हरिकेननंतर स्वच्छता आणि बुरशी¶

हरिकेन, टायफून किंवा चक्रीवादळानंतरच्या स्वच्छतेत अनेक लोक जखमी होतात, आणि पुराने भिजलेल्या घरात बुरशीमुळे काही दिवसांतच आरोग्याला धोका निर्माण होऊ शकतो. हे पान तुम्हाला कोणत्या क्रमाने काम करावे, काय ठेवावे आणि काय फेकून द्यावे, आणि बुरशी पसरण्यापूर्वी घर कसे सुकवावे हे सांगते.

फक्त तीन गोष्टी करायच्या असतील तर¶

1. ओले किंवा बुरशीचे सामान हाताळताना व्यवस्थित बसणारा N95 किंवा तसाच मास्क, हातमोजे, बूट आणि डोळ्यांचे संरक्षण वापरा.
2. पाणी ओसरल्याच्या दिवशीच सुकवायला सुरुवात करा. ओले सामान 48 तासांच्या आत बाहेर काढणे किंवा सुकवणे हे ध्येय ठेवा.
3. थोड्या थोड्या वेळाचे काम करा, पाणी प्या आणि विश्रांती घ्या. स्वच्छतेदरम्यान उष्णता, थकवा आणि जखमांमुळे बहुतेक लोकांच्या अपेक्षेपेक्षा जास्त हानी होते.

सुरुवात करण्यापूर्वी¶

इमारतीत जाणे सुरक्षित आहे याची खात्री करा. वादळानंतर तुम्ही अजून आत गेला नसाल तर आधी घरी परतणे वाचा.

• तुमचा भाग सुरक्षित आहे असे स्थानिक अधिकारी सांगेपर्यंत थांबा.
• गॅसचा वास आला तर बाहेर पडा आणि बाहेरून गॅस कंपनीला कॉल करा.
• मुख्य स्विच किंवा ब्रेकरवरून वीज बंद करा, पण फक्त कोरड्या जागी उभे राहून तिथे पोहोचता येत असेल तरच. पाण्यात उभे राहावे लागणार असेल तर इलेक्ट्रिशियनला किंवा वीज कंपनीला कॉल करा.
• खाली आलेली छते, तडे गेलेल्या भिंती आणि सरकलेले पाया पाहा. इमारत अस्थिर दिसत असेल तर आत जाऊ नका.
• काहीही हलवण्यापूर्वी प्रत्येक खोलीचे, पाण्याच्या रेषेचे आणि खराब झालेल्या वस्तूंचे फोटो आणि व्हिडिओ काढा. तुमच्या विमा कंपनीला किंवा मदत संस्थेला हे लागेल. विमा आणि मदत पाहा.
• मोठी कामे सुरू करण्यापूर्वी तुमच्या विमा कंपनीला किंवा घरमालकाला कॉल करा आणि त्यांना तुमच्याकडून काय हवे ते विचारा.

घरावर झाड पडले असेल किंवा तारा तुटून पडल्या असतील तर आधी झाडे आणि ताडपत्र्या वाचा.

संरक्षक साधने¶

पुराच्या पाण्यामागे सांडपाणी, रसायने, बुरशी आणि धारदार वस्तू राहतात. प्रत्येक वेळी त्यासाठी योग्य पोशाख घाला.

• N95 किंवा त्याहून चांगला मास्क, पाकिटावरील सूचनेनुसार घट्ट बसवलेला. कापडी किंवा सर्जिकल मास्क बुरशीचे बीजाणू रोखत नाही.
• कचऱ्यासाठी जाड कामाचे हातमोजे, आणि ओल्या सामानासाठी व स्वच्छतेच्या उत्पादनांसाठी जलरोधक रबरी हातमोजे.
• रबरी बूट किंवा जाड तळाचे मजबूत बूट.
• हवेसाठी छिद्रे नसलेले सुरक्षा चष्मे किंवा गॉगल.
• पूर्ण बाह्यांचे शर्ट आणि लांब पँट.
• जनरेटर, प्रेशर वॉशर किंवा करवत चालवताना कानांचे संरक्षण.

काम थांबवल्यावर आणि जेवणापूर्वी साबण आणि स्वच्छ पाण्याने धुवा. स्वच्छतेचे कपडे स्वच्छ कपड्यांपासून वेगळे ठेवा आणि ते डिटर्जंटसह गरम पाण्यात धुवा.

कामाचा क्रम¶

योग्य क्रमाने काम केल्याने वेळ वाचतो आणि तीच गोष्ट दोनदा स्वच्छ करावी लागत नाही.

