Olsem wanem blong ridim kon blong fokas blong hariken¶
Hariken, taefun mo tropikol saeklon oli sem kaen stom, be oli gat defren nem long defren solwota. Evri samting long gaed ia i stret blong olgeta.
Kon blong fokas blong hariken i soem wea medel blong wan stom bambae i go, maet. I no soem hamas stom i bigwan no wea bambae i spolem ol samting. Pej ya i eksplenem olsem wanem blong ridim kon mo ol map blong rod blong stom we ol narafala kantri oli yusum, wanem ol narafala fokas blong jekem, mo wea blong kasem ol fokas we yu save trastem. Taem man i ridim kon i no stret, hemia i wan long ol risen we i moa komon from wanem ol man oli no rere taem stom i kasem olgeta.
Ridim wan fokas insaed long tu minit¶
Taem wan stom i stap, jekem faef samting ya, folem oda ya, long pej blong ofis blong weta blong kantri blong yu no long National Hurricane Center (NHC).
- Taem mo det. Hemia i fokas we i niu moa? Sapos i olfala bitim 6 aoa, faenem wan we i niu moa.
- Ol wajem, woning no signal blong eria blong yu. Olgeta ya oli talem long yu wanem blong mekem naoia. Luk wajem mo woning.
- Wetaem strong win i save stat long ples blong yu. Hemia nao las taem blong yu blong finisim evri wok aotsaed mo evri trip.
- Fokas blong stom sej mo ren blong eria blong yu. Wota i denja we i moa bigwan long laef blong man.
- Ol toktok blong ol lokol ofisa blong yu. Ol oda blong evakuesen oli kam long olgeta, i no long map.
Wanem nao kon¶
Kon i shep we i gat kala long map blong fokas blong NHC. Hem i soem rod we medel blong stom bambae i folem, maet, long nekis faef dei. Hem i stat smol long ples we stom i stap long hem naoia, mo i kam wae moa taem i go, from we ol man blong fokas oli save gud moa wea stom bambae i stap tumora, i bitim wea bambae i stap afta long faef dei.
Hamas kon i wae i kam long ol rong we i bin stap long ol fokas bifo. Evri yia NHC i mekem kon i wae olsem we, long faef yia we i pas, medel blong stom i stap insaed long kon samting olsem tu long tri taem. Hemia i minim se samting olsem wan taem long tri, medel i godaon aotsaed long hem. Long 2026, kon blong Atlantik i smol moa, samting olsem 4 kasem 8 pesen, i bitim long 2025, from we ol fokas oli kam gud moa.
Stat long 2026, map blong kon blong NHC i soem tu ol wajem mo woning blong tropikol stom mo hariken we oli stap insaed long graon long Yunaeted Stet, i no long sor nomo. Ol wajem mo woning blong ol narafala kantri oli stap long ol notis we NHC i raetem.
Wanem we kon i no soem¶
Kon i wan long ol pikja blong fokas blong weta we plante man oli ridim i no stret. Hemia nao wanem we i no soem.
I no soem saes blong stom. Eria blong win blong wan stom i save wae moa tumas i bitim kon. Win blong tropikol stom plante taem i kasem moa long 160 kilomita (100 mael) longwe long medel blong wan bigfala stom. Yu save stap aotsaed long kon be yu stil kasem weta blong hariken.
Mo i no soem wea ol samting nogud bambae oli kam. Stom sej, bigfala ren, tornado mo graon i foldaon oli spred longwe aotsaed long kon. Saed blong stom long raet blong rod blong hem, long not haf blong wol, plante taem i kasem stom sej we i moa nogud mo moa tornado, mo saed ya i save stap aotsaed long eria we i gat kala.
Oli soem paoa blong stom long narafala ples. Kon i blong soem wea stom i stap nomo. Lukaotem ol leta no ol kala long rod blong stom.
Medel i save aot long kon. Samting olsem wan long tri stom i aot long kon long sam ples long rod blong hem.
Taem yu stap aotsaed long kon, hemia i no minim se yu sef
Ol samting nogud oli kasem ples longwe aotsaed long kon. Sapos yu stap kolosap long hem, no yu stap aninit long wan wajem, woning no signal, yu mas rere olsem we stom i stap kam long yu.
