Stap gud long taem we paoa i katof longtaem afta long hariken¶
Hariken, taefun mo tropikol saeklon oli sem kaen stom, be oli gat defren nem long defren solwota. Evri samting long gaed ia i stret blong olgeta.
Ol emejensi namba oli defren long evri kantri. Ol namba, ol ofis mo ol program blong halpem oli defren long evri kantri. Lokol pej blong yu i gat ol emejensi namba, disasta ofis mo infomesen blong evakuesen senta blong ples we yu stap long hem. Faenem lokol pej blong yu.
Afta long wan hariken, taefun, o saeklon, paoa i save stap katof plante dei o plante wik. Pej ia i wan plan blong lukaot long ol samting long taem we paoa i katof longtaem afta long hariken: wanem blong mekem long fas dei, olsem wanem blong ronem haos blong yu evri dei, mo wanem taem i stret blong lego ples.
Sapos yu mekem tri samting nomo¶
- Neva ronem wan jeneretor, gril, stov blong kamping, o enjin blong kar insaed long haos, long wan garej, o klosap long wan windo o doa.
- Mekem wan plan blong evri dei from wota, kakae, jajem fon, mo blong stap kolkol, mo folem.
- Lego ples i go long wan ples we i gat paoa bifo wan man i kam sik, moa sapos wan man i dipen long medikol masin o i stap long bigfala denja from hot.
Kaben monoksaed i kilim man insaed long sam minit
Ol jeneretor, jakol, mo ol enjin oli mekem wan gas we yu no save luk o smelem. Ronem olgeta aotsaed nomo, 6 mita (20 fut) o moa longwe long eni windo, doa, o hol blong ea, mo neva long wan garej o wan ples blong park kar we i gat ruf, nating sapos doa i open. Sapos wan man i filim hed i raon, i filim sik, o i konfius, karem evriwan i go aotsaed mo singaot lokol emejensi namba blong yu (911 long Yunaeted Stet mo Kanada). Ridim stap sef wetem jeneretor mo kaben monoksaed.
Tingting se bambae i stap longtaem moa bitim we yu hop¶
Ol kampani blong paoa oli putum paoa i kambak folem wan oda. Plante taem ol hospital, ol ples blong wota mo blong doti blong toilet, mo ol emejensi seves oli kam fastaem, afta ol bigfala laen we oli givim paoa long plante haos, afta ol smol rod mo ol haos wanwan. Wan nekstoa i save kasem paoa plante dei bifo yu.
Long ol aelan, long ol eria blong bus, mo long eni ples we ol pos mo ol taoa oli foldaon long wan bigfala eria, blong ripearem i save tekem plante wik. Folem kampani blong paoa mo ol lokol ofisol blong save hamas taem, mo mekem plan olsem se paoa bambae i katof longtaem moa bitim fas tingting blong olgeta.
Fas dei we i no gat paoa¶
- Raetemdaon taem we paoa i katof. Hem i talem long yu afta wanem kakae i sef.
- Ripotem long kampani blong paoa se paoa i katof tru long teks, ap, websaet, o fon. Yu no ting se ol narafala oli ripotem finis.
- Svisimof o tekemaot plag blong ol masin mo ol elektronik samting, mo livim wan lamp i stap on blong yu save taem paoa i kambak.
- Kipim frij mo frisa i stap sat.
- Kaontem wota, kakae, meresin, fiul, mane, mo bateri blong yu, mo raetemdaon ol namba.
- Jekem ol nekstoa, moa ol olfala mo eni man we i yusum medikol masin.
- Faenemaot wea ol ofisol oli stap givimaot wota, ae, mo kakae, mo wea ol senta blong kolkol o blong jajem fon oli open.
Sapos flad i kasem haos blong yu, livim men breka i stap of mo yu no yusum eni plag o masin we i wet kasem we wan elektrisen i jekem finis.