1. सुरक्षित करा. वीज बंद, गॅस तपासलेला, इमारतीची रचना तपासलेली.
2. नोंद करा. फोटो, व्हिडिओ आणि खराब झालेल्या वस्तूंची यादी.
3. पाणी बाहेर काढा. पंप करा, उपसा, पुसा आणि वेट व्हॅक्यूम वापरा.
4. ओले सामान बाहेर काढा. गालिचे, त्याखालची गादी, बिछाने, भिजलेले फर्निचर आणि फेकून देणार असलेले सर्व काही.
5. भिंती उघड्या करा. ओले ड्रायवॉल, प्लास्टरबोर्ड आणि इन्सुलेशन काढा.
6. सर्व काही सुकवा. हवा, पंखे आणि डिह्युमिडिफायर, जितका वेळ लागेल तितका.
7. आधी स्वच्छ करा, मग निर्जंतुक करा. आधी कठीण पृष्ठभाग घासा, मग ते निर्जंतुक करा.
8. बुरशी तपासा. एक-दोन आठवड्यांनी पुन्हा पाहा आणि वास घ्या.

पाणी बाहेर काढा¶

• साचलेले पाणी उपसा किंवा पंपाने काढा. तळघर अजून पाण्याने भरलेले असेल आणि बाहेरची जमीन भिजलेली असेल, तर रोज सुमारे एक तृतीयांश पाणी काढा. खूप भरभर पाणी काढले तर बाहेरच्या ओल्या मातीच्या दाबाने भिंतींना तडे जाऊ शकतात.
• चिखल ओला असतानाच फावड्याने काढा, मग स्वच्छ पाणी असेल तर पृष्ठभाग पाण्याने धुवा.
• पेट्रोलवर चालणारे पंप आणि प्रेशर वॉशर फक्त घराबाहेर चालवा, घरात किंवा गॅरेजमध्ये कधीही नको. ते कार्बन मोनोऑक्साइड तयार करतात. जनरेटर सुरक्षा पाहा.

घर लवकर सुकवा¶

पृष्ठभाग ओला झाल्यानंतर एक-दोन दिवसांत बुरशी वाढायला सुरुवात होऊ शकते. परिपूर्णतेपेक्षा वेग महत्त्वाचा आहे.

• बाहेरची हवा आतल्यापेक्षा कोरडी असताना प्रत्येक दार आणि खिडकी उघडा.
• कपाटांची दारे, ड्रॉवर आणि कपाटे उघडा.
• ओले गालिचे आणि त्याखालची गादी उचला आणि बाहेर न्या.
• बेसबोर्ड आणि स्कर्टिंग बोर्ड काढा म्हणजे भिंतीच्या आतल्या पोकळीत हवा पोहोचेल.
• सुरक्षित वीज असेल तर पंखे आणि डिह्युमिडिफायर चालवा. दमट हवा बाहेर ढकलण्यासाठी पंखे खिडक्यांच्या बाहेरच्या दिशेने ठेवा. डिह्युमिडिफायर चालू असताना दारे आणि खिडक्या बंद ठेवा.
• ओल्या वस्तू उन्हात सुकवण्यासाठी बाहेर न्या, किंवा कचऱ्याच्या ढिगात टाका.

दमट उष्णकटिबंधीय ठिकाणी बाहेरची हवा कधीच कोरडी वाटत नसेल. दिवसाच्या सर्वात कोरड्या वेळी, सहसा उशिरा सकाळी आणि दुपारी, घर उघडे ठेवा, आणि डिह्युमिडिफायर चालू असेल तर रात्री बंद करा.

काय ठेवावे आणि काय फेकावे¶

पाणी शोषणाऱ्या वस्तूंमध्ये सांडपाणी आणि बुरशी खोलवर राहते, आणि स्वच्छतेने तिथवर पोहोचता येत नाही. वस्तू काढण्यापूर्वी प्रत्येक वस्तूचा फोटो काढा, आणि शक्य असेल तिथे ब्रँड, आकार आणि वय लिहून ठेवा.

शंका असेल तर फेकून द्या. अन्नासाठी अन्न आणि पाण्याची सुरक्षा पाहा.

फोटो आणि कागदपत्रे¶

फोटो आणि कागदपत्रांवरील चिखल स्वच्छ पाण्यात हळुवारपणे धुवा. त्यांना सपाट ठेवून, वरची बाजू वर करून, थेट उन्हापासून दूर सुकवा. काही दिवस तुम्हाला त्यांच्याकडे जाता येत नसेल तर त्यांना प्लास्टिकच्या पिशव्यांत बंद करून फ्रीजरमध्ये ठेवा, म्हणजे तुम्हाला वेळ मिळेपर्यंत बुरशी वाढत नाही. महत्त्वाच्या कागदपत्रांचे फोटो आत्ताच काढा, ती वाचली नाहीत तर उपयोगी पडतील.

