हरिकेन कसे काम करतात¶

हे पान हरिकेन कसे काम करतात ते सोप्या भाषेत समजावते, म्हणजे तुम्ही ऐकत असलेले अंदाज आणि इशारे अर्थपूर्ण वाटतील. येथील सर्व काही टायफून आणि चक्रीवादळांनाही लागू आहे, कारण ते एकच वादळ आहे. या विभागातील उर्वरित पानांसाठी हा सुरुवातीचा बिंदू आहे.

थोडक्यात¶

• हरिकेन हे उबदार समुद्राच्या पाण्यावर तयार होणारे प्रचंड, गोल फिरणारे वादळ आहे आणि त्याला त्या पाण्यातून ऊर्जा मिळते.
• शांत डोळ्याभोवतीच्या कड्यात सर्वात जोरदार वारे असतात, पण पावसाचे पट्टे शेकडो किलोमीटर (शेकडो मैल) दूरपर्यंत पोहोचतात.
• बहुतेक मृत्यू वाऱ्यामुळे नव्हे तर वादळी लाट आणि पावसाच्या पाण्यामुळे होतात.
• श्रेणी क्रमांकाइतकेच आकार, वेग आणि पाऊस महत्त्वाचे असतात.
• तुमची राष्ट्रीय हवामान सेवा आणि स्थानिक अधिकारी तुम्हाला काय करायचे ते सांगतात. त्यांचे ऐका.

हरिकेन म्हणजे काय¶

हरिकेन हे उबदार उष्णकटिबंधीय महासागरांवर तयार होणारे मोठे, गोल फिरणारे वादळ आहे. त्याच्या केंद्रातील हवेचा दाब खूप कमी असतो आणि वारे त्या केंद्राकडे सर्पिल आकारात वळतात, जाताना अधिक वेगवान होतात.

एकाच वादळाला वेगवेगळ्या महासागरांमध्ये वेगवेगळी नावे आहेत: अटलांटिक आणि पूर्व व मध्य पॅसिफिकमध्ये हरिकेन, पश्चिम पॅसिफिकमध्ये टायफून आणि हिंदी महासागरात तसेच ऑस्ट्रेलिया व दक्षिण पॅसिफिकभोवती चक्रीवादळ. शास्त्रज्ञ या सर्वांना उष्णकटिबंधीय चक्रीवादळे म्हणतात. आमचे जगभरातील टायफून, चक्रीवादळे आणि हरिकेन हे पान नावे, प्रदेश आणि प्रत्येक जण लोकांना कसा इशारा देतो ते स्पष्ट करते.

अटलांटिक आणि पूर्व पॅसिफिकमध्ये, वादळाच्या सर्वाधिक सलग वाऱ्यांचा वेग 119 किमी/तास (74 मैल/तास) गाठला की त्याला हरिकेन म्हणतात. त्याखाली ते उष्णकटिबंधीय वादळ किंवा उष्णकटिबंधीय कमी दाब क्षेत्र असते. इतर देश त्यांची स्वतःची मापपट्टी वापरतात, हरिकेन श्रेणी पहा.

हरिकेन कसे तयार होते¶

हरिकेनला उबदार समुद्राचे पाणी लागते, सहसा किमान सुमारे 26.5 अंश सेल्सिअस (80 अंश फॅरेनहाइट), तसेच दमट हवा, वातावरणात उंचावर हलके वारे आणि सुरुवात करण्यासाठी गडगडाटी वादळांचा समूह. अटलांटिकमध्ये अनेक वादळे आफ्रिकेतून पश्चिमेकडे सरकणाऱ्या वादळांच्या लहरींपासून सुरू होतात. पश्चिम पॅसिफिक आणि हिंदी महासागरात अनेक वादळे मान्सूनजवळच्या वादळांच्या पट्ट्यात सुरू होतात.

उबदार पाणी त्यावरील हवा तापवते. ती उबदार, दमट हवा वर जाते, थंड होते आणि ढग व पावसात बदलते, ज्यामुळे आणखी उष्णता सुटते आणि हवा आणखी वेगाने वर जाते. तिची जागा घेण्यासाठी बाजूंनी आणखी हवा धावते आणि पृथ्वीच्या फिरण्यामुळे संपूर्ण प्रणाली गोल फिरू लागते.

पृथ्वीचे फिरणे आवश्यक असल्यामुळे ही वादळे विषुववृत्तावर जवळजवळ कधीच तयार होत नाहीत. उत्तर गोलार्धात ती घड्याळाच्या काट्यांच्या उलट दिशेने फिरतात. ऑस्ट्रेलिया, फिजी, मादागास्कर आणि मोझांबिकभोवतीच्या दक्षिण गोलार्धात ती घड्याळाच्या काट्यांच्या दिशेने फिरतात.

हरिकेन कसे वाढते आणि कसे संपते¶

वादळ उबदार पाण्यावर आणि वर हलक्या वाऱ्यांसह राहिले तर ते खाद्य मिळवत राहते आणि वाढू शकते. परिस्थिती योग्य असेल तर वादळ एका दिवसात एकापेक्षा जास्त श्रेणीने बळकट होऊ शकते, ज्याला अंदाजकर्ते जलद तीव्रता वाढ म्हणतात.

