Teuteu ho ʻapi ki ha afā¶

ʻOku tokoniʻi koe ʻe he peesi ni ke ke teuteu ho ʻapi ki ha afā ʻi ha konga ʻe ua: ko e ngāue māmālie ʻoku ke fai kimuʻa ʻi he taimi ʻo e afā, mo e ngāue vave ʻoku ke fai ʻi he taimi ʻoku toe ʻaho ʻe ua ai ki ha afā. ʻOku kamata siʻisiʻi ʻa e lahi taha ʻo e maumau ʻi he matangi, ʻaki ha laʻi kapa ʻato tavale ʻe taha, ha matapā ava ʻe taha, pe ha matapā sioʻata maumau ʻe taha, ko ia ʻoku mahuʻinga ʻa e ngaahi kiʻi ngāue siʻi.

ʻOku kau ai ʻa e ngaahi fale piliki sima, ngaahi fale papa, ngaahi fale ʻato kapa, mo e ngaahi fale ʻato taile pe ʻato sinikolo. Kapau ʻoku ke nofo totongi, vakai ki he kau nofo totongi mo e ngaahi ʻapi nofo totongi. Kapau ʻoku ke nofo ʻi ha fale feʻaveʻaki, vakai ki he ngaahi fale feʻaveʻaki mo e fale kuo ngaohi ʻi he fale ngaohiʻanga.

Kapau te ke fai pē ha meʻa ʻe tolu¶

1. Fili ʻa e founga te ke ʻufiʻufi ai ʻa e matapā sioʻata kotoa mo e matapā kotoa ʻoku ngaohi ʻaki ʻa e sioʻata, pea teuteu ʻa e ngaahi naunau kimuʻa ʻi he taimi ʻo e afā.
2. Monomono ʻa e ngaahi laʻi kapa ʻato, ngaahi taile, pe ngaahi sinikolo kuo tavale, pea haʻi ʻa e ʻato ki he ngaahi holisi kapau te ke lava.
3. Fakamaʻa ʻa e ngoue, ʻato, mo e ngaahi luo tafeʻanga vai mei ha meʻa pē ʻe lava ke ngaue ʻi he matangi pe vai.

Founga ʻoku maumau ai ha fale ʻi ha afā¶

ʻOku teke ʻe he matangi ʻa e tafaʻaki ʻe taha ʻo ha fale pea mimisi ʻa e tafaʻaki ʻe taha mo e ʻato. Kapau ʻe maumau ha matapā sioʻata, matapā, pe matapā fale kā, ʻoku hū vave ʻa e matangi ki loto pea teke hake ʻa e ʻato mei lalo. ʻOku faʻa pehē ai hono toʻo ʻo e ngaahi ʻato.

Ko ia ko e hokohoko ʻo e ngāue ko e: tauhi ke piki maʻu ʻa e ʻato, tauhi ke tāpuni ʻa e ngaahi ava, pea toʻo ha meʻa pē ʻe lava ke lī ʻe he matangi. Pea toki taʻofi ʻa e vai mei he fale pea tauhi ke mamaʻo mei ai.

Ngaahi uike kimuʻa ʻi he taimi ʻo e afā¶

Fai ʻa e ngaahi meʻa ni ʻi he ngaahi māhina nonga, ʻi he taimi ʻoku faingofua ai ke maʻu ʻa e kau langa mo e ngaahi naunau pea ʻoku angamaheni ʻa e ngaahi totongi.

ʻAto¶

Ko e ʻato ʻoku kamata ai ʻa e lahi taha ʻo e maumau ʻi he matangi.

• Kumi ha ngaahi laʻi kapa ʻato, ngaahi taile, pe ngaahi sinikolo kuo tavale, mafahifahi, ʻumea, pe mole, pea monomono kinautolu
• Vakai ki he ngaahi kauʻi ʻo e ʻato mo e tumutumu, ʻa ia ʻoku ʻuluaki hiki hake ai ʻe he matangi
• ʻI he ngaahi ʻato kapa, fetongi ʻa e ngaahi meʻa fakamaʻu kuo ʻumea pe mole, pea ngāueʻaki ʻa e ngaahi sikulū ʻato ʻo ʻikai ko e ngaahi fakaʻaho ʻi he feituʻu te ke lava ai
• Vakai ʻoku haʻi ʻa e sino ʻo e ʻato ki he ngaahi holisi ʻaki ha ngaahi afo pe kilipi ukamea (hurricane straps), pea kole ki ha tokotaha langa ke ne tānaki kinautolu kapau ʻoku ʻikai
• Toʻo pe haʻi ha meʻa pē ʻi he ʻato: ngaahi laʻi kapa tavale, ngaahi tangikē vai, ngaahi papa ʻuhila laʻā ʻoku ʻikai fakamaʻu totonu, ngaahi ipu satelaite
• Tuʻusi ʻa e ngaahi vaʻa ʻakau ʻoku ala ki he ʻato pe tautau ʻi ʻolunga ʻi ai

Totongi ha tokotaha langa poto ki he ngāue ki he sino ʻo e fale, pea muimui ki ho ngaahi tuʻutuʻuni langa fakalotofonua. ʻI ha ngaahi feituʻu ʻe niʻihi, ʻe lava ʻe ha ngaahi afo ʻato kuo lekooti pe ha ʻato kuo fakamoʻoni ki he matangi ʻo fakasiʻisiʻi hoʻo totongi ʻinisiua. ʻEke ki hoʻo kautaha ʻinisiua.