Yu no lukluk nomo long ples we saeklon i kasem graon¶
Ol man oli save lukaotem ples we laen long medel i krosem sor, mo oli ting se hemia nao ansa. Ale oli no wari moa sapos laen i stap 80 kilomita (50 mael) longwe. Hemia i wan rong from tri risen.
Fastaem, laen i medel blong fokas nomo, mo rod blong stom i save muv plante ten kilomita (plante ten mael) long wan niu fokas. Seken, sapos rod i muv 30 kasem 50 kilomita (20 kasem 30 mael), stom sej we i moa nogud i save muv i go long wan narafala taon. Namba tri, ol samting we stom i mekem oli kavremap wan bigfala eria, nomata wea medel i kasem graon.
Yu no askem wea medel bambae i kasem, be askem tri kwestin ya.
Eria blong mi i stap insaed long kon no kolosap long hem? Mi mi stap aninit long wan wajem, woning no signal? Ol fokas blong stom sej mo ren oli talem wanem blong eria blong mi? Ol kwestin ya oli gat ol ansa we yu save mekem samting long hem.
Olsem wanem ol narafala kantri oli droem fokas¶
Evri senta blong fokas blong wan rijen i soem rod we stom bambae i folem, maet, be ol shep mo ol mining oli defren.
| Ofis | Wanem map i soem | Wanem blong save |
|---|---|---|
| NHC (Atlantik mo is blong Pasifik) | Wan kon blong rod we medel bambae i folem, maet, kasem 5 dei | Medel i stap insaed samting olsem tu long tri taem |
| Japan Meteorological Agency | Wan laen blong ol sakol blong fokas, mo wan red laen raon long eria we i save kasem win blong stom insaed long 5 dei | Wanwan sakol i gat 70 pesen janis se medel bambae i stap insaed long taem ya |
| PAGASA (Filipin) | Wan rod wetem wan kon blong ol ples we stom bambae i stap, maet, mo ol provins we oli stap aninit long ol signal blong win | Ol signal blong win, i no kon, oli talem long yu wetaem blong mekem samting |
| India Meteorological Department | Wan rod wetem wan kon blong samting we i no sua, mo ol woning wetem kala blong ol distrik | Ol woning blong distrik mo step blong woning nao oli moa impoten |
| Bureau of Meteorology (Ostrelia) | Wan map blong rod wetem eria we medel bambae i stap, maet, mo ol eria blong wajem mo woning long sor | Eria blong wajem i minim strong win (gel) insaed long 48 aoa, eria blong woning insaed long 24 aoa |
| Météo-France (saotwes blong Indian Osen) | Wan rod wetem wan eria we i no sua, mo paoa blong stom long rod ya | Long Réunion, kala blong alet nao i moa impoten |
From we ol shep oli stanap long ol defdefren janis, wan sakol blong JMA mo wan kon blong NHC we i sem wae oli no minim sem samting. Ridim legend (eksplenesen) long map, mo mekem samting folem ol woning blong eria blong yu.
Hamas taem ol fokas oli kam niu¶
NHC i sakem wan ful notis evri sikis aoa, long 5 am, 11 am, 5 pm mo 11 pm US Eastern Time blong ol stom blong Atlantik. Jenisim taem ya i kam taem blong ples blong yu. Wanwan notis i gat wan niu kon, spid blong win, ol wajem mo woning, mo wan toktok we i raetem we i eksplenem tingting blong man blong fokas.
Taem ol wajem no woning oli stap, NHC i ademap ol notis long medel evri tri aoa, mo samtaem evri tu aoa taem stom i kam kolosap long sor. Bifo we wan stom i stat nating, NHC i save stat blong sakem ol notis blong wan "potential tropical cyclone" (stom we maet i kam tropikol saeklon), kasem samting olsem 72 aoa bifo we oli ting se weta blong tropikol stom no hariken bambae i kasem graon.
Ol narafala senta oli wok long sem fasin. Japan Meteorological Agency i mekem fokas blong taefun blong 5 dei i kam niu evri 6 aoa, mo fokas blong 1 dei evri 3 aoa. India Meteorological Department i sakem ol woning blong saeklon evri 3 aoa taem step blong woning blong saeklon i stat.
Ol fokas oli jenis. Rod blong stom i save muv i kam long yu bitwin wan fokas mo nekis wan. Jekem tu taem long wan dei, o moa, taem wan stom i stap, mo evri smol aoa taem wan wajem, woning no signal i kavremap eria blong yu. Yu no mekem samting folem wan fokas we i olfala wan dei.
