Ol tornado long taem blong hariken¶
Hariken, taefun mo tropikol saeklon oli sem kaen stom, be oli gat defren nem long defren solwota. Evri samting long gaed ia i stret blong olgeta.
Ol emejensi namba oli defren long evri kantri. Ol namba, ol ofis mo ol program blong halpem oli defren long evri kantri. Lokol pej blong yu i gat ol emejensi namba, disasta ofis mo infomesen blong evakuesen senta blong ples we yu stap long hem. Faenem lokol pej blong yu.
Sapos yu kasem wan woning blong tornado, go long flo we i moa daon we flad i no save kasem, insaed long wan rum long medel blong haos we i no gat windo, mo kavremap hed blong yu. Mekem naoia, afta ridim ol narafala toktok.
Pej ya i eksplenem from wanem hariken, taefun mo saeklon oli mekem ol tornado, olsem wanem bambae yu kasem woning, wea blong haed long ol defdefren kaen haos, mo olsem wanem blong save defren bitwin ples blong haed long tornado mo ples blong haed long hariken.
Sapos yu mekem tri samting nomo¶
- Kipim ol emejensi alet i open mo fon blong yu i jaj.
- Jusum ples blong yu blong tornado naoia: flo we i moa daon mo i sef, rum long medel, i no gat windo.
- Taem wan woning i kam, go long ples ya mo kavremap hed blong yu. Yu no wet blong luk no harem tornado.
From wanem hariken i mekem ol tornado¶
Taem wan hariken i kasem graon, graon i mekem win kolosap long graon i slo, be win antap moa i stap kwik. Defren ya i save mekem ol stom blong tanda long ol laen blong ren oli tanem raon, mo samfala long olgeta oli mekem ol tornado.
Plante tornado blong hariken oli stat long ol laen blong ren long aotsaed, longwe long medel, mo plante taem aotsaed long eria blong win blong hariken. Ol man blong fokas long Yunaeted Stet oli faenem plante long olgeta samting olsem 80 kasem 500 kilomita (50 kasem 300 mael) longwe long medel. Oli kam moa long dei, be oli save kasem ples long naet tu.
Long Not Haf blong Wol, plante tornado oli stat long pat blong stom long fored long raet, i stap fastaem long medel mo long raet blong rod we stom i muv long hem. Ol stom long Saot Haf blong Wol oli tanem raon long narafala rod, ale pat long fored long lef nao i ples blong lukaot long Ostrelia, Mosambik, Madagaska mo Saot Pasifik. Ol man oli no stadi plante long ples ya, ale tingting se eni pat blong stom i save mekem.
Ol tornado blong hariken oli save stat plante aoa bifo we stom i kasem graon, taem skae long ples blong yu i stil luk olsem ren nomo. Oli save stap stat blong wan dei o moa taem stom i muv i go insaed long graon, nomata afta we i kam slak. Taem yu stap longwe long sor, hemia i no minim se oli no save kasem yu.
Plante taem ol tornado ya oli smol moa mo oli no stap longtaem olsem ol bigfala tornado blong medel blong Yunaeted Stet. Be oli stil strong inaf blong brekemdaon ol mobael hom mo ol haos we i no strong, blong karemaot ol ruf, mo blong sakem ol trak. Oli stat kwik, oli haed long bigfala ren, mo plante taem oli givim smol woning nomo no i no gat woning nating.
Olsem wanem bambae yu kasem woning¶
Ol woning blong tornado oli kam long ofis blong weta blong kantri blong yu. I no evri kantri we i sakem ol woning blong tornado long taem blong tropikol saeklon, ale long plante ples, woning blong saeklon nao i signal blong yu blong stap long sef rum blong yu. Pej blong lokol help blong yu i eksplenem olsem wanem ol alet oli kasem yu.
Long Yunaeted Stet, National Weather Service i sakem ol woning blong tornado olsem Wireless Emergency Alerts i go long ol fon long eria blong woning, long NOAA Weather Radio, mo long lokol TV mo redio. Wan tornado wajem i minim se weta i stret blong ol tornado oli kam. Wan tornado woning i minim se wan i stap naoia no i klosap kam: mekem samting stret naoia.
- Kipim ol emejensi alet i open long ol seting blong fon blong yu. Jekem naoia.
- Kipim wan redio blong bateri i open, long wan stesen blong gavman.
- Sapos yu gat wan redio blong weta, kipim alam i open, wetem ol niu bateri.
- Long wan selta no hotel, lesin long toktok blong ol wokman.
Maet yu no harem saeren no luk tornado
Ol saeren aotsaed oli no stap long evri ples, mo bambae yu no harem olgeta from noes blong win blong hariken. Ren i haedem tornado. Ol saen i save olsem wan bigfala noes we i kam kwiktaem olsem wan tren, win i jenis kwiktaem, no aes ren. Yu no wet long olgeta. Trastem fon mo redio blong yu.
Ples blong haed long hariken mo ples blong haed long tornado oli klosap sem mak¶
Blong tufala, ples we i moa gud i wan smol rum long medel blong haos we i no gat windo, wetem plante wol olsem we i save bitwin yu mo aotsaed. Defren i long saed blong wota.
| Denja | Ples we i moa gud |
|---|---|
| Win blong hariken | Rum long medel long flo we i moa daon we flad i no save kasem |
| Woning blong tornado | Rum long medel long flo we i moa daon, daon olsem we yu save go mo yu sef |
| Stom sej no flad | Flo we i moa antap mo i sef, longwe long ol windo, neva wan atik (rum aninit long ruf) we i klosap |
Sapos flo blong yu we i moa daon i stap fulap long flad no i save kasem stom sej, yu no godaon long hem from wan tornado. Yusum flo we i moa daon we i drae, insaed long wan rum long medel. Long wan eria blong flad, denja blong draon i moa bigwan tumas i bitim wan tornado.