Wan plan blong evri dei we i wok¶
Wan plan blong evri dei i sevem bateri, fiul, mo strong blong yu, mo i halpem ol pikinini blong filim se oli sef moa. Jenisim ol taem folem hot mo laet blong dei long ples blong yu.
| Wanem taem | Wanem blong mekem |
|---|---|
| Eli long moning, ol aoa we i moa kolkol | Wok we i hevi mo klinim ples. Hivimap wota. Jekem ol nekstoa. Kukum bigfala kakae aotsaed |
| Medel blong dei, ol aoa we i moa hot | Spel long sed o long rum we i moa kolkol. Dring wota. Go long wan senta blong kolkol sapos haos i hot tumas |
| Aftenun | Jajem ol fon mo paoa bank. Lisen long redio from ol ofisol niu infomesen. Mekem plan blong tumora |
| Bifo tudak | Rerem ol tos. Fulumap ol kontena blong wota. Putum fiul long eni jeneretor taem i kol mo i laet yet |
| Naet | Slip long rum we i moa kolkol mo sef wetem wan kaben monoksaed detekta blong bateri klosap |
Svisim on ol fon long tu taem we yu jusum evri dei blong jekem ol mesej, mo agri long ol taem ia wetem famle.
Wota¶
Wota i save stop taem ol pam oli lusum paoa, nating sapos ol paep oli no gat damej. Long ol bilding we i longfala, plante taem ol flo antap oli lusum wota fastaem.
- Mekem plan from 4 lita (1 galen) o moa from evri man evri dei blong dring mo blong klinim bodi smol. Long weta we i hot tumas, mo from ol pikinini, ol mama we oli givim titi, mo ol man we oli sik, maet yu nidim tu taem moa.
- Yusum wota blong botel o wota we yu stoarem blong dring fastaem.
- Folem eni notis blong boelem wota we i kam long kampani blong wota. Lukluk stap sef wetem kakae mo wota.
- Yusum grei wota we i kam long waswas blong flasem toilet, sapos sistem blong doti blong toilet i wok.
- Kipim wota blong dring i kavremap, long ol klin kontena, longwe long san.
Tang blong hita blong wota blong yu i holem klin wota sapos flad i no kasem. Satem paoa o gas blong hem fastaem, letem i kam kol, afta tekemaot wota long valf long botom.
Kakae mo kuk¶
Ol fas tu dei¶
Wan frij we i sat i kipim kakae i kolkol blong klosap 4 aoa. Wan frisa we i fulap i stap aes blong klosap 48 aoa mo wan frisa we i haf fulap blong klosap 24 aoa sapos yu kipim doa i sat.
- Kakae fastaem kakae long frij we i save roten, insaed long 4 aoa ia.
- Muvum melek, mit, mo ol meresin i go long wan kula wetem ae sapos yu save kasem ae.
- Afta, kakae kakae blong frisa, taem i stap kam sof, mo kukum gud olgeta.
- Sakem eni kakae we i save roten kwik we i stap antap long 4°C (40°F) blong 2 aoa o moa.
Sapos yu no sua, sakem. Olgeta rul oli stap long stap sef wetem kakae mo wota afta long hariken.
Afta long hemia¶
Jenis i go long kakae we i no nidim frij: bin, fis, mo mit long tin, raes, bred, biskit, pinat bata, frut we i drae, mo melek we i save stap longtaem long selef. Raes, lentil, mo nudol we i tin oli kuk kwik mo oli sevem fiul.
Kuk aotsaed nomo
Ol gril blong jakol, ol gril blong gas, ol stov blong kamping, mo ol faea blong wud oli blong aotsaed, longwe long haos, neva long wan veranda we i sat, long wan garej, o aninit long wan ples blong park kar we i gat ruf. Neva yusum wan ovan blong gas o stov blong gas blong mekem wan rum i hot. Kipim ol pikinini longwe long ol gril we i hot mo long fiul.
Kipim wan kula i kolkol¶
- Kipim kula long sed mo kavremap wetem wan blanket.
- Openem smol taem nomo olsem we yu save, mo save wanem yu wantem bifo yu openem.
- Kipim mit we i ro long ol bag we i sil long botom, longwe long kakae we i rere blong kakae.
- Yusum wan temometa blong kakae. Kakae i mas stap long 4°C (40°F) o i kol moa.
Laet¶
- Yusum ol tos, ol laet blong hed, mo ol laet blong bateri. Kipim wan klosap long evri bed.
- Yusum ol glo stik olsem laet blong naet from ol pikinini.