Ngaahi matapā sioʻata mo e ngaahi matapā¶

Fili hoʻo maluʻi ki he ngaahi matapā sioʻata he taimí ni. ʻI he taimi ʻoku tomuʻa vakai ai ha afā, ʻoku vave ke ʻosi ʻa e papa mo e ngaahi puipui ʻi he ngaahi falekoloa.

Ngaahi puipui afā ʻoku tāpuni pe fakamaʻu ʻaki ha sikulū ko e fili faingofua taha mo malu taha ia. Akoako hono tāpuni tuʻo taha kimuʻa ʻi he taimi ʻo e afā koeʻuhi ke ke ʻilo ʻa e taimi ʻoku fiemaʻu.

Papa pailiuti ʻoku ngāue kapau te ke teuteu kimuʻa. Ngāueʻaki ʻa e papa pailiuti ki tuʻa ʻoku matolu ʻaki ʻa e 16 mm (⅝ ʻinisi) pe lahi ange. Tuʻusi ha papa ki he matapā sioʻata taki taha mo e matapā taki taha ʻoku ngaohi ʻaki ʻa e sioʻata, lahi siʻi ange ʻi he ava, vili ʻa e ngaahi ava ki hono fakamaʻu, pea hiki ʻi he papa taki taha ʻa e matapā sioʻata ʻoku feʻunga ki ai.

Fakamaʻu ha ngaahi meʻa haʻi pe sikulū tuʻuloa ki he holisi takatakai ʻi he matapā sioʻata taki taha he taimí ni, koeʻuhi ke miniti pē ʻa hono fokotuʻu ʻo e ngaahi papa. Tauhi kinautolu ke lafalafa mo mōmoa.

Ngaahi matapā:

• Vakai ʻoku tāpuni maʻu ʻa e ngaahi matapā ʻi tuʻa pea ʻoku ʻi ai ha loka pe meʻa taʻofi mālohi
• ʻI he ngaahi matapā ua, tānaki ha ngaahi meʻa taʻofi ʻi ʻolunga mo lalo ʻo e matapā ʻoku ʻikai ngaue
• Maluʻi ʻa e ngaahi matapā ʻoku ngaohi ʻaki ʻa e sioʻata ʻi he founga tatau mo e ngaahi matapā sioʻata

Matapā fale kā¶

Ko e matapā fale kā ko e ava lahi taha ia ʻi he ngaahi ʻapi lahi. Kapau ʻe teke ia ʻe he matangi ki loto, ʻoku ʻi ha fakatuʻutāmaki ʻa e ʻato. Fokotuʻu ha naunau poupou pe ha matapā kuo fakamoʻoni ki he matangi kimuʻa ʻi he taimi ʻo e afā, pea tāpuni ia kimuʻa ʻi he afā.

Ngoue mo tuʻa¶

• Toʻo ʻa e ngaahi ʻakau mate pe vaivai mo e ngaahi vaʻa mate, pea fai ia ʻi he vave koeʻuhi ke tānaki ʻa e veve kimuʻa ʻi ha afā
• Fili ʻa e feituʻu te ke tuku ai ʻa e ngaahi naunau ʻi tuʻa, ngaahi pine veve, ngaahi ʻakau, mo e ngaahi meʻangāue koeʻuhi ke ke lava ʻo ʻomi vave ki loto
• Kumi ha founga ke haʻi ai ha meʻa pē ʻoku fuʻu lahi ke hiki, hangē ko ha fale tukuʻanga meʻa, tangikē vai, pe hina kasa
• Monomono ʻa e ngaahi ʻā, ngaahi matapā ʻā, mo e ngaahi holisi kuo tavale

Vai mo e tafeʻanga vai¶

• Fakamaʻa ʻa e ngaahi kotopaʻa, ngaahi paipa hifo, mo e ngaahi luo tafeʻanga vai ʻi he ngoue
• Fakamaʻa ʻa e luo tafeʻanga vai ʻi he hala pe kele ofi ki ho ʻapi, kapau ʻoku malu pea ngofua
• Vakai ʻoku tafungofunga hifo ʻa e kelekele ʻo mamaʻo mei he fale
• Kapau ʻoku ʻi ai haʻo pamu toʻo vai (sump pump), siviʻi ia pea tānaki ha pateli tokoni, he ʻoku mate ia ʻi he taimi ʻoku mate ai ʻa e ʻuhila
• Kapau ʻoku ʻi ai haʻo tangikē vai pe sisitanisi, vakai ʻoku tāpuni maʻu hono ʻufiʻufi koeʻuhi ke ʻoua naʻa hū ki ai ʻa e vai lōmaki

Maluʻi mei he lōmaki¶

Kapau naʻe lōmaki ho ʻapi kimuʻa, pe ʻoku ʻi ha kelekele māʻulalo, palani ki he vai.