वादळ जमिनीवर किंवा थंड पाण्यावर गेले की कमकुवत होते, कारण त्याचे इंधन संपते. वातावरणात उंचावरचे जोरदार वारे, ज्यांना वारा कर्तन (wind shear) म्हणतात, ते वादळ फाडूनही टाकू शकतात. पण कमकुवत होणारे वादळ निरुपद्रवी नसते. ते अजूनही प्रचंड पाऊस पाडू शकते, आणि उष्णकटिबंधापासून दूर जाणारी वादळे वेगळ्या प्रकारच्या मोठ्या, ताकदवान वादळांत बदलू शकतात जी अटलांटिक कॅनडा, जपान आणि न्यूझीलंडसारख्या ठिकाणी वारा आणि पाऊस आणतात.

हरिकेनचे भाग¶

बहुतेक हरिकेनमध्ये तेच तीन भाग असतात.

डोळा हा शांत केंद्रभाग आहे, काही किलोमीटरपासून 50 किलोमीटरपेक्षा (30 मैल) जास्त रुंद. त्याच्या आत वारा कमी होतो आणि आकाश निरभ्र होऊ शकते. ही शांतता तात्पुरती असते, आणि वादळाची दुसरी बाजू काही मिनिटांत विरुद्ध दिशेने वाहणाऱ्या वाऱ्यासह येऊ शकते. डोळ्यात काय करावे पहा.

डोळ्याची भिंत म्हणजे डोळ्याभोवतीचे उंच गडगडाटी वादळांचे कडे. संपूर्ण वादळातील सर्वात जोरदार वारे आणि सर्वात मुसळधार पाऊस तिथे असतो.

पावसाचे पट्टे डोळ्याच्या भिंतीपासून सर्पिल आकारात बाहेर पसरतात, कधी कधी शेकडो किलोमीटर (शेकडो मैल) पर्यंत. ते मुसळधार पावसाच्या सरी, झोतांचे वारे आणि टोर्नेडो आणतात. पावसाचे पट्टे केंद्र पोहोचण्याच्या कित्येक तास आधी तुमच्यापर्यंत येऊ शकतात आणि केंद्र गेल्यानंतरही बराच वेळ येत राहू शकतात.

श्रेणीइतकेच आकार आणि वेग का महत्त्वाचे¶

श्रेणी तुम्हाला एकच गोष्ट सांगते: शिखर वाऱ्यांची ताकद किती आहे. वादळ किती मोठे आहे किंवा किती वेगाने सरकत आहे ते ती सांगत नाही, आणि वादळ किती नुकसान करते हे अनेकदा या दोन गोष्टी ठरवतात.

मोठे वादळ त्याच्यापुढे जास्त समुद्राचे पाणी ढकलते, म्हणजे मोठी आणि रुंद वादळी लाट. ते जोरदार वारे मोठ्या क्षेत्रावर, जास्त काळ पसरवते. लहान श्रेणी 4 चे वादळ खूप मोठ्या श्रेणी 2 च्या वादळापेक्षा एकूण कमी नुकसान करू शकते.

पुढे सरकण्याचा वेग हा दुसरा भाग आहे. वेगाने सरकणारे वादळ निघून जाते आणि पुढे जाते, पण ते जोरदार वारे अंतर्गत भागात जास्त दूरपर्यंत नेऊ शकते. रांगणारे किंवा थांबलेले वादळ काही दिवसांत त्याच ठिकाणांवर अर्धा मीटरपेक्षा (2 फूट) जास्त पाऊस पाडू शकते, आणि नोंदवलेले काही सर्वात वाईट पूर हलणे थांबवलेल्या वादळांमुळे आले. अनेक दिवस सुरक्षित कसे राहावे यासाठी दीर्घ वादळे पहा.

हरिकेन तुमच्यापर्यंत पोहोचल्यावर काय करते¶

हरिकेन तुम्हाला एकदम जाणवत नाही. ते अनेक तासांत वाढत जाते, आणि प्रत्येक टप्प्यावर वेगळ्या कृती कराव्या लागतात.

या विभागात¶

या विभागातील प्रत्येक पान चित्राचा एक भाग समजावते.

• जगभरातील टायफून, चक्रीवादळे आणि हरिकेन: नावे, महासागर विभाग, हंगाम, वादळांना नावे कोण देते आणि प्रत्येक प्रदेशाची इशारा प्रणाली कशी काम करते.
• हरिकेन श्रेणी स्पष्ट केल्या: सफीर-सिम्प्सन मापपट्टी आणि इतर देशांच्या मापपट्ट्या काय मोजतात, आणि पाणी वाऱ्यापेक्षा जास्त लोकांचा जीव का घेते.
• हरिकेन वॉच आणि इशारे यातील फरक: प्रत्येक इशाऱ्याचा अर्थ काय, देशानुसार इशारे कसे वेगळे असतात आणि इशारे कसे मिळवावेत.
• हरिकेन धोके: वादळी लाट, वारा, पावसाचा पूर, भूस्खलन, टोर्नेडो, रिप करंट आणि वादळानंतरचे धोके.
• अंदाज शंकू कसा वाचावा: शंकू आणि इतर मार्ग नकाशे काय दाखवतात, काय दाखवत नाहीत आणि कोणत्या अंदाजांवर विश्वास ठेवावा.
• हरिकेन हंगाम केव्हा असतो: प्रत्येक महासागरासाठी हंगामाच्या तारखा, शिखर महिने, धोका कोणाला आहे आणि हंगामाच्या सुरुवातीची चेकलिस्ट.

संबंधित मार्गदर्शिका¶

• हरिकेन उलटगणती: 5 दिवस ते 1 दिवस आधी काय करावे
• कौटुंबिक हरिकेन योजना तयार करा
• हरिकेन साहित्य यादी
• तुमचे स्थलांतर क्षेत्र जाणून घ्या
• हरिकेन शब्दावली