Lukaot long ol giaman afta long hariken¶

Ol man blong giaman oli folem ol hariken, taefun mo saeklon from we ol man oli wari, oli no gat plante taem, mo oli stap wet blong kasem mani. Pej ya i givhan long yu blong luksave ol giaman we i komon, blong jekem ol man bifo yu pem olgeta, mo blong ripotem giaman, blong mani we yu nidim blong stanap bakegen i go stret long wok ya.

Sapos yu mekem tri samting nomo¶

1. Neva pem evri mani fastaem, mo neva pem wetem kaes, waea transfa, gif kad, kripto mani, no wan ap blong pem samting, long wan man we yu no save hem.
2. Ol trufala wokman blong help blong gavman mo ol man blong insurens we oli kam jekem damej oli karem aedi wetem foto, mo oli neva askem wan fi blong aplae, blong jekem, no blong mekem samting i go kwik moa.
3. Tekem taem. Katem fon, klosem doa, mo jekem yuwan wetem trufala ofis no kampani bifo yu saen no pem.

Ol saen blong woning blong klosap evri giaman¶

Plante giaman afta long stom oli gat sem saen. Sapos yu luk wan nomo, stop mo jekem.

• Presa. "Saen tede." "Praes bambae i go antap tumora." "Bambae oli katemaot help blong yu."
• Oli askem mani. Kaes nomo, bigfala dipos, gif kad, waea transfa, kripto mani, no mani we yu sendem i go long wan moblaen mani akaon blong wan man.
• Fi blong ol samting we i fri. Oli askem mani blong rejistarem yu blong kasem help, blong putum yu long wan lis blong help, no blong mekem wan klem i go "kwik moa".
• Oli askem ol infomesen blong yu we i praevet. Namba blong nasonal aedi no Social Security number blong yu, login blong bang, PIN, wan kod blong wan taem nomo, no namba blong rejistresen blong help.
• Olgeta nao oli kontaktem yu fastaem. Wan man i noknok long doa, wan fon kol we yu no wetem, wan teks wetem wan link, no wan mesej long sosel midia.
• I no gat pruf. I no gat aedi, i no gat laesens, i no gat kontrak we i raetem, i no gat adres long ples.

Giaman blong ol kontrakta mo man blong stretem haos¶

Ol grup blong stretem haos, ol man blong katem tri, mo ol man blong ruf we oli travel long wan stom i go long narafala oli kasem ples insaed long smol dei nomo. Samfala oli ol gudfala wokman we oli kam long narafala ples. Plante oli no olsem.

Ol saen blong woning:

• Oli kam long doa blong yu be yu no askem olgeta, plante taem stret afta long stom.
• Trak blong olgeta i no gat nem blong kampani, no namba plet i kam longwe tumas, mo oli no gat adres long ples.
• Oli wantem wan bigfala dipos no ful pemen bifo wok i stat, moa long kaes.
• Oli talem se bambae oli "kavremap" no oli no tekem deduktibol blong insurens blong yu. Hemia i giaman long insurens, mo yu tu yu save kasem trabol from.
• Oli talem se kampani blong insurens blong yu no gavman i sendem olgeta, be oli no gat pruf.
• Oli faenem "damej we i haed" long ruf blong yu we yu no save luk, no oli wantem salem ol samting blong bildim we i stap yet long "wan wok kolosap long rod ya" long smol praes.

Ol gudfala kontrakta oli bisi afta long stom mo oli no nidim blong noknok long ol doa. Wan tapolin antap long ruf i save givim plante wik long yu taem yu stap lukaotem wan man we i gat gudfala nem. Luk ol tri mo ol tapolin.

Bifo yu tekem eni man blong wok¶

• Kasem ful nem blong kampani, adres blong rod, mo namba blong fon. Go visitim no kolem adres ya.
• Askem namba blong laesens mo jekem yuwan wetem ofis we i givim laesens long ol bilda mo ol wokman long ples we yu stap (wan state licensing board long Yunaeted Stet). Wan foto blong laesens i no pruf.
• Askem pruf blong liability insurance (insurens sapos oli spolem samting), mo kolem kampani blong insurens blong jekem se i stil wok.
• Kasem tu o tri kwot we oli raetem, o moa, blong ol bigfala wok.
• Askem ol man blong ol wok long ples we yu save go lukluk, we oli save talem se oli wok gud.
• Jekem sapos i gat ol komplen wetem ofis blong protektem ol kastoma (state attorney general long Yunaeted Stet).

