Mi mas evakuet from wan hariken¶
Hariken, taefun mo tropikol saeklon oli sem kaen stom, be oli gat defren nem long defren solwota. Evri samting long gaed ia i stret blong olgeta.
Gaed ia blong mekem disisen i halpem yu blong ansarem kwestin "mi mas evakuet from wan hariken" insaed long sam minit. Folem ol kwestin long oda. Fas "yes" i talem long yu wanem blong mekem, ale yu save stop long ples ia.
Sot ansa: sapos ol ofisol oli talem long yu blong lego ples, yu lego. Sapos wota i save kasem yu, o haos blong yu i no save stanap agensem win, yu lego. Sapos i no olsem, wan strong haos aotsaed long denja blong flad plante taem i ples we i moa sef blong stap long hem.
Sapos yu mekem tri samting nomo¶
- Faenemaot eria blong evakuesen blong yu mo lisen long ol oda blong ol lokol ofisol.
- Folem gaed blong disisen aninit. Wan "yes" i minim se yu go.
- Disaed tede. Wan disisen we yu mekem erli i givim taem long yu blong lego ples long kwaet fasin, o taem blong rere gud blong stap.
Ronwe long wota, haed long win¶
Wota i kilim moa man long hariken, tru long stom sej we i kam long solwota mo flad from ren mo ol reva. Wan strong bilding i save protektem yu long win. Klosap i no gat haos we i save protektem yu long wota we i kam antap bitim ruf o i swipim haos i kamaot long fandesen blong hem.
Ale kwestin i no "hamas strong stom i gat". Kwestin i "wota i save kasem mi long ples ia, mo haos blong mi i save stanap agensem win". Ridim moa long evri denja long ol denja blong hariken.
Gaed blong disisen¶
1. Ol ofisol oli talem long eria blong yu blong evakuet?¶
Yes: go. Ol lokol ofisol oli save ol map blong stom sej, hamas kar ol rod oli save karem, mo hamas taem i tekem blong klinim eria. Wan oda i signal we i moa strong we bambae yu kasem.
Ol oda oli gat ol defren nem long ol defren ples. Long Yunaeted Stet oli save "voluntary" (yu jusum) o "mandatory" (yu mas). Long Filipin, ol lokol gavman oli givim oda blong evakuesen "preemptive" (bifo denja i kam) o "forced" (yu mas go).
Long Japan, Alert Level 4 i minim se evriwan long eria i evakuet, mo Alert Level 3 i minim se ol olfala mo ol man we oli gat disabiliti oli mas stat blong lego ples. Long Bangladesh, ol volantia oli serem woning mo oli lidim ol man i go long ol saeklon selta. Tingting se evri wan long ol samting ia i minim "go".
I no gat man i save kam from yu taem stom i kam finis
Taem win i kam denjares, ol faeaman, polis, mo ol tim blong sevem man oli stop blong go aot. Sapos yu no folem wan oda mo yu kasem trabol, help i save no kasem yu kasem we stom i pas finis.
2. Yu stap long wan mobael hom, wan karavan, wan tent, wan bot, o wan haos we oli mekem long ol laet samting?¶
Yes: go, nating sapos i no gat oda. Ol mobael hom mo ol haos we oli mekem long faktri oli no sef long win blong hariken, i no wari hamas gud oli fasem. Sem samting i tru from ol RV, ol karavan, ol tent, ol bot, mo ol haos we oli mekem long wud, bambu, natangura, o ol kapa we oli no fas gud.
Go long wan strong bilding o wan ofisol evakuesen senta bifo win i kam strong. Lukluk ol mobael hom mo ol bot.
3. Haos blong yu i stap long wan eria blong stom sej, klosap long wan reva, o long wan ples we flad i kam long hem?¶
Yes: go. Stom sej i save kam antap plante mita (plante fut) insaed long sam minit mo i save go longwe insaed long graon long ol bei, ol reva, mo ol kanal. Flad from ren i save kam plante dei afta we saeklon i kasem graon, longwe long saed solwota.
