Último 24 ora promé ku un huracan: lista final¶
Huracan, tifon i sikloon tropikal ta e mesun tipo di tormenta, ku nòmbernan diferente den oséanonan diferente. Tur loke ta den e guia aki ta konta pa tur nan.
Esaki ta e lista final pasu pa pasu pa e último 24 ora promé ku un huracan, tifon òf sikloon, pa hende ku ta keda na kas. E ta organisá segun e ora ku ta keda promé ku bientu fuerte yega. Kuminsá na e blòk ku ta kuadra ku bo tempu i traha bai abou.
Si ta bisa bo pa evakuá, esaki no ta pa bo. Bai na kon evakuá sin peliger awor.
Si bo hasi solamente tres kos¶
- Kaba tur kos afó promé, miéntras ainda ta kalmu.
- Warda awa pa bebe, karga tur batería, i pone e frigorífiko i bevrieskast na e konfigurashon mas frio.
- Prepará bo kamber seguro i ta aden promé ku bientu fuerte yega.
Bo reloi ta kore te e bientu, no te e wowo
E kontaduria bèk riba e página aki ta kaba ora bientu yega mas o menos 63 km/h (39 mph), no ora e sentro yega. Wak e pronostikashon di NHC òf di bo servisio meteorolóhiko nashonal pa ora bientu fuerte mester yega bo. Bandanan di awaseru i rafaga por yega hopi ora promé ku esei.
24 pa 18 ora promé ku e bientu: trabou afó¶
Hasi e trabou pisá di afó promé. Kada ora di aki padilanti, bientu i awaseru ta hasi nan mas difísil.
- Sera i fiha kada porta di tormenta. Tapa kualkier bentana sin porta di tormenta ku tabla. Wak prepará bo kas.
- Tuma aden tur kos ku por bula: mueble, grill, bakchi, matera, huguete, eramenta, plancha di dak suelto i dekorashon.
- Kita planta kuelga, bandera, klokspel i paraplu.
- Amarra loke bo no por tuma aden.
- Limpia gotera, tubo di baha i drenahe pa awaseru por kore.
- Sera tanki di propano na e tanki, i asegurá botter di gas parará.
- Refuerza òf sera ku yabi e porta di garaje i kualkier porta grandi segun e fabrikante ta rekomendá.
- Yena e tanki di kombustibel di kada vehíkulo un último bes.
- Mové ganado riba tera haltu, i asegurá barku. Wak ganado i barku.
18 pa 12 ora promé ku e bientu: awa, korant i kuminda¶
Awa¶
Awa di kraan por stòp, òf bira inseguro, si korant faya òf pipa kibra.
- Yena botter i garafón limpi ku awa pa bebe: por lo menos 4 liter (1 galón) pa persona pa dia, pa vários dia. Si bo por, warda sufisiente pa dos siman. Wak awa i kuminda.
- Agregá awa pa animal di kas, i pa mezkla formula di bebe.
- Yena e bañadera i bakchi grandi pa saka wc i pa laba. No bebe e awa aki. Mantené yunan chikitu leu for di dje.
- Bevries awa den botter i saku pa mantené e bevrieskast frio i pa bebe mas tardi.
Korant¶
- Karga tur telefòn, power bank, laptop i lus rekargabel. Mantené nan konektá te ora korant baha.
- Pone batería nobo den lantèrnchi i e radio, i pone reserva banda nan.
- Deskonektá televishon, kompiuter i otro elektróniko. Laga e frigorífiko i bevrieskast prendé.
- Si bo tin un generadó, yena esaki ku kombustibel i instalá esaki afó, leu for di kas. Lesa seguridat ku generadó promé.
- Si un hende ta usa ekipo médiko ku korant, verifiká e batería di reserva i sa unda bo ta bai si nan baha. Wak hende mayor i diskapasidat.
Nunka kore un generadó aden
Monóksido di karbon no tin holó i por mata den minüt. Kore un generadó afó so, por lo menos 6 meter (20 pie) for di kualkier bentana, porta òf boka di aire. Nunka usa esaki den un garaje, maske e porta ta habrí.
Kuminda i frio¶
- Pone e frigorífiko na su konfigurashon mas frio, na òf bou di 4°C (40°F), i e bevrieskast na -18°C (0°F) òf mas abou.
- Yena e bevrieskast. Un bevrieskast yen ta mantené kuminda seguro pa mas o menos 48 ora sin korant si e porta keda serrá, un mitar yen pa mas o menos 24 ora.
- Sa ku un frigorífiko serrá ta mantené kuminda seguro pa mas o menos 4 ora sin korant. Planiá pa kome di dje promé.