Kontrak mo pemen¶

• Kasem wan kontrak we i raetem we i lisim wok, ol samting blong bildim, ful praes, det blong stat mo finis, mo plan blong pemen.
• Yu no saenem eni samting we i gat ol emti ples.
• Pem wan smol dipos nomo, mo afta pem smol smol taem wok i stap finis. Kipim las pemen kasem we wok i finis mo yu glad long hem.
• Pem wetem jek, bang transfa i go long akaon blong wan bisnis, no kad, blong i gat rekod.
• Kasem wan risit we i raetem blong evri pemen.
• Askem sapos oli nidim ol pemit, mo mekem sua se kontrakta i kasem olgeta.

Long Yunaeted Stet, askem wan lien waiver no lien release taem yu pem, blong ol saptrakta no ol man we oli salem samting we oli no kasem pemen oli no save mekem wan klem long haos blong yu afta.

Givim klem blong insurens blong yu long narafala man¶

Sem samting long saenem wan jek blong insurens i go long wan kontrakta. Putum long akaon blong yu wan mo pem kontrakta taem wok i stap finis.

Ol giaman wokman blong help mo ol giaman man blong jekem¶

Ol trufala wokman blong help blong gavman oli karem aedi blong gavman wetem foto. Wan yunifom, vest, hat no klipbod i no pruf. Oli no askem fi, mo oli no askem paswod no PIN blong bang blong yu.

• Askem blong luk aedi. Raetemdaon nem mo namba blong aedi.
• Sapos yu no wetem wan visit, kolem ofis long wan namba we yu faenem yuwan, long websaet blong gavman blong olgeta no long lokol pej blong yu, mo askem sapos visit i tru.
• Sapos wan man i no save soem aedi no i askem mani, yu no letem hem i kam insaed.
• Ol man blong insurens we oli jekem damej oli karem aedi blong kampani mo oli save givim namba blong klem blong yu. Kolem kampani blong insurens blong yu blong jekem.

Long Yunaeted Stet, ol man blong FEMA we oli kam jekem oli karem wan FEMA aedi wetem foto, oli gat namba blong rejistresen blong yu finis, mo oli neva askem mani no infomesen blong bang. Kolem FEMA Helpline long 1-800-621-3362 blong jekem wan visit.

Ol giaman lis blong help mo ol fi blong rejistresen¶

Long plante kantri, oli givimaot help folem ol lis we ol lokol ofisa, ol lida blong komuniti, no ol grup blong help oli mekem. Ol man blong giaman oli yusum samting ya.

• I no gat man we i mas askem mani long yu blong putum yu long wan lis blong help no blong givim ol samting blong help, mani, no haos long yu.
• Lukaot long ol man we oli talem se oli save kasem moa help blong yu no muvum yu i go antap long wan lis sapos yu pem olgeta no givim sam long mani.
• Trufala rejistresen i stap long ofis blong lokol gavman blong yu, wan senta blong help, no wan oganaesesen blong help we ol man oli save. Askem ol ofisa stret sapos yu no sua.
• Ripotem eni man we i askem mani blong help long lokol gavman blong yu mo ofis we i givimaot help.

Ol giaman jariti¶

Afta long evri disasta, ol giaman jariti oli kamaot wetem ol nem we oli soun olsem ol trufala wan. Oli kolem fon, oli sendem teks, oli putum samting long intanet, mo oli tekem mani long rod, mo mani ya i neva kasem ol man we oli nidim.

• Givim long ol oganaesesen we yu save finis, olsem Red Cross no Red Crescent blong kantri blong yu no ol lokol grup we oli stap longtaem finis.
• Jekem ol jariti we yu no save wetem ofis blong gavman blong yu we i lukaot long ol jariti no wan ofis we i givim mak long ol jariti, bifo yu givim.
• Neva givim wetem gif kad, waea transfa no kripto mani.
• Yu no klik long ol link long ol mesej we yu no wetem. Go long websaet blong jariti yuwan, taem yu taepem adres.
• Lukaot gud long ol fandreisa long intanet blong wan man. Givim nomo taem yu save man ya no man we i oganaesem.

Pej blong mifala long olsem wanem blong givhan i lisim ol rod blong givim we i kasem ol man.

Ol giaman teks, fon kol mo imel¶

Ol man blong giaman oli sendem ol mesej we i luk olsem we oli kam long wan ofis blong help blong gavman, kampani blong insurens blong yu, wan bang, wan seves blong moblaen mani, no wan kampani blong paoa no wota. Oli talem se help blong yu i stop smol, klem blong yu i nidim "jek", akaon blong yu i lok, no bambae oli katem paoa blong yu sapos yu no klik long wan link no pem naoia.

• Yu no klik long ol link long ol mesej we yu no wetem. Taepem adres blong websaet yuwan, no kolem namba we i stap long polisi, kad no bil blong yu.
• Neva serem wan kod blong wan taem nomo no PIN. I no gat trufala ofis no bang we bambae i askem.
• Ol kampani blong paoa mo wota oli no askem pemen stret naoia wetem gif kad no waea transfa.
• Sapos man we i kolem yu i pusum yu, katem fon mo kolem bak long wan namba we yu faenem yuwan.