- Jajem ol laet blong garen blong sola long san mo karem olgeta i kam insaed long naet.
- Kipim ol bateri blong sep long wan ples we evriwan i save.
Ol kandel oli mekem faea long haos afta long ol stom, mo ol faeaman oli save kam slo blong kasem yu. Sapos yu mas yusum wan, putum long wan strong holda, longwe long eni samting we i save bon, mo blo blong kilim bifo yu lego rum o yu slip. Neva bonem wan laet blong kerosin o fiul we oli mekem blong aotsaed insaed long haos.
Ol fon mo jajem¶
- Svisim on lo paoa mod, mekem laet blong skrin i daon, mo klosem ol ap we yu no stap yusum.
- Svisimof Wi-Fi, Bluetooth, mo lokesen taem yu no nidim.
- Sendem teks i bitim we yu singaot. Ol teks oli yusum smol bateri nomo mo oli go tru plante moa taem.
- Jajem ol paoa bank eni taem we yu gat paoa, long wan senta blong jajem, long jeneretor blong wan nekstoa, o wetem wan sola jaja.
- Jajem long wan kar nomo taem i park aotsaed long open ea, neva long wan garej, nating sapos doa i open.
- Kipim wan redio blong bateri o redio we yu tanem wetem han from nius mo ol ofisol niu infomesen.
Sapos ol fon mo intanet oli ded, plante taem lokol redio nomo i givim ofisol infomesen. Lukluk ol samting blong paoa mo laet.
Ol medikol masin mo ol meresin¶
Ol man we oli dipen long elektrisiti from helt blong olgeta oli stap long denja we i moa hae long taem we paoa i katof longtaem. Mekem samting erli, taem yu gat ol jois yet.
- Save hamas aoa evri bateri blong sep i stap from oksijen, CPAP, ol nebulaesa, ol masin blong saksen, mo ol wiljea we oli ron long paoa.
- Kontaktem dokta, klinik, dialisis senta, o kampani blong masin blong yu long fas dei.
- Askem kampani blong paoa sapos hem i kipim wan lis blong ol kastoma we oli gat medikol nid, mo putum nem blong yu sapos i gat.
- Go long wan hospital, evakuesen senta, o ples we i gat paoa bifo paoa blong sep i kam daon tumas.
Plante botel mo katrij blong insulin oli save stap aotsaed long frij kasem 28 dei long 15 i go kasem 30°C (59 i go kasem 86°F). Kipim olgeta longwe long san mo i no stret antap long ae, mo jenisim eni insulin we i kam aes o i kam hot tumas. Sapos paoa i katof blong moa long wan dei mo lebel blong wan meresin i talem blong kipim i kolkol, askem famasis blong yu mo jenisim kwiktaem we yu save.
Lukluk plan from ol olfala mo ol medikol nid mo fes eid kit mo ol meresin.
Hot¶
We i no gat ol fan o ea kondisen, ol haos oli kam hot kwik, mo sik from hot i save kam strong moa long sam dei. Ol olfala, ol bebi, ol woman we oli gat bel, mo eni man we i gat wan sik blong longtaem oli stap long denja we i moa hae.
- Satem ol katen mo ol sata long ol windo we san i kasem long dei, mo openem ol windo long naet sapos i kolkol moa aotsaed mo i sef.
- Mekem skin mo klos blong yu i wet wetem wota mo letem i drae long yu.
- Dring wota long olgeta dei, bifo yu filim se yu nidim wota.
- Stap long rum we i moa kolkol o long wan senta blong kolkol long ol aoa we i moa hot.
Save ol saen blong hit stok: konfiusen, skin we i hot, man i foldaon i ded smol. Hem i wan emejensi. Ridim stap sef long hot afta long hariken blong save wanem blong mekem.
Ol jeneretor mo paoa blong bateri¶
Wan jeneretor o wan bateri paoa stesen i save kipim wan frij, fan, mo ol laet oli ron. Wan bateri paoa stesen o sola panel i no mekem smok, ale yu save yusum insaed long haos.
- Ronem wan jeneretor aotsaed nomo, 6 mita (20 fut) o moa longwe long ol windo, doa, mo hol blong ea, wetem paep blong smok i poen longwe long ol haos.
