चक्रीवादळानंतरचे पहिले 72 तास, दिवसवार¶

हरिकेन, टायफून किंवा चक्रीवादळानंतरच्या पहिल्या 72 तासांत टाळता येण्याजोग्या बहुतेक दुखापती होतात. हे पान प्रत्येक दिवसासाठी क्रमाने योजना देते, म्हणजे आधी काय करायचे आणि काय थांबू शकते हे तुम्हाला कळते.

फक्त तीन गोष्टी करायच्या असतील तर¶

1. बाहेर पडण्यापूर्वी अधिकृत धोका टळल्याची सूचना येण्याची वाट पहा आणि तुटून पडलेल्या वाहिन्या आणि पुराच्या पाण्यापासून दूर रहा.
2. जनरेटर, ग्रिल, कॅम्प स्टोव्ह किंवा गाडीचे इंजिन कधीही घरात, गॅरेजमध्ये किंवा खिडकीजवळ चालवू नका.
3. फक्त सुरक्षित पाणी प्या आणि सर्वांना थंड, पोटभर जेवलेले आणि विश्रांती घेतलेले ठेवा. थकलेले लोक अशा चुका करतात ज्यांमुळे त्यांना इजा होते.

सुरू करण्यापूर्वी: ही योजना कशी वापरावी¶

प्रत्येक वादळ वेगळे असते. काही ठिकाणी वीज एका दिवसात परत येते, तर इतर ठिकाणी रस्ते, पाणी आणि फोन नेटवर्क आठवडे बंद राहतात. खालील दिवस प्राधान्यक्रम म्हणून वापरा, काटेकोर वेळापत्रक म्हणून नाही.

तुम्ही स्थलांतर केले असेल तर ही योजना तरीही लागू आहे, पण पहिला दिवस म्हणजे तुम्ही परत येण्याचा दिवस. निघण्यापूर्वी चक्रीवादळानंतर घरी परतणे वाचा.

पहिला दिवस, पहिले काही तास: सुरक्षित रहा¶

आधी माणसांची तपासणी करा¶

• तुमच्या घरातील प्रत्येकाला जखमा झाल्या आहेत का ते तपासा, सुरुवात शांत असलेल्या किंवा हालचाल न करणाऱ्या व्यक्तीपासून करा.
• लहान कापलेल्या जागा आणि खरचटलेल्या जागांवर तुमच्या प्रथमोपचार पेटीने उपचार करा.
• गंभीर रक्तस्राव, छातीत दुखणे, श्वास घेण्यास त्रास, डोक्याला इजा किंवा गोंधळलेली कोणतीही व्यक्ती असल्यास तुमच्या स्थानिक आपत्कालीन क्रमांकावर (अमेरिका आणि कॅनडात 911) फोन करा. बराच वेळ वाट पाहावी लागेल असे गृहीत धरा.
• फोन लागत नसतील तर तुमचा देश समर्थन देत असेल तर आपत्कालीन क्रमांकावर मजकूर संदेश पाठवून पहा, किंवा जवळच्या अग्निशमन केंद्रात, पोलीस चौकीत किंवा दवाखान्यात कोणाला तरी पाठवा.

मान किंवा पाठीला संभाव्य इजा झालेल्या व्यक्तीला हलवू नका, मात्र पाणी वाढत असेल किंवा आग लागली असेल अशा तात्काळ धोक्यात ती असेल तर हलवा.

इमारत तपासा¶

फिरण्यापूर्वी आजूबाजूला पहा. भिंती, छत आणि जमिनीवर भेगा, लोंबकळलेपणा किंवा पाणी आहे का ते तपासा. इमारतीचे खूप नुकसान झाले असेल आणि तुम्ही सुरक्षितपणे बाहेर पडू शकत असाल तर झाडे आणि वीजवाहिन्यांपासून दूर मोकळ्या जागी बाहेर जा.

शक्य असेल तर आहे तिथेच रहा¶

तुमचे घर असुरक्षित नसेल तर घरीच रहा. रस्ते झाडांमुळे बंद, वाहून गेलेले किंवा पाण्याखाली असू शकतात आणि वाहतूक दिवे बंद असतील. रस्त्यावरील प्रत्येक गाडी रुग्णवाहिका, बचाव पथके आणि सार्वजनिक सेवा कर्मचाऱ्यांचा वेग कमी करते.

पुराच्या पाण्यातून कधीही चालू नका, पोहू नका किंवा गाडी चालवू नका. त्यात उघडी गटारे, धारदार कचरा, सांडपाणी आणि वीजप्रवाह लपलेला असू शकतो. उथळ दिसणारे पाणीही गाडी कशी वाहून नेऊ शकते हे समजण्यासाठी पूर वाचा.