Long Yunaeted Stet, FEMA i no sendem teks wetem ol link blong askem infomesen blong yu no blong bang.

Sapos yu klik finis no yu serem infomesen finis, kolem bang no kampani blong moblaen mani blong yu stret naoia, jenisim ol paswod blong yu, mo lukluk gud long ol akaon blong yu.

Praes we i hae tumas¶

Long plante ples, i agensem loa blong putum praes i go antap tumas long ol samting we man i nidim, olsem wota, kakae, fiul, aes, jeneretor, ol samting blong bildim, ol rum long hotel mo transpot, long taem blong wan emejensi we gavman i talemaot. Ol loa oli defren long wanwan kantri mo rijen.

Sapos wan praes i luk olsem we i hae tumas long praes we i stret, tekem foto blong hem mo risit blong yu, raetemdaon nem blong bisnis, adres, det mo taem, mo ripotem long ofis blong protektem ol kastoma (state attorney general long Yunaeted Stet). Kasem moa long wan kwot blong karemaot tri, blong towem trak, mo blong stretem samting, from we plante giaman i stap long ol wok ya.

Ol giaman blong rentem haos¶

Taem plante famle oli nidim haos long sem taem, ol man blong giaman oli putum ol giaman haos blong rent. Oli kopi ol trufala foto, oli talem wan gudfala praes, mo oli askem wan dipos bifo yu save luk haos.

• Neva sendem mani blong wan haos blong rent we yu no luk finis wetem ae blong yu, no we wan man we yu trastem i no visitim.
• Yu no pem wetem waea transfa, gif kad no ap blong pem samting long wan man we yu no mitim.
• Lukaot sapos "lanlod" i stap long narafala kantri mo i no save mitim yu no soem insaed long haos long yu.
• Lukaotem nem blong man we i onem haos long ol lokol rekod blong graon sapos yu save, mo kasem wan lis (kontrak blong rent) we i raetem.

Ol lon, ol wok mo ol narafala trik¶

• Ol lon. Lukaot long ol man blong givim lon we oli kam long yu afta long stom wetem mani we i kwik mo i no gat pepa. Askem ful praes bifo yu tekem lon, mo toktok wetem bang blong yu, kredit yunion, no wan smol ofis blong lon we ol man oli save, fastaem.
• Ol wok. Ol giaman wok blong stanap bakegen oli askem yu blong pem trening, ol tul, no wan pemit blong wok bifo yu stat. Ol trufala bos oli no askem mani long yu blong wok.
• Help wetem ol fom. Blong aplae blong kasem help blong gavman i fri, plante taem. Lukaot long eni man we i askem mani blong fulumap ol fom, mo neva letem wan man i tekem aedi no kad blong bang blong yu "blong aplae blong yu".
• Kontrol long longwe. Yu no letem eni man i tekem kontrol long fon no kompiuta blong yu blong "stretem" klem no akaon blong yu.
• Ol giaman wokman blong paoa no wota. Ol man we oli giaman se oli wokman blong paoa, wota no gas oli save traem blong kam insaed long haos blong yu. Askem aedi mo kolem kampani blong jekem.

Wea blong ripotem wan giaman¶

Taem yu ripot, yu givhan blong stopem ol man blong giaman bifo oli kasem ol neiba blong yu. Kipim eni mesej, risit, bisnis kad mo foto olsem pruf.

• Polis blong giaman long doa, stilim samting, mo eni man we i giaman se hem i wan ofisa.
• Ofis blong protektem ol kastoma blong yu blong ol kontrakta mo praes we i hae tumas (state attorney general long Yunaeted Stet).
• Trufala ofis blong help blong eni man we i giaman se hem i wokman blong ofis ya no i askem mani blong help (long Yunaeted Stet, FEMA Helpline long 1-800-621-3362).
• Laen blong giaman blong kampani blong insurens blong yu blong eni man we i giaman se hem i man blong jekem damej no we i wantem kavremap deduktibol blong yu.
• Bang no kampani blong moblaen mani blong yu stret naoia sapos mani i aot long akaon blong yu.

Lokol pej blong yu i lisim ol namba blong emejensi mo blong protektem ol kastoma long ples we yu stap.

Ol narafala gaed¶

• Ol klem blong insurens blong hariken mo help afta long disasta
• Ol tri we oli foldaon, ol jensa mo ol tapolin blong ruf
• Olsem wanem blong givhan afta long hariken
• Insurens blong hariken mo ol impoten pepa
• Ol ples blong gavman blong kasem infomesen long saed blong hariken