• Kumi ʻa e feituʻu ʻoku tufa ai ʻe ho puleʻanga fakalotofonua ʻa e ʻoneʻone pe ngaahi kato ʻoneʻone, mo e vave ʻo ʻenau ʻosi
• Fakakaukau ki ha ngaahi meʻa taʻofi lōmaki ʻe lava ke toe ngāueʻaki ki he ngaahi matapā mo e ngaahi ava ʻea
• Fili ʻa e ngaahi naunau fale, ngaahi meʻa fakaʻilekitulōnika, mo e ngaahi pepa te ke hiki ki ha fungavaka pe falefa māʻolunga ange
• ʻEke ki ha tokotaha ʻuhila pe ʻe lava ke hiki hake ʻa e ngaahi palaki mo e papa ʻuhila ki ʻolunga ʻi he māʻolunga naʻe aʻu ki ai ʻa e lōmaki kimuʻa
• Kapau ʻoku ʻi ai haʻo vāleve taʻofi vai foki (backflow valve) ʻi he paipa veve, vakai ʻoku ngāue

Ngaahi meʻa tāpuni¶

Kumi ʻa e vāleve vai tefito, vāleve kasa (pe vāleve ʻi ha hina kasa), mo e suisi ʻuhila tefito. Fakaʻilongaʻi taki taha.

• Vāleve vai tefito, mo e meʻangāue ke tafoki ʻaki
• Suisi ʻuhila tefito
• Vāleve ʻi he mita kasa, mo ha sipana ʻoku tauhi ʻi hono tafaʻaki, pe ko e vāleve ʻi he hina kasa taki taha
• Fakahā ki he tokotaha lahi kotoa ʻi he ʻapi ʻa e founga ke ngāueʻaki ai kinautolu

Akoako hono tāpuni ʻo e vai. ʻOua ʻe akoako ʻaki ʻa e kasa paipa, koeʻuhi ʻi heʻene mate, ʻe lava ke fiemaʻu ʻe he kautaha kasa ke nau toe fakaava ia.

Ngaahi tā ki he ʻinisiua¶

Lue ʻi he loki kotoa mo hoʻo telefoni pea faivaʻi ha vitiō, kau ai ʻa e loto ʻo e ngaahi kāpaati mo e ngaahi toloa. Faivaʻi ʻa e tuʻa ʻo e fale mei he tafaʻaki kotoa. Tauhi ʻa e ngaahi faile ʻi ha feituʻu ʻi tuʻa ʻi ho ʻapi. Vakai ki he ʻInisiua afā mo e ngaahi pepa mahuʻinga.

ʻI he taimi ʻoku toe ʻaho ʻe ua ai ki ha afā¶

ʻI he taimi ʻoku hiki hake ai ha tokanga pe ʻuluaki fakaʻilonga, pe ʻi he ʻaho ʻe ua nai kimuʻa pea ʻamanekina ʻa e matangi mālohi, fakaʻosi ʻa e ngāue. ʻOku kehekehe ʻa e ngaahi hingoa mo e ngaahi taimi ʻo e fakatokanga ʻi he ngaahi fonua. Vakai ki he taimi teuteu ki he afā mo e Tokanga mo e fakatokanga ki he afā.

