Las 24 aoa bifo wan hariken: las jeklis¶
Hariken, taefun mo tropikol saeklon oli sem kaen stom, be oli gat defren nem long defren solwota. Evri samting long gaed ia i stret blong olgeta.
Hemia las jeklis step bae step blong las 24 aoa bifo wan hariken, taefun, o saeklon, blong ol man we oli stap long haos. Oli putum folem hamas aoa i stap yet bifo ol strong win oli kasem. Statem long seksen we i folem taem blong yu mo go daon.
Sapos oli talem long yu blong evakuet, pej ia i no blong yu. Go long olsem wanem blong evakuet sef naoia.
Sapos yu mekem tri samting nomo¶
- Finisim evri samting aotsaed fastaem, taem i kwaet yet.
- Sevem wota blong dring, jajem evri bateri, mo tanem frij mo frisa i go long seting we i kolkol moa.
- Rediem sef rum blong yu mo stap insaed bifo ol strong win oli kasem.
Klok blong yu i kaon i go kasem win, i no ae blong saeklon
Kaontdaon long pej ia i finis taem win i kasem klosap 63 km/h (39 mph), i no taem medel i kasem. Jekem fokas blong NHC o ofis blong weta blong kantri blong yu blong save wetaem ol strong win oli mas kasem yu. Ol laen blong ren mo ol strong win we oli blo kwik oli save kam plante aoa bifo taem ia.
24 kasem 18 aoa bifo win: wok aotsaed¶
Mekem ol hevi wok aotsaed fastaem. Evri aoa stat long naoia, win mo ren oli mekem olgeta i had moa.
- Satem mo lokem evri sata. Putum plang long eni windo we i no gat sata. Luk rediem haos blong yu.
- Karem i kam insaed evri samting we i save flae: ol jea mo tebol, ol grill, ol bin, ol pot blong plante, ol pleiplei, ol tul, ol kapa blong ruf we oli lus, mo ol samting blong dekoresen.
- Tekemaot ol plante we oli hang, ol flag, ol samting we i hang mo i mekem noes long win, mo ol ambrela.
- Fasem wanem yu no save karem i kam insaed.
- Klinim ol gata, ol paep we i karem wota i godaon, mo ol dren blong ren i save ron i go.
- Satem ol tang blong propen long tang, mo fasem ol botel blong gas oli stanap stret.
- Mekem doa blong garej mo eni bigfala doa i strong o lokem olgeta folem wanem kampani we i wokem i talem.
- Fulumap tang blong fiul blong evri trak wan las taem.
- Muvum ol anamol blong fam i go long hae graon, mo fasem ol bot. Luk ol anamol blong fam mo ol bot.
18 kasem 12 aoa bifo win: wota, paoa, mo kakae¶
Wota¶
Wota blong paep i save stop, o i save kam i no sef, sapos paoa i katof o ol paep oli brok.
- Fulumap ol klin botel mo kontena wetem wota blong dring: 4 lita (1 galen) o moa blong evri man long wan dei, blong sam dei. Sapos yu save, sevem inaf blong tu wik. Luk wota mo kakae.
- Putum wota blong ol anamol, mo blong miksim fomula milk blong bebi.
- Fulumap bat mo ol bigfala baket blong flasem toilet mo wasem. No dring wota ia. Kipim ol smol pikinini oli stap longwe long hem.
- Frisim wota long ol botel mo bag blong kipim frisa i kolkol mo blong dring afta.
Paoa¶
- Jajem evri fon, paoa bank, laptop, mo laet we yu save jajem. Kipim olgeta long plak kasem we paoa i katof.
- Putum niufala bateri long ol tos mo redio, mo putum ol narafala bateri klosap long olgeta.
- Tekemaot plak blong ol televisen, kompiuta, mo ol narafala samting blong elektrik. Livim frij mo frisa oli stap wok (yu no sarem paoa blong olgeta).
- Sapos yu gat wan jeneretor, putum fiul mo rediem aotsaed, longwe long haos. Ridim sefti blong jeneretor fastaem.
- Sapos eni man i yusum tul blong meresin we i nidim paoa, jekem ol bateri blong sapot mo save wea bambae yu go sapos oli kam daon. Luk ol olfala mo disabiliti.
Neva ranem wan jeneretor insaed
Kaben monoksaed i no gat smel mo i save kilim man i ded insaed long sam minit. Ranem wan jeneretor aotsaed nomo, 6 meta (20 fit) o moa longwe long eni windo, doa, o hol blong win. Neva yusum long wan garej, nating sapos doa i open.
Kakae mo kolkol¶
- Tanem frij i go long seting we i kolkol moa, long 4°C (40°F) o daon moa, mo frisa long -18°C (0°F) o daon moa.
- Fulumap frisa. Wan frisa we i fulap i kipim kakae i sef blong klosap 48 aoa we i no gat paoa sapos doa i stap klos, mo wan we i haf fulap blong klosap 24 aoa.
- Save se wan frij we i klos i kipim kakae i sef blong klosap 4 aoa we i no gat paoa. Mekem plan blong kakae long hem fastaem.