- Plagem ol masin long jeneretor wetem ol strong ekstensen kod blong aotsaed. Neva plagem wan jeneretor long wan plag long wol.
- Ronem sam aoa nomo long wan taem blong mekem frij i kolkol, jajem ol bateri, mo ronem wan fan, we i sevem fiul.
- Svisimof mo letem i kam kol bifo yu putum fiul.
Fiul i save no plante blong plante wik. Stoarem fiul long ol kontena we oli aprovum, aotsaed long ples we yu stap long hem, mo kipim mak we yu save stoarem sef nomo. Olgeta rul oli stap long stap sef wetem jeneretor mo kaben monoksaed.
Ol toilet mo klinim bodi¶
Sapos wota i of be sistem blong doti blong toilet i wok, kapsaetem wan baket wota long toilet blong flasem. Sapos doti i kambak antap long ol paep o ol ofisol oli talem blong no flas, yusum wan baket toilet wetem ol strong bag insaed mo kavremap doti wetem drae samting afta evri yus. Ol step oli stap long ol fas 72 aoa afta long hariken.
Wasem han wetem sop mo wota we i sef bifo yu kakae mo afta we yu yusum toilet. Hand sanitaesa we i gat 60 pesen alkohol o moa i wok taem wota i no plante.
Mane mo fiul¶
Ol masin blong kad mo ol masin blong tekemaot mane oli save no wok. Kipim smol mane long ol smol not sapos yu save, mo kipim wan kar we i haf fulap long fiul o moa taem ol stesen oli open bakegen. Laen long ol stesen blong fiul i save longfala, ale go eli long dei, mo neva karem ol kontena blong fiul insaed long wan kar we i sat.
Stap sef raon long haos¶
Stap longwe long ol paoa laen we oli foldaon
Tingting se evri laen we i foldaon i gat paoa yet. Stap longwe gud, kipim ol pikinini mo ol anamol longwe, mo yu no tajem eni samting we laen i tajem, olsem ol fens, ol kar, mo ol wota long graon. Sapos wan laen i foldaon long kar blong yu, stap insaed mo singaot help. Ripotem long kampani blong paoa o long emejensi namba blong yu.
- Kipim wan faea ekstingwisa long ples we yu save kasem.
- Neva yusum wan ovan blong gas o stov blong gas blong mekem wan rum i hot.
- Kipim fiul, majis, mo laeta longwe long ol pikinini.
- Putum wan kaben monoksaed detekta blong bateri klosap long ol ples blong slip.
Taem paoa i kambak¶
- Wet sam minit afta we lamp we yu livim i on i laet bakegen.
- Plagem mo svisim on ol masin wanwan.
- Sapos flad i kasem haos blong yu, letem wan elektrisen i jekem bifo yu svisim on men breka.
- Jekem kakae long frisa. Kakae we i gat ae yet long hem o i stap long 4°C (40°F) o i kol moa yu save frisim bakegen o kukum.
- Setem bakegen ol klok, ol alam, mo ol medikol masin.
Sapos ol laet oli flikflik, ol plag oli sparkem, o yu smelem samting i bon, svisimof men breka mo singaot wan elektrisen.
Wanem taem blong lego ples¶
Yu no nid blong wet long haos long taem we paoa i katof longtaem. Go long wan evakuesen senta, wan senta blong kolkol, o long famle o fren aotsaed long eria we paoa i katof sapos:
- Haos blong yu i hot tumas blong slip o spel long hem long fasin we i sef.
- Wan man i nidim paoa from oksijen, dialisis, o narafala medikol kea.
- Wota blong yu i no gat o i no sef mo yu no save kasem moa.
- Kakae, meresin, o fiul blong yu i stap finis.
- Haos i gat damej, o yu no save kipim i drae.
- Yu filim se yu no oraet mo yu no save spel.
Lego ples long dei, karem ol meresin, ol impoten pepa, ol jaja, mo wota, mo talem long wan man wea yu stap go. Faenem ol evakuesen senta we oli open tru long lokol emejensi ofis blong yu, lokol redio, o lokol pej blong yu. Long Yunaeted Stet, yu save singaot 211 tu.