Ol narafala fokas blong jekem¶
Kon i ansarem wan kwestin nomo. Taem wan stom i mekem denja, ol narafala fokas ya oli gud olsem, mo plante oli stap long sem websaet.
- Wetaem win bambae i kasem. NHC i sakem ol map blong taem we i moa erli we win blong tropikol stom i save kasem ples, mo taem we i moa posibol se win bambae i kasem. Taem we i moa erli nao i las taem blong yu blong finisim wok aotsaed.
- Janis blong spid blong win. NHC i soem tu janis blong win blong tropikol stom mo hariken long ples blong yu long nekis faef dei.
- Stom sej. Long Yunaeted Stet, NHC i sakem wan map blong flad blong stom sej we i save kam, we i soem hamas wota i save kam antap long graon. Long ol narafala ples, ofis blong weta blong kantri blong yu i putum stom sej long ol woning blong hem.
- Ren mo flad. Ofis blong weta blong kantri blong yu i sakem ol fokas blong ren mo ol woning blong flad. Flad i save kasem ples longwe aotsaed long kon, ale hemia i moa impoten long ol man we oli stap insaed long graon mo long ol hil.
- Ol mesej we i impoten. NHC mo plante ofis blong ol kantri oli sakem wan sot lis blong ol poen we oli moa impoten blong wanwan stom. Ridim olgeta ya fastaem sapos yu no gat plante taem.
Wea blong kasem ol fokas¶
Yusum ol ples ya, folem oda ya.
- Ofis blong weta blong kantri blong yu i sakem ol woning blong gavman blong kantri blong yu mo i givim ol smol infomesen blong ples: win, ren mo stom sej we oli ting se bambae i kam long eria blong yu. Sam eksampol oli PAGASA long Filipin, India Meteorological Department, Bureau of Meteorology long Ostrelia, mo National Weather Service long Yunaeted Stet. Pej blong lokol help blong yu i talem nem blong ofis blong yu.
- Senta blong fokas blong rijen i folem stom long ful solwota blong rijen: NHC long nhc.noaa.gov blong Atlantik mo is blong Pasifik, Japan Meteorological Agency blong wes blong Pasifik, India Meteorological Department blong not blong Indian Osen, mo Météo-France La Réunion blong saotwes blong Indian Osen.
- Lokol emejensi ofis blong yu (siti, kaonti, paris, munisipaliti, distrik no dipatmen) i sakem ol oda blong evakuesen, infomesen blong evakuesen senta, mo ol kafiu. Toktok blong olgeta i las toktok long saed blong sapos yu mas lego ples.
- Lokol redio mo televisen oli eksplenem samting mo oli givim niuis long yu taem paoa mo intanet i katof.
Blong luk ful lis blong ol websaet blong gavman folem rijen, luk ol link blong gavman long saed blong hariken.
Yu no lesin long ol giaman toktok mo ol spageti plot¶
Long taem blong stom, sosel midia i fulap long ol pikja blong plante ten laen wetem kala we oli spred i go aot long solwota. Oli singaotem olgeta se ol spageti plot. Wanwan laen i samting we wan kompiuta model i mekem, mo plante taem ol man oli serem olgeta be oli no eksplenem.
Wan model nomo i wan tul blong ol man blong fokas, i no wan fokas. Sam model oli gud mo sam oli no gud. Ol man blong fokas oli lukluk long olgeta evriwan, oli lukluk sapos oli bin stret bifo, mo oli joenem olgeta i kam fokas blong gavman, ale wan laen we i soem samting bigwan i go stret long taon blong yu i no minim wan samting nating sapos hem i stap hem wan.
Sem samting long ol pikja blong skrin blong wan fokas blong ten dei bifo, ol tingting we i kam long ol akaon we yu no save, mo toktok blong eni man we i no wan ofis blong weta blong gavman. Taem yu no sua, go long ples blong gavman mo jekem taem mo det.
Ridim toktok blong fokas
Evri notis blong NHC i kam wetem wan sot toktok we i raetem, we i talem long yu hamas ol man blong fokas oli sua, wanem i save jenis, mo from wanem. Plante ofis blong ol kantri oli sakem ol sem kaen not. I gud blong yusum tu minit blong taem blong yu blong ridim.