Askem yu wan: rod, yad, o graon flo blong yu i bin gat flad bifo? Yu stap long wan saed solwota we i daon, wan aelan, saed blong wan reva, o long wan vali? Sapos eni ansa i yes, mekem plan blong lego ples bifo ren i stat.
4. Yu stap long wan haos we i gat plante flo?¶
Blong stap antap i protektem yu long wota, be i no long win. Win i moa strong taem yu go antap moa, mo ol windo long ol flo antap oli kasem moa strong. Ol lift, ol pam blong wota, mo ea kondisen oli stop taem paoa i katof, mo hemia i save mekem se ol olfala o ol man we oli gat disabiliti oli stak plante dei.
- Sapos bilding i stap long wan eria blong evakuesen, go. Ol flo antap oli no mekem yu sef sapos stom sej i katem graon flo plante dei.
- Sapos bilding i stap aotsaed long ol eria, folem manejmen blong bilding blong yu mo ol lokol ofisol. Sam emejensi ofis blong Yunaeted Stet oli givim advaes blong haed long 10th flo o daon moa, long wan koridoa o rum insaed longwe long ol windo.
- Sapos wan man long haos blong yu i no save yusum step, mekem plan blong lego ples bifo paoa i katof.
Lukluk gaed from haos we i gat plante flo blong moa infomesen.
5. Wan man long haos blong yu i dipen long paoa o long tritmen evri taem?¶
Yes: go erli, o rerem wan ples we i moa sef naoia. Hemia i olsem oksijen, wan ventileta, dialisis long haos, wan wiljea we i ron long paoa, saksen, insulin o narafala meresin we i mas stap kolkol, mo eni man we i nidim nes kea evri dei.
Paoa i save katof plante dei o wik afta long wan strong stom. Singaot dokta o klinik blong yu bifo stom blong askem wea blong go mo olsem wanem blong kasem tritmen. Plante ples oli ronem ol evakuesen senta from ol spesel nid o medikol nid, mo sam oli askem yu blong rejista fastaem. Lukluk ol olfala mo ol disabiliti.
Ol man we oli nidim moa taem oli mas lego ples fastaem
Sistem blong alet blong Japan i statem evakuesen from ol olfala mo ol man we oli gat disabiliti wan level bifo evriwan. Yusum sem rul long eni ples: sapos blong muv i tekem moa taem from yu, stat erli moa.
6. Haos blong yu i gat damej, i olfala, o i no gat gud protek?¶
Yes: go, o muv i go long wan bilding we i strong moa klosap. Wan ruf o wol we wan stom bifo i mekem i wik i save no stanap bakegen. Ol bigfala windo we i no gat sata, wan ruf we i olfala, o wan bigfala tri we i lin antap long haos, olgeta oli mekem denja i go antap.
Wan strong haos hem i wan we oli bildim folem lokol rul blong bilding mo i stap gud: ol wol we i strong, wan ruf we i fas long ol wol, mo ol sata o ol windo we i save stanap agensem samting we i kilim. Sapos yu no sua, wan haos blong fren we i moa strong o wan ofisol evakuesen senta i jois we i moa sef.
7. Yu save stap wan wik o moa we i no gat paoa, wota, o ol stoa?¶
No: mekem plan blong go long wan ples we i save. Blong stap i minim blong stap laef we i no gat paoa, wota long paep, seves blong fon, o ol stoa we oli open, samtaem blong wan wik o moa. Yu nidim naf wota, kakae, meresin, mo ol samting blong bebi o pet from evriwan.
Sapos yu ansa "no" long evri kwestin antap mo "yes" long hemia, blong stap long haos plante taem i oraet. Gohed blong lukluk fokas, mo rere blong jenisim tingting blong yu sapos stom i kam bigwan moa o wan oda i kam.