तुम्हाला इजा करू शकणाऱ्या गोष्टी बंद करा¶

• पाणी विजेच्या सॉकेटपर्यंत किंवा विद्युत पॅनेलपर्यंत पोहोचले असेल तर पॅनेलला स्पर्श करू नका. त्या भागापासून दूर रहा आणि विद्युत तंत्रज्ञाची वाट पहा.
• पॅनेल कोरडे असेल आणि तुम्ही कोरड्या जमिनीवर उभे असाल तर विजेच्या दाबातील अचानक वाढ (सर्ज) आणि शॉर्ट सर्किटपासून संरक्षणासाठी मुख्य ब्रेकर बंद करा.
• गॅसचा वास आला किंवा अधिकाऱ्यांनी सांगितले तरच गॅस बंद करा. एकदा बंद केला की तो परत फक्त गॅस कंपनी किंवा परवानाधारक तंत्रज्ञच चालू करू शकतात.

पहिला दिवस, नंतर: लोकांना कळवा, वीज वाचवा, पाणी शोधा¶

तुम्ही सुरक्षित आहात हे लोकांना कळवा¶

तुमच्या दुसऱ्या भागातील संपर्काला एक छोटा मजकूर संदेश पाठवा आणि तो इतरांना कळवण्यास सांगा. गर्दीच्या नेटवर्कवर फोन कॉलपेक्षा मजकूर संदेश जास्त वेळा पोहोचतात आणि कमी बॅटरी वापरतात. फोन कॉल लहान ठेवा, म्हणजे आपत्कालीन गरजांसाठी लाइन मोकळ्या राहतील.

तुमच्या देशात किंवा रेड क्रॉस किंवा रेड क्रेसेंटतर्फे "सुरक्षित आणि ठीक" किंवा कुटुंब पुनर्मिलन सेवा चालवली जात असेल तर तिथेही नोंदणी करा. आमची तुमची कौटुंबिक आपत्कालीन योजना मार्गदर्शिका दुसऱ्या भागातील संपर्क कसा ठरवायचा ते सांगते.

तुमच्या फोनची बॅटरी वाचवा¶

• लो पॉवर मोड चालू करा आणि स्क्रीनची चमक कमी करा.
• गरज नसेल तेव्हा वाय-फाय, ब्लूटूथ आणि लोकेशन बंद करा.
• पॉवर बँक, सौर चार्जर किंवा मोकळ्या हवेत बाहेर उभ्या केलेल्या आणि इंजिन चालू असलेल्या गाडीतून चार्ज करा, गॅरेजमध्ये कधीही नको.
• व्हिडिओ स्ट्रीम करण्याऐवजी अधिकृत बातम्यांसाठी बॅटरीवरील किंवा हाताने फिरवायच्या रेडिओवर ऐका.
• फोन चालू करून खुशाली कळवण्यासाठी दिवसातून दोन ठरावीक वेळा ठरवा.

तुमचे पाणी शोधा¶

तुमची पाणी पुरवठा संस्था किंवा स्थानिक अधिकारी वेगळे सांगेपर्यंत नळाचे पाणी असुरक्षित समजा. आधी बाटलीबंद पाणी प्या, मग वादळापूर्वी साठवलेले पाणी.

बहुतेक प्रौढांना पिण्यासाठी आणि मूलभूत स्वच्छतेसाठी प्रति व्यक्ती दररोज किमान 4 लिटर (1 गॅलन) लागते आणि उष्ण हवामानात जास्त. पाण्यावर प्रक्रिया करायची असेल तर चक्रीवादळानंतर अन्न आणि पाण्याची सुरक्षा पाळा.

वीज गेल्याची वेळ लिहून ठेवा¶

यावरून नंतर कोणते अन्न अजून सुरक्षित आहे ते कळते. रेफ्रिजरेटर आणि फ्रीजर बंद ठेवा. बंद रेफ्रिजरेटर अन्न सुमारे 4 तास थंड ठेवतो, भरलेला फ्रीजर सुमारे 48 तास आणि अर्धा भरलेला फ्रीजर सुमारे 24 तास.