ʻI tuʻa

• Fokotuʻu ʻa e ngaahi puipui pe papa pailiuti ʻi he matapā sioʻata kotoa mo e matapā kotoa ʻoku ngaohi ʻaki ʻa e sioʻata
• Tāpuni mo poupou ʻa e matapā fale kā
• ʻOmi ki loto ʻa e ngaahi naunau ʻi tuʻa, meʻa tunu, ngaahi ʻakau, meʻavaʻinga, ngaahi pine veve, mo e ngaahi meʻangāue
• Toʻo hifo ʻa e ngaahi meʻa ʻoku tatangi ʻi he matangi, ngaahi kato ʻakau tautau, ngaahi fuka, mo e ngaahi ʻeliale
• Haʻi pe fakatokoto lafalafa ha meʻa pē ʻoku fuʻu mamafa ke hiki
• Fakamaʻu pe ʻomi ki loto ʻa e ngaahi hina kasa, tāpuni honau ngaahi vāleve, pea tauhi kinautolu ke tuʻu hangatonu pea ʻi tuʻa ʻi he ngaahi feituʻu ʻoku nofo ai
• Toe fakamaʻa ʻa e ngaahi kotopaʻa mo e ngaahi luo tafeʻanga vai
• Tuku ʻa e ngaahi kato ʻoneʻone pe ngaahi meʻa taʻofi ʻi he ngaahi matapā mo e ngaahi ava māʻulalo
• Hiki ʻa e ngaahi meʻalele ki ha kelekele māʻolunga mamaʻo mei he ngaahi ʻakau mo e ngaahi uaea ʻuhila
• Tāmateʻi mo ʻufiʻufi ʻa e ngaahi pamu ʻo e vaitupu, pea ʻoua ʻe fakamaha ʻa e vaitupu

ʻI loto

• Hiki ʻa e ngaahi meʻa mahuʻinga, ngaahi meʻa fakaʻilekitulōnika, mo e ngaahi pepa mahuʻinga ki ha falefa māʻolunga pe fungavaka ʻi ʻolunga
• Toʻo mei he palaki ʻa e ngaahi naunau fakaʻuhila ʻe ʻikai te ke fiemaʻu
• Fakatafoki ʻa e pusaʻaisi mo e fakaʻaisi ki he tuʻunga momoko taha
• Fakafonu ʻa e ngaahi ipu maʻa ʻaki ʻa e vai inu, pea fakafonu ha kaukaʻanga, taula, pe tangikē ki he fufulu mo e fakaʻau ʻa e falemālōlō
• Chāsi ʻa e ngaahi telefoni, ngaahi pateli tauhi ʻuhila, mo e ngaahi maama ʻoku lava ke toe chāsi
• Tāpuni ʻa e ngaahi matapā ʻi loto ke fakamāmālieʻi ʻa e matangi kapau ʻe maumau ha matapā sioʻata
• Teuteu ho loki malu: ko ha kiʻi loki ʻi loto ʻi he fungavaka māʻulalo taha ʻe ʻikai lōmaki, mamaʻo mei he ngaahi matapā sioʻata
• Toʻo ha ngaahi tā fakaʻosi ʻo e fale mo e ngoue

Ki he ʻaho fakaʻosi kimuʻa ʻi he afā, vakai ki he Teuteu fakaʻosi.

Kapau te ke mavahe mei he fale¶

• Fai ʻa e ngaahi sitepu kotoa ʻi ʻolunga kapau ʻoku ʻi ai hao taimi, ʻo kamata ʻaki ʻa e ngaahi matapā sioʻata mo e ngaahi meʻa tavale
• Tāmateʻi ʻa e ʻuhila ʻi he suisi tefito kapau ʻe lava ke lōmaki ho feituʻú pe ʻoku tala atu ʻe he kau ʻōfisa
• Tāpuni ʻa e vai ʻi he vāleve tefito
• ʻOua ʻe tāpuni ʻa e kasa tukukehe kapau ʻe tala atu ʻe he kau ʻōfisa
• Loka ʻa e ngaahi matapā mo e ngaahi matapā sioʻata
• Tala ki ha kaungāʻapi pe ki ho tokotaha ke fetuʻutaki ki ai ʻi ha feituʻu kehe ʻoku ʻatā ʻa e fale

Ngaahi totongi mo e tokoni¶

ʻOku fiemaʻu paʻanga ki ha niʻihi ʻo e ngaahi ngāue ni, ka ʻoku siʻi pe ʻikai ha totongi ʻo e tokolahi: fakamaʻa ʻa e ngaahi luo tafeʻanga vai, tuʻusi ʻa e ngaahi vaʻa ʻaki ha ngaahi meʻangāue nima, fakaʻilongaʻi ʻa e ngaahi meʻa tāpuni, mo palani ʻa e feituʻu ke tuku ai ʻa e ngaahi meʻa tavale. Fai ʻuluaki ʻa e ngaahi meʻa ko iá. ʻOku ʻoatu ʻe ha ngaahi puleʻanga mo e ngaahi kautaha tokoni ʻe niʻihi ha ngaahi tokoni paʻanga, ngaahi nō totongi siʻi, pe ngaahi vakai taʻetotongi ke fakamālohia ʻa e ngaahi ʻapi. ʻEke ki ho puleʻanga fakalotofonua pea vakai ki he Teuteu ki ha afā ʻi ha paʻanga siʻi.

Ngaahi fakahinohino felāveʻi¶

• Taimi teuteu ki he afā
• Teuteu fakaʻosi
• ʻInisiua afā mo e ngaahi pepa mahuʻinga
• Malu ʻi he afā ʻi ha fale fungavaka lahi
• Foki ki ʻapi