Tebol blong disisen kwik¶
| Situesen blong yu | Wanem blong mekem |
|---|---|
| Ol ofisol oli givim oda long eria blong yu blong lego ples | Go naoia |
| Mobael hom, karavan, tent, bot, o laet haos | Go, nating sapos i no gat oda |
| Eria blong stom sej, rod we flad i stap kam long hem, saed blong reva | Go bifo ren i stat |
| Haos we i gat plante flo insaed long wan eria blong evakuesen | Go |
| Haos we i gat plante flo aotsaed long ol eria | Folem advaes blong bilding mo blong ples; stap long ol flo daon, longwe long ol windo |
| Wan man i dipen long paoa o tritmen evri taem | Go erli, long wan ples we i save givim samting we hem i nidim |
| Haos we i gat damej o i wik | Go long wan bilding we i strong moa |
| Strong haos, aotsaed long evri eria, i gat naf samting | Blong stap plante taem i oraet |
Taem blong stap i stret jois¶
Sapos yu stap long wan strong haos aotsaed long evri eria blong evakuesen mo flad, blong stap plante taem i jois we i moa sef mo i moa isi. Plante emejensi maneja oli askem ol man aotsaed long ol eria blong stap long ples blong olgeta, blong ol rod mo ol evakuesen senta oli stap fri from olgeta we oli mas lego ples.
Blong stap tu i nidim blong rere gud. Ol sata oli stap finis, wota i stoa finis, ol samting oli stap long ples, mo wan sef rum i rere. Folem jeklis from ol las 24 aoa mo lis blong ol samting blong rere.
Wea blong go sapos yu lego ples¶
Plante taem yu no nid blong go longwe. Plante taem, blong go aot long ol eria blong stom sej mo flad, sam kilomita i go kasem sam ten kilomita (mael) insaed long graon, i naf. Wan longfala draev i adem plante kar long rod, trabol long fiul, mo denja blong stom i kasem yu long rod.
Ol bes jois, folem oda ia:
- Wan fren o famle long wan strong haos aotsaed long ol eria blong evakuesen mo flad.
- Wan hotel o gesthaos insaed long graon, aotsaed long ol eria blong flad, moa gud wan bilding we i no gat plante flo. Bukum erli olsem we yu save.
- Wan ofisol evakuesen senta, we i sef be i no gat plante samting long hem.
Afta ridim olsem wanem blong evakuet long fasin we i sef. Hem i tokbaot blong lego ples we i no gat kar, wetem wan disabiliti, mo wetem ol pet.
Sapos yu rentem haos, yu wan visita, o yu stap wetem ol narafala¶
- Ol man we oli rentem haos: lis blong yu i no jenisim ol rul blong sefti. Sapos bilding o eria blong yu i stap long denja, lego ples, mo talem long man we i ona long haos. Lukluk ol man we oli rentem haos mo ol apatmen.
- Ol visita mo ol turis: folem ol wokman blong hotel mo ol lokol oda, mo lego ples erli sapos yu save jenisim travel blong yu. Lukluk ol visita mo ol turis.
- Ol famle we oli no agri: go wetem jois we i moa sef. Agri fastaem se taem ol ofisol oli singaotem eria blong yufala, evriwan i lego ples.
Jois we i moa nogud: lego ples tu let¶
Plan we i moa denjares hem i blong wet mo lukluk, afta lego ples long las minit. Ol rod oli gat flad, ol bris oli sat, mo win i save mekem se yu no save draev plante aoa bifo medel blong stom i kasem ples. Plante taem ol man we oli ded long flad oli ded insaed long ol kar we oli draev i go insaed long wota taem oli stap lego ples.
Sapos strong win i kasem eria blong yu finis, yu no stat wan longfala draev. Stap long ples we yu stap long hem o go long strong bilding o evakuesen senta we i open we i moa klosap we yu save kasem kwik. Sapos wota i kam antap, go long flo we i moa antap, be neva go insaed long wan atik (rum aninit long ruf) we i sat we yu save stak long hem.