पहिला दिवस, रात्र: सुरक्षितपणे झोपा¶

• मेणबत्त्यांऐवजी टॉर्च किंवा बॅटरीवरील कंदील वापरा.
• लोक जिथे झोपतात तिथे जवळ बॅटरीवर चालणारा कार्बन मोनोऑक्साइड डिटेक्टर ठेवा.
• कोणताही जनरेटर बाहेर, खिडक्या, दारे आणि व्हेंटपासून किमान 6 मीटर (20 फूट) दूर आणि त्याचा धूर कोणत्याही घरापासून दूर जाईल अशा दिशेने ठेवला आहे का ते तपासा.
• खराब झालेल्या भिंती, खिडक्या आणि अजूनही पडू शकणाऱ्या झाडांपासून दूर, सर्वात सुरक्षित आणि थंड खोलीत झोपा.

रात्री कोणाला चक्कर येत असेल, मळमळत असेल किंवा गोंधळल्यासारखे वाटत असेल तर सर्वांना बाहेर ताज्या हवेत न्या आणि तुमच्या आपत्कालीन क्रमांकावर फोन करा. ही कार्बन मोनोऑक्साइड विषबाधेची लक्षणे आहेत. जनरेटर आणि कार्बन मोनोऑक्साइड सुरक्षा वाचा.

दुसरा दिवस: शेजारी, नुकसान, अन्न आणि शौचालये¶

शेजाऱ्यांची चौकशी करा¶

जवळच्या दारांवर थाप द्या, विशेषतः जिथे वयस्कर, अपंग व्यक्ती, लहान बाळे असलेली कुटुंबे किंवा एकटे राहणारे लोक आहेत. पाणी घेऊन जा. कोणी अडकले असेल किंवा गंभीर जखमी असेल तर जड ढिगारा स्वतः उचलण्याचा प्रयत्न करण्याऐवजी तुमच्या आपत्कालीन क्रमांकावर फोन करा.

स्वच्छता करण्यापूर्वी नुकसानाचे फोटो काढा¶

काहीही हलवण्यापूर्वी प्रत्येक खोलीचे, इमारतीच्या बाहेरील भागाचे, छपराचे आणि सर्व वाहनांचे फोटो आणि व्हिडिओ काढा. आधी रुंद दृश्ये घ्या, मग जवळून. भिंतींवरील पाण्याच्या रेषा समाविष्ट करा.

त्यानंतर तुम्ही आणखी नुकसान थांबवणारी लहान दुरुस्ती करू शकता, जसे की छपरातील छिद्र किंवा तुटलेली खिडकी झाकणे. प्रत्येक पावती जपून ठेवा. विमा दावे आणि आपत्ती मदत पहा, आणि छपरे आणि पडलेल्या झाडांसाठी झाडे आणि आपत्कालीन छपरावरची ताडपत्री पहा.

तुमचे अन्न वेगळे करा¶

• पुराच्या पाण्याला स्पर्श झालेले कोणतेही अन्न फेकून द्या, मात्र ते बंद, नुकसान न झालेल्या धातूच्या डब्यात किंवा रिटॉर्ट पाऊचमध्ये असेल तर नको.
• वीजेशिवाय 4 तासांनंतर रेफ्रिजरेटरमधील मांस, मासे, अंडी, दूध, मऊ चीज, शिजवलेले अन्न आणि उरलेले अन्न फेकून द्या, मात्र ते बर्फामुळे थंड राहिले असेल तर नको.
• आधी लवकर खराब होणारे अन्न खा, मग डबाबंद आणि कोरड्या अन्नाकडे वळा.
• शंका असेल तर फेकून द्या. अन्न चाखून कधीही तपासू नका.

स्वयंपाक फक्त बाहेर, घरापासून चांगल्या अंतरावर करा आणि ग्रिल किंवा कॅम्प स्टोव्ह घरात किंवा कारपोर्टखाली कधीही वापरू नका.

शौचालये आणि स्वच्छता¶

फ्लश करण्यापूर्वी तुमची गटार किंवा सेप्टिक व्यवस्था चालू आहे का ते शोधा. नाल्यातून पाणी परत येत असेल, शौचालये हळू चालत असतील किंवा अधिकाऱ्यांनी फ्लश करू नका असे सांगितले असेल तर शौचालय वापरणे थांबवा.

गटार चालू असेल पण पाणी बंद असेल तर बादलीभर पाणी (धुण्याचे वापरलेले पाणी चालते) थेट भांड्यात ओतून तुम्ही फ्लश करू शकता. शक्य तितके कमी फ्लश करा, कारण खराब झालेल्या व्यवस्था सहज तुडुंब भरतात.