- Putumaot kakae we i no nid blong kuk blong tri dei o moa, wetem wan samting blong openem tin we yu yusum han. Luk wota mo kakae.
12 kasem 6 aoa bifo win: insaed long haos¶
- Muvum ol jea mo tebol, ol mat, ol samting blong elektrik, mo ol samting we i gat valiu i go longwe long ol windo. Sapos flad i save kasem, leftemap olgeta i aot long flo o karem olgeta i go long flo antap.
- Putum ol pepa, ol foto, mo ol kopi long wan bag we wota i no save go insaed. Luk ol pepa mo insurens.
- Tekem foto o vidio blong evri rum, kabod, mo drowa, aotsaed blong haos, mo evri trak. Sevem long intanet o sendem long wan man aotsaed long eria.
- Wasem klos mo wasem dis naoia. Maet yu no gat wota o paoa blong sam dei.
- Putumaot kit blong sapla long ples we yu save kasem long tudak. Luk ol sapla.
- Paskem ol trak long wan garej, o long hae graon longwe long ol tri, ol paoa laen, mo eni samting we i save foldaon.
- Talem long kontak blong yu aotsaed long eria se yu stap: adres blong yu, hu i stap wetem yu, mo wetaem bambae yu talem bakegen se yu oraet. Agri long wanem oli mas mekem sapos yu no talem long taem ia.
- Talem long wan nekstoa se yu stap, mo jekem sapos eni man klosap i nidim help.
6 aoa bifo win: rediem sef rum¶
Sef rum blong yu hemia ples we evri man i go long hem taem win i kasem. Rediem naoia blong yu no mekem long tudak.
- Jusum wan smol rum insaed long medel blong haos we i no gat windo, long flo we i daon moa we flad i no save kasem: wan kabod, baterum, o pasej insaed.
- Sapos flad i save kasem, jusum wan rum insaed long wan flo we i antap moa, mo kipim wan rod blong go antap moa. Neva haed insaed long wan atik (rum aninit long ruf) we i klos, from wota we i kam antap i save mekem yu stap fas.
- Putum wan matres, ol pilo, o wan hevi tebol long rum blong haed anda long hem sapos ruf i kasem damej.
- Fulumap rum wetem wota, ol smol kakae, ol tos, redio, wan fes eid kit, ol meresin, ol jaja, mo wan samting blong ol pikinini oli mekem.
- Karem ol kej blong anamol, ol rop, kakae, mo wan dis blong pupu blong pusi o ol pad i go insaed long rum.
- Kipim ol helmet o ol tik blanket blong protektem hed.
Stap longwe long ol windo
Ol windo mo ol doa blong glas oli brok fastaem. No lukluk stom long wan windo, mo yu no openem ol windo blong "mekem presa i stret". Hemia i wan stori we i no tru, mo i letem win i kam insaed.
3 aoa bifo win: ol las jek¶
- Stopem evri wok aotsaed. Tekem evri man, wetem ol anamol, i kam insaed.
- Openem ol emejensi woning long evri fon, wetem noes i open.
- Tanem redio we i wok long bateri i go long wan lokol stesen o ofis blong weta blong kantri blong yu.
- Sevem ol map we oli wok taem i no gat intanet, mo sevem websaet ia blong yusum taem i no gat intanet.
- Putum ol sus we i kavremap leg, wan tos, mo wan wisol klosap long evri bed mo long sef rum. Glas we i brok mo ol nil bambae oli stap long evri ples afta long stom.
- Jajem ol fon i fulap wan las taem.
- Mekem laet blong ol skrin i daon, openem mod blong sevem bateri, mo satem ol ap we yu no nidim.
Taem win i kasem¶
Go long sef rum mo stap long ples ia. Kipim redio i open mo stap insaed kasem we ol ofisol oli talem se stom i pas finis, nating sapos i kam kwaet. Taem i kam kwaet kwiktaem, maet hemia ae blong saeklon, mo win bambae i kambak long narasaed. Luk ae blong saeklon.
- Sendem tekst i bitim we yu ringim. Ol tekst oli save kasem taem ol kol oli no save, mo oli yusum smol bateri nomo.
- Sapos oli talemaot wan woning blong tornado, stap long rum insaed we i daon moa. Luk ol tornado.
- Sapos wota i kam insaed, muv i go antap, i no aotsaed. Luk flad.
- Sapos stom i slo mo i stap sam dei, yusum kakae mo paoa blong bateri smol smol, be gohed blong dring wota we yu nidim. Luk ol longfala stom.
Evri narafala samting we i hapen taem stom i stap antap long yu i stap long long taem blong stom.
Sapos yu no gat plante taem¶
Sapos ol strong win oli stap sam aoa nomo longwe mo yu no mekem plante samting, mekem ol samting ia folem oda:
- Tekem evri man i kam insaed, wetem ol anamol.
- Fulumap ol kontena wetem wota blong dring.
- Jajem ol fon mo ol paoa bank.
- Tekem ol meresin, ol pepa, ol sus, ol tos, mo redio i kam tugeta long wan rum insaed long medel blong haos we i no gat windo.
- Sendem tekst long kontak blong yu aotsaed long eria blong talem wea yu stap.