ओल्या भिंती आणि इन्सुलेशन काढा¶

ड्रायवॉल, प्लास्टरबोर्ड आणि इन्सुलेशन पाणी शोषतात आणि मागच्या लाकडी किंवा धातूच्या चौकटीला ते पाणी लावून ठेवतात. पाणी दिसणाऱ्या रेषेच्या वरही वर चढते.

• पुराने भरलेल्या खोल्यांभोवती, पाण्याच्या सर्वात उंच रेषेच्या किमान 30 सेंटिमीटर (12 इंच) वरपर्यंत भिंतीचे बोर्ड कापून काढा. बोर्ड त्याहून वर ओला असेल तर अजून वर कापा. काही आरोग्य विभाग 30 ते 60 सेंटिमीटर (12 ते 24 इंच) सुचवतात.
• सर्व ओले इन्सुलेशन बाहेर काढून पिशव्यांत भरा.
• चौकट हाताला कोरडी लागेपर्यंत भिंती उघड्या ठेवा. ओलावा मोजण्याचे यंत्र उसने मिळाले तर ते खात्रीने सांगते.

कॅरिबियन, लॅटिन अमेरिका आणि आशिया व आफ्रिकेच्या बहुतेक भागांत सामान्य असलेल्या काँक्रीट ब्लॉक, वीट आणि दगडी भिंती कापून काढायची गरज नसते. त्यांना सुकायला खूप वेळ लागतो. त्या घासा, धुवा, हवा खेळती ठेवा, आणि रंग किंवा प्लास्टर करण्यापूर्वी थांबा.

आधी स्वच्छ करा, मग निर्जंतुक करा¶

स्वच्छता आणि निर्जंतुकीकरण या दोन वेगळ्या पायऱ्या आहेत. घाणेरड्या पृष्ठभागावर निर्जंतुकीकरण करणारे द्रव काम करत नाही.

1. चिखल आणि घाण काढण्यासाठी कठीण पृष्ठभाग डिटर्जंट आणि पाण्याने घासा.
2. स्वच्छ पाण्याने धुवा.
3. पुराच्या पाण्याला लागलेले पृष्ठभाग, जसे की जमिनी, ओटे आणि ठेवणार असलेल्या भिंती, घरगुती निर्जंतुकीकरण द्रव किंवा लेबलनुसार केलेल्या ब्लीचच्या मिश्रणाने निर्जंतुक करा. लेबलवर सांगितल्याइतका वेळ ते ओले राहू द्या.
4. सर्व काही पूर्णपणे सुकू द्या.

कठीण पृष्ठभागावर दिसणाऱ्या बुरशीसाठी, 4 लिटर पाण्यात जास्तीत जास्त 250 मिलिलिटर घरगुती ब्लीच (प्रति गॅलन 1 कप) वापरा. जास्त तीव्र म्हणजे जास्त चांगले नाही. हातमोजे आणि डोळ्यांचे संरक्षण वापरा आणि खिडक्या उघड्या ठेवा.

बुरशी¶

बुरशी काळ्या, हिरव्या, राखाडी, पांढऱ्या किंवा नारिंगी रंगाच्या लवदार, बुळबुळीत किंवा ठिपक्यांच्या चट्ट्यांसारखी दिसते, आणि ती दिसण्यापूर्वीच अनेकदा कुबट वास येतो. जे काही ओले राहते त्यावर ती वाढते, आणि भिंतींच्या मागे, जमिनीखाली आणि फर्निचरच्या आत ती वाढत राहते.

• कठीण पृष्ठभागावरील लहान जागा डिटर्जंट आणि पाण्याने स्वच्छ करा, सुकवा, आणि हवे असेल तर ब्लीचचे मिश्रण वापरा.
• ज्यांवर बुरशी आली आहे अशा सच्छिद्र वस्तू फेकून द्या, जसे की भिंतीचे बोर्ड, छताच्या फरशा, गालिचे आणि गाद्या.
• बुरशीवर रंग, कौल्क किंवा प्लास्टर करू नका. खाली ती वाढत राहते.
• बुरशीवर घरगुती व्हॅक्यूम क्लीनर किंवा झाडू वापरू नका. दोन्ही बीजाणू घरभर पसरवतात.
• काम संपल्यानंतर एक-दोन आठवड्यांनी पुन्हा तपासा. बुरशी परत आली तर काहीतरी अजून ओले आहे.

एका जागी सुमारे 1 चौरस मीटर (10 चौरस फूट) पेक्षा जास्त भागावर बुरशी असेल तर व्यावसायिकाची किंवा अनुभवी स्वयंसेवक गटाची मदत घ्या.