अजिबात फ्लश करता येत नसेल तर तात्पुरते शौचालय करा:

• मजबूत बादलीत दोन मजबूत प्लास्टिकच्या पिशव्या लावा.
• प्रत्येक वापरानंतर मल लाकडाचा भुसा, चुरगळलेला कागद, कोरडी माती किंवा मांजरीची वाळू यांसारख्या कोरड्या पदार्थाने झाका आणि झाकण लावा.
• पिशव्या सुमारे अर्ध्या भरल्या की घट्ट बांधा आणि पाण्याच्या स्रोतांपासून दूर बाहेर झाकलेल्या डब्यात ठेवा.
• पिशव्यांची विल्हेवाट कशी आणि कुठे लावायची याबाबत तुमच्या स्थानिक अधिकाऱ्यांचे ऐका. त्या कधीही पावसाच्या पाण्याच्या नाल्यात, नद्यांमध्ये किंवा समुद्रात टाकू नका.

शौचालय वापरल्यानंतर, अन्न तयार करण्यापूर्वी आणि स्वच्छतेनंतर साबण आणि सुरक्षित पाण्याने हात धुवा. पाणी कमी असेल तेव्हा किमान 60 टक्के अल्कोहोल असलेले हँड सॅनिटायझर वापरा.

औषधे आणि वैद्यकीय उपकरणे¶

प्रत्येकाकडे किती औषध उरले आहे ते तपासा. बहुतेक इन्सुलिनच्या कुप्या आणि काट्रिज 15 ते 30°C (59 ते 86°F) तापमानात 28 दिवसांपर्यंत रेफ्रिजरेटरबाहेर ठेवता येतात, पण लेबल तपासा आणि त्यांना थेट उन्हापासून आणि बर्फापासून दूर ठेवा. तुम्ही ऑक्सिजन, डायलिसिस किंवा विजेवर चालणाऱ्या इतर उपकरणावर अवलंबून असाल तर पर्यायी वीज संपण्यापूर्वी तुमच्या सेवा पुरवठादाराशी संपर्क साधा किंवा निवाऱ्यात अथवा रुग्णालयात जा.

तिसरा दिवस: गती सांभाळा आणि पुढच्या आठवड्याची योजना करा¶

स्वच्छतेला काळजीपूर्वक सुरुवात करा¶

स्वच्छतेदरम्यान अनेक दुखापती होतात: शिडी आणि छपरावरून पडणे, करवतीने कापले जाणे, पाठीला ताण आणि विजेचा झटका. झाड कापण्यापूर्वी किंवा शिडीवर चढण्यापूर्वी झाडे आणि आपत्कालीन छपरावरची ताडपत्री वाचा.

• मजबूत बूट, कामाचे हातमोजे, लांब पॅन्ट आणि डोळ्यांचे संरक्षण वापरा.
• जोडीने काम करा आणि दर तासाला विश्रांती घ्या.
• पाण्यात उभे असताना विजेची उपकरणे कधीही वापरू नका.
• बुरशी कमी करण्यासाठी 24 ते 48 तासांत ओल्या खोल्या सुकवायला सुरुवात करा. चक्रीवादळानंतरची स्वच्छता आणि बुरशी पहा.

तुमच्या आरोग्यावर लक्ष ठेवा¶

प्रत्येक जखम लगेच साबण आणि सुरक्षित पाण्याने स्वच्छ करा आणि झाकून ठेवा. जखमा पुराच्या पाण्यापासून दूर ठेवा. जखम लाल, सुजलेली, गरम झाली किंवा तिच्यातून पाणी येऊ लागले, किंवा तुमची जखम खोल किंवा घाणेरडी असेल आणि धनुर्वाताचे इंजेक्शन शेवटचे कधी घेतले ते आठवत नसेल तर वैद्यकीय मदत घ्या.

जुलाब, उलट्या, ताप आणि पुरळ यावर लक्ष ठेवा आणि डास परत आले की कीटक प्रतिबंधक (रिपेलंट) वापरा. आमचे चक्रीवादळानंतरचे आरोग्य धोके हे पान पुराचे पाणी, जखमा आणि आजारांबद्दल सविस्तर सांगते.

उष्णतेत थंड रहा¶

उष्ण ठिकाणी एअर कंडिशनर आणि पंखे बंद झाले की उष्णता हा गंभीर धोका ठरतो. वारंवार पाणी प्या, सर्वात उष्ण तासांत सावलीत विश्रांती घ्या आणि जड काम पहाटे किंवा संध्याकाळी करा. उष्माघाताची लक्षणे चक्रीवादळानंतर उष्णतेपासून सुरक्षा मध्ये शिका.

विश्रांती घ्या¶

तुम्ही तीन दिवसांत सर्व काही दुरुस्त करू शकत नाही. जमेल तेव्हा झोपा, काम करताना दर तासाला विश्रांती घ्या आणि नियमित जेवा. थकव्यामुळे पडणे, कापले जाणे आणि जनरेटर व इंधनाबाबत चुकीचे निर्णय होतात.

