibel ta kaba.
  • E kas tin daño, òf bo no por mantené e seku.
  • Bo no ta sinti bo bon i bo no por sosegá.

Sali durante dia, hiba medisina, dokumento, kargadó i awa, i bisa un hende unda bo ta bai. Buska refugio habrí via bo ofisina lokal di emergensia, radio lokal, òf bo página lokal. Na Merka, bo por yama 211 tambe.

Gia relashoná