Wea blong go insaed long wan haos¶
- Go long flo we i moa daon we flad i no stap. Wan rum aninit long graon (besmen) i moa gud nomo sapos i drae mo i no stap long wan eria blong flad.
- Go insaed long wan smol rum long medel: wan kabot, rum blong swim, wan pasej long medel, no ples aninit long step.
- Godaon daon. Skwot no ledaon, fes i go daon, mo kavremap hed mo nek blong yu wetem tufala han blong yu.
- Putum wan samting antap long yu: wan matres, ol pilo blong jea, no ol hevi blanket. Werem wan helmet blong baesikol no hat blong wok sapos yu gat.
- Putum sus long leg blong evriwan, from we maet yu mas wokbaot antap long ol glas we i brok afta.
Ol pikinini oli mas stap aninit long wan bigfala man o woman no wan matres. Putum ol bebi long wan sit blong bebi blong trak no samting blong karem bebi, insaed long rum blong haed.
Ol apatmen, hotel, ofis mo selta¶
Go long flo we i moa daon we yu save kasem we i sef long flad, mo go insaed long wan pasej long medel no ples blong step, longwe long ol windo. Yu no yusum lift, from we paoa i save katof. Stap longwe long ol wol blong glas, ol ples blong wet long fored, mo ol bigfala rum we i open i go antap.
Long ol bigfala rum wetem ol wae ruf, olsem ol jim, ol hol, ol wehaos, ol jyos mo ol bigfala stoa, ruf i save brok. Muv i go long wan rum blong swim, wan rum blong stoa, no wan pasej long medel. Long wan selta blong pablik no evakuesen senta, folem toktok blong ol wokman. Luk Ol evakuesen senta mo Ol haos we i gat plante flo.
Ol haos we i no strong, ol smol haos mo ol mobael hom¶
Ol mobael hom, ol haos we oli mekem long fektri, ol tent, mo ol haos we i no strong blong wud, kapa no bambu oli no sef long wan tornado no wan hariken, nomata taem oli fasem gud. Sapos yu stap long wan, yu mas muv finis i go long wan haos we i strong no wan evakuesen senta bifo stom. Luk Ol mobael hom.
Sapos yu stap long wan taem wan woning blong tornado i kam mo yu no save aot:
- Go long wan haos we i strong sapos yu save kasem insaed long wan no tu minit, mo yu no krosem wota no wan open ples long strong win.
- Sapos yu no save, wan dij no wan ples we i daon longwe long haos, wetem hed blong yu we i kavremap, hemia i las samting nomo blong mekem. Yusum nomo sapos wota i no stap fulumap.
- Yu no haed aninit long wan mobael hom we i stap antap no aninit long wan trak.
Ol joes ya oli no gud, mo hemia nao from wanem i impoten tumas blong lego ples erli.
Sapos yu stap long wan trak¶
Yu no traem blong ronwe long wan tornado wetem trak long weta blong hariken. Ol rod oli save gat flad no oli blok, mo bambae yu no save luk longwe. Draevem i go long haos we i strong we i moa kolosap sapos yu save mekem long fasin we i sef.
Sapos i no gat haos:
- Parkem trak longwe long ol tri mo ol paoa laen.
- Yu no haed aninit long wan brij no ovapas. Win i kam moa kwik long ples ya, mo ol samting we win i karem oli flae i pas long ples ya.
- Stap insaed long trak wetem sitbel blong yu i fas. Godaon aninit long ol windo mo kavremap hed blong yu wetem tufala han blong yu, wan kot, no wan pilo.
- Sapos i gat wan ples we i klia se i moa daon long rod mo wota i no stap fulumap, yu save lego trak mo ledaon flat long ples ya, mo kavremap hed blong yu.
Luk Taem yu stap aotsaed no long wan trak.
Sapos yu stap aotsaed¶
Go insaed long haos we i strong we i moa kolosap stret naoia. Sapos i no gat wan we i kolosap, ledaon flat long ples we i moa daon we yu save faenem we wota i no stap fulumap, mo kavremap hed blong yu. Stap longwe long ol tri, ol pos, ol trak mo eni samting we win i save sakem i foldaon.
Afta we woning i finis¶
Stap long ples blong yu blong tornado kasem we woning i finis no ol ofisa oli talem se i finis. Afta, go bak long sef rum blong yu blong hariken, from we hariken i stil stap. Maet moa woning blong tornado bambae oli kam, samtaem plante long wan naet.
Jekem evriwan. Sapos wan man i kasem kil, kolem lokol namba blong emejensi blong yu (911 long Yunaeted Stet mo Kanada). Maet ol man blong help oli no save kasem yu kasem we win i godaon, ale yusum fes eid taem yu stap wet. Luk Sapos wan man i kasem kil.
Sapos wan tornado i spolem haos blong yu, yu no go aotsaed blong lukluk taem hariken i stil blo. Sapos yu smelem gas, yu luk ol waea we i brok insaed, no haos i spoel tumas, muv i go long rum we i moa sef we i stil stanap. Luk Sapos haos i stat blong brok.