वादळानंतर अस्थिर, सुन्न, रागीट किंवा रडवेले वाटणे सामान्य आहे. तुमच्या विश्वासातील लोकांशी बोला आणि मुलांना परिचित दिनक्रमाच्या जवळ ठेवा. चक्रीवादळानंतर सावरणे पहा.

पुढच्या टप्प्याची योजना करा¶

• पाणी, अन्न, इंधन आणि वैद्यकीय सेवा कुठे मिळेल हे तुमच्या स्थानिक अधिकाऱ्यांकडून शोधा.
• वीज आणि पाणी कधी परत येईल याचा अंदाज तुमच्या सार्वजनिक सेवा कंपनीला विचारा.
• दीर्घ वीज खंडिततेतून मार्ग काढणे मधील चेकलिस्ट वापरून तुम्ही सुरक्षितपणे राहू शकता का ते ठरवा.
• शक्य तितक्या लवकर तुमचा विमा दावा आणि कोणताही मदत अर्ज सुरू करा.
• आधी रोख पैसे घेऊन दुरुस्ती देऊ करत दारांवर थाप देणाऱ्या लोकांपासून सावध रहा. फसवणुकीपासून बचाव पहा.

विशेष परिस्थिती¶

तुमच्याकडे गाडी नसेल तर¶

पाणी आणि अन्न वाटप केंद्रांबद्दल आणि निवाऱ्यांपर्यंतच्या वाहतुकीबद्दल शेजारी, समुदाय गट किंवा तुमच्या स्थानिक आपत्कालीन कार्यालयाला विचारा. अनेक देशांमध्ये स्थानिक अधिकारी वाटप शेजारपाजार, गाव किंवा बारंगे (barangay) नुसार आयोजित करतात. तुमच्या घरातील कोणी जास्त दूर चालू शकत नसेल तर त्यांना कळवा.

तुमच्याकडे बाळ असेल तर¶

वादळानंतर बाळाला भरवण्याचा सर्वात सुरक्षित मार्ग स्तनपान आहे, म्हणून शक्य असेल तर ते चालू ठेवा. पाणी सुरक्षित नसेल तेव्हा तयार द्रव फॉर्म्युला वापरा, किंवा पावडर फक्त बाटलीबंद पाण्यात किंवा उकळून थंड केलेल्या पाण्यात मिसळा. बाळे आणि मुले पहा.

तुम्ही हॉटेलमध्ये किंवा भाड्याच्या खोलीत असाल तर¶

हॉटेल कर्मचारी आणि स्थानिक अधिकाऱ्यांचे ऐका आणि तुमचा पासपोर्ट व ओळखपत्र जवळ ठेवा. तुम्ही कुठे आहात ते तुमच्या दूतावासाला किंवा वाणिज्य दूतावासाला आणि तुमच्या कुटुंबाला कळवा. पाहुणे आणि पर्यटक पहा.

तुम्ही उंच इमारतीत राहत असाल तर¶

लिफ्ट अनेक दिवस बंद राहू शकतात आणि वरच्या मजल्यांवर पाण्याचे पंप चालणार नाहीत. जिने वापरू न शकणाऱ्या शेजाऱ्यांची चौकशी करा आणि तुमच्यापर्यंत पाणी किंवा औषध पोहोचू शकत नसेल तर खालच्या मजल्यावर किंवा निवाऱ्यात जा.

तुम्ही शेती करत असाल किंवा जनावरे पाळत असाल तर¶

जनावरांना जखमा झाल्या आहेत का ते तपासा आणि चारा देण्यापूर्वी त्यांना स्वच्छ पाणी द्या. जनावरांना पुराच्या पाण्यापासून दूर ठेवा आणि पुरासोबत आलेल्या वन्य प्राण्यांपासून दूर रहा. पशुधन आणि मोठी जनावरे पहा.

स्थानिक मदत¶

क्रमांक, संस्था, वाटप केंद्रे आणि निवारे देशानुसार आणि गावानुसार वेगळे असतात. तुमचे स्थानिक पान वर शोधा. अमेरिकेत तुम्ही स्थानिक सेवांसाठी 211 वरही फोन करू शकता.

संबंधित मार्गदर्शिका¶

• चक्रीवादळानंतर: आधी काय करावे
• चक्रीवादळानंतर घरी परतणे
• चक्रीवादळानंतर अन्न आणि पाण्याची सुरक्षा
• जनरेटर आणि कार्बन मोनोऑक्साइड सुरक्षा
• चक्रीवादळानंतरचे आरोग्य धोके