- Pone kuminda ku no mester kuk pa por lo menos tres dia, mas un habridó di lata manual. Wak awa i kuminda.
12 pa 6 ora promé ku e bientu: aden di kas¶
- Mové mueble, tapijt, elektróniko i artíkulo di balor leu for di bentana. Si inundashon ta posibel, lanta nan for di e piso òf hiba nan ariba.
- Pone dokumento, potrèt i kopia di reserva den un saku rèsistente na awa. Wak dokumento i seguro.
- Tuma potrèt òf video di kada kamber, kloset i laden, e eksterior di e kas, i kada vehíkulo. Warda nan online òf manda nan na un hende fuera di e area.
- Laba paña i plato awor. Bo por no tin awa òf korant pa dia.
- Pone e kit di provishon unda bo por yega esaki den skuridat. Wak provishon.
- Parkia vehíkulo den un garaje, òf riba tera haltu leu for di palu, kabel di korant i tur kos ku por kai.
- Bisa bo kontakto fuera di e area ku bo ta keda: bo adres, ken ta ku bo, i ki ora bo ta report siguiente. Akordá kiko nan mester hasi si bo pèrdè e report.
- Bisa un bisiña ku bo ta keda, i wak si un hende serka mester yudansa.
6 ora promé ku e bientu: prepará e kamber seguro¶
Bo kamber seguro ta unda tur hende ta bai ora bientu yega. Prepará esaki awor pa bo no hasi esaki den skuridat.
- Skohe un kamber interior chikitu sin bentana, riba e piso mas abou ku no ta inundá: un kloset, baño òf pasadis interior.
- Si inundashon ta posibel, skohe un kamber interior riba un piso mas haltu en vez di esei, i mantené un manera pa bai mas haltu. Nunka buska refugio den un sòlder serrá, unda awa subiendo por atrapá bo.
- Pone un kolchón, kushon òf un mesa pisá den e kamber pa buska refugio bou di dje si e dak ta daña.
- Yena e ku awa, snack, lantèrnchi, e radio, un kit di promé ayudo, medisina, kargadó i algu pa yunan hasi.
- Tuma kaha di animal di kas, kadena, kuminda i un kaha di arena òf pad aden e kamber.
- Warda kasku òf kobertor grueso pa proteksion di kabes.
Keda leu for di bentana
Bentana i porta di glas ta faya promé. No wak e tormenta for di un bentana, i no habri bentana pa "igualá preshon". Esei ta un mito, i e ta laga bientu drenta.
3 ora promé ku e bientu: último verifikashon¶
- Stòp tur trabou afó. Tuma tur hende, inkluso animal di kas, aden.
- Aktivá alerta di emergensia riba kada telefòn, ku sonido prendé.
- Sintoniá e radio di batería riba un estashon lokal òf bo servisio meteorolóhiko nashonal.
- Warda mapa offline, i warda e site aki pa uso offline.
- Pone zapato serrá, un lantèrnchi i un fluit banda di kada kama i den e kamber seguro. Glas kibrá i klaw lo ta tur kaminda despues di e tormenta.
- Karga telefòn te yen un último bes.
- Baha brilu di pantalla, prende e modo di ahorro di batería, i sera aplikashon ku bo no mester.
Ora bientu yega¶
Bai na e kamber seguro i keda aya. Mantené e radio prendé i keda aden te ora outoridat bisa ku e tormenta a pasa, maske e bira kalmu. Un kalmu di repente por ta e wowo, i bientu lo bolbe for di e otro banda. Wak e wowo.
- Manda tekst en vez di yama. Tekst ta yega ora yamada no ta, i ta usa menos batería.
- Si ta emití un aviso di tornado, keda den e kamber interior mas abou. Wak tornado.
- Si awa ta drenta, subi, no sali. Wak inundashon.
- Si e tormenta ta lenta i dura dia, rashona kuminda i energia di batería, pero sigui bebe e awa ku bo mester. Wak tormenta largu.
Tur kos otro ku ta pasa ora e tormenta ta riba bo ta den durante e tormenta.
Si bo tin poko tempu¶
Si bientu fuerte ta solamente algun ora leu i bo a hasi poko, hasi esakinan na orden:
- Tuma tur hende aden, inkluso animal di kas.
- Yena rekipiente ku awa pa bebe.
- Karga telefòn i power bank.
- Huntu medisina, dokumento, zapato, lantèrnchi i e radio den un kamber interior sin bentana.
- Manda tekst na bo kontakto fuera di e area pa bisa unda bo ta.