कचऱ्याचे वर्गीकरण¶

अनेक स्थानिक सरकारे वेगवेगळ्या प्रकारच्या कचऱ्यासाठी वेगवेगळ्या गाड्या पाठवतात. ढिगारे मिसळले तर ते आठवडे तसेच पडून राहू शकतात. कचरा रस्त्याच्या कडेला ठेवा, रस्त्यावर नको, आणि गटारे, हायड्रंट, मीटर आणि वीजवाहिन्या यांपासून दूर ठेवा.

फ्रिज आणि फ्रीजरची दारे टेपने बंद करा किंवा दारे काढून टाका, म्हणजे मुले आत अडकणार नाहीत. घरांजवळ कचरा जाळू नका, आणि प्लास्टिक, प्रक्रिया केलेले लाकूड किंवा रसायने कधीही जाळू नका. कचरा कसा आणि कधी ठेवावा हे तुमच्या स्थानिक सरकारची वेबसाइट किंवा रेडिओ सांगेल. नियम बदलतात आणि प्रत्येक वादळानंतर बदलू शकतात.

सेप्टिक टाक्या, विहिरी आणि खड्ड्याची शौचालये¶

• सेप्टिक टाक्या. टाकीभोवतीची जमीन पाण्याने भरलेली असताना शौचालय किंवा नाल्या वापरू नका. टाकी पाण्याखाली गेली असेल तर पुन्हा वापरण्यापूर्वी ती तपासून घ्या.
• विहिरी. पुराने भरलेली विहीर दूषित आहे असे समजा. ती निर्जंतुक करून तपासली जाईपर्यंत त्यातले पाणी पिऊ नका. ते कसे करावे हे तुमचे स्थानिक आरोग्य कार्यालय सांगू शकेल.
• खड्ड्याची शौचालये. पुराने भरलेले शौचालय सांडपाणी पसरवू शकते. मुलांना त्यापासून दूर ठेवा आणि पुन्हा वापरण्यापूर्वी स्थानिक आरोग्य सल्ला पाळा.

व्यावसायिकाला कधी बोलवावे¶

काही कामे पुसणी आणि वेट व्हॅक्यूम असलेल्या घराच्या आवाक्याबाहेरची असतात. पुढील वेळी मदत घ्या:

• बुरशी मोठ्या भागावर पसरली असेल, किंवा स्वच्छतेनंतर परत येत असेल.
• घरात सांडपाणी उलटून आले असेल.
• वीज पॅनेल, वायरिंग किंवा आउटलेट भिजले असतील. वीज परत सुरू होण्यापूर्वी इलेक्ट्रिशियनने ते तपासावे.
• एअर कंडिशनिंग किंवा हीटिंग यंत्रणा किंवा तिच्या नळ्या पाण्याखाली गेल्या असतील. ती चालवली तर बुरशी प्रत्येक खोलीत पसरू शकते.
• गॅस वॉटर हीटर, चूल किंवा फर्नेस पाण्याखाली गेली असेल.
• इमारतीच्या रचनेचे नुकसान झाले असेल.

कोणालाही कामावर घेण्यापूर्वी परवाने तपासा आणि लेखी अंदाजपत्रक घ्या. आधी फसवणूक टाळणे वाचा.

काम करताना स्वतःची काळजी घ्या¶

स्वच्छता हे कष्टाचे शारीरिक काम आहे, आणि बहुतेकदा उष्णतेत, वीजेशिवाय करावे लागते. हृदयविकाराचे झटके, उष्माघात आणि जखमा सामान्य आहेत.

• सकाळच्या आणि संध्याकाळच्या थंड वेळी काम करा, आणि दिवसाच्या मधल्या वेळी सावलीत विश्रांती घ्या.
• तहान लागण्यापूर्वी पाणी प्या, आणि पित राहा.
• वारंवार विश्रांती घ्या, आणि चक्कर, मळमळ किंवा कंप जाणवला तर थांबा.
• प्रत्येक जखम लगेच स्वच्छ करून झाका. संसर्गाची चिन्हे आणि धनुर्वाताचे इंजेक्शन केव्हा लागू शकते यासाठी आरोग्यावरील धोके पाहा.
• रोज थांबण्याची वेळ ठरवा, खरे जेवण जेवा आणि झोपा.

शेजाऱ्यांची आणि स्वयंसेवक गटांची मदत स्वीकारा. सावरायला महिने लागतात, आणि घर उद्याही तिथेच असेल. लांबच्या प्रवासातून पार पडण्याबद्दल तणाव आणि मानसिक आरोग्य पान मध्ये अधिक माहिती आहे.

संबंधित मार्गदर्शक¶

• हरिकेननंतर घरी परतणे
• हरिकेननंतरचे आरोग्यावरील धोके
• पडलेली झाडे, चेनसॉ आणि छपरावरच्या ताडपत्र्या
• हरिकेन विम्याचे दावे आणि आपत्ती मदत
• हरिकेननंतर फसवणूक टाळणे