Vakarautaka na nomu vale ni cagilaba¶

Na tabana oqo e vukei iko mo vakarautaka na nomu vale ni cagilaba ena rua na gauna: na cakacaka malua o cakava ni bera ni tekivu na vula, kei na cakacaka vakatotolo ni rua na siga ni bera ni yaco e dua na cagilaba. Na rusa vuqa ni cagi e tekivu lalai, ena dua na kapa ni ruru e sega ni dei, dua na katuba e dola, se dua na vindo e kavoro, ka na cakacaka lalai e bibi.

E baleta na vale e cakava ena bloko ni cimati, vale kau, vale e ruru iron, kei na vale e ruru ni tile se shingle. Ke o lesi vale, raica na ira na lesi vale kei na fleti. Ke o tiko ena vale yaco, raica na vale yaco kei na vale e cakava ena kabani.

Ke dua ga e tolu na ka o cakava¶

1. Lewa na sala o na vakaruru kina na vindo kece kei na katuba galasi, ka vakarautaka na ka ni bera ni tekivu na vula.
2. Vakavinakataka na ruru iron, tile, se shingle e tavu, ka vesuka na ruru ki na bai ke rawa.
3. Qasi mai na qele, ruru, kei na paipa na ka kece e rawa ni kauta na cagi se wai.

Na sala e rusa kina na vale ena cagilaba¶

Na cagi e tuberi na dua na yasana ni vale, ka dreta na yasana tale kei na ruru. Ke dua na vindo, katuba, se katuba ni garaji e kavoro, na cagi e curu ki na loma ka tuberi cake na ruru mai ruku. Oya na sala e dau kau tani kina na ruru.

Oqo na ivakarau ni cakacaka: maroroya me dei tiko na ruru, maroroya me sogo tiko na katuba kei na vindo, ka qasi na ka kece e rawa ni viritaka na cagi. Qai biuta tani na wai ka yawa mai na vale.

Na macawa ni bera ni vula¶

Cakava oqo ena vula malua, ni na dau cakacaka kei na iyaya e rawarawa ni kunea ka saumi e dodonu.

Ruru¶

Na ruru e vanua e tekivu kina na rusa vuqa ni cagi.

• Raica na ruru iron, tile, se shingle e tavu, sa kavoro, kaba, se sega, ka vakavinakataka
• Raica na yasayasa ni ruru kei na ridge, e tauri taumada kina na cagi
• Ena ruru iron, veisautaka na ivako se screw sa kaba se sega, ka vakayagataka na screw ni ruru ka sega ni ivako ke rawa
• Raica ke vesuki na ruru ki na bai ena strap kei na clip ni ivava (hurricane straps), ka taroga na dau tara mera vakuria ke sega
• Kauta se vesuka na ka e tu ena ruru: kapa ni ruru e sega ni dei, tanki ni wai, solar panel e sega ni vakadeitaki vinaka, dish
• Musuka na taba ni kau e tau se tautau ena ruru

Laiva e dua na dau tara e vulici mera cakava na cakacaka ni vale, ka muri na lawa ni tara ena nomu vanua. Ena so na vanua, na strap ni ruru e vola se ruru e vakadeitaki ni cagi e rawa ni vakalailaitaka na saumi ni inisiua. Taroga vei na nomu kabani ni inisiua.

Ba kei na katuba¶

Digitaka nomu vakaruru ni vindo ena gauna oqo. Ni sa vakasalataki na cagilaba, na kau kei na shutter era sa volitaki oti.

Na shutter ni cagilaba e sogo se bolotaki ena kena vanua e dua na sala rawarawa kei na bula vinaka duadua. Vulica me sogo e dua na gauna ni bera ni tekivu na vula, me kila na levu ni gauna e gadreva.

Na plywood e cakacaka ke vakarautaki taumada. Vakayagataka na plywood ni tuba e sega ni lailai mai na 16 na milimita (⅝ na inisi) na kena vavaku. Musuka e dua na veitaba ena vindo kei na katuba galasi yadua, e levu vakalailai cake mai na gusu, drilitaka na qara ni bolt, ka volai na vindo e rauta kina na veitaba yadua.

Biuta na ivako ni vesu se bolt tudei ena bai volekata ki na vindo yadua ena gauna oqo, me rawarawa na biuta cake na veitaba. Maroroya me davo ka mamaca.

Na katuba:

• Raica ke sogo vinaka na katuba ni tuba ka tiko na kena lock kaukauwa se bolt
• Ena katuba rua, biuta na bolt ena cake kei na ruku ni katuba e tu
• Taqomaka na katuba galasi me vaka na vindo

Katuba ni garaji¶

Na katuba ni garaji e na gusu levu duadua ena vuqa na vale. Ke tuberi ki loma na cagi, na ruru e tu ena rerevaki. Biuta e dua na ivakarau ni vakaukauwa se katuba e vakadeitaki ni cagi ni bera ni tekivu na vula, ka sogo ni bera ni cagilaba.

Qele kei na tuba¶

• Kauta na kau mate se malumu kei na taba ni kau mate, ka cakava vakatotolo me kauti na benu ni bera ni cagilaba
• Lewa na vanua o na biuta kina na iyaya ni tuba, kato, vunikau lalai, kei na iyaya me kauta vakatotolo
• Kunea e dua na sala me vesuka kina na ka bibi ka sega ni rawa ni kauta, me vaka na vale lalai, tanki ni wai, se tavoro ni gasi
• Vakavinakataka na bai ni teitei, katuba, kei na bai e tavu

Wai kei na paipa¶

• Qasi na paipa ni ruru, paipa ni sobu, kei na paipa ni qele
• Qasi na paipa ni gaunisala se ditch volekata ki na nomu vale, ke bula vinaka ka vakadonuya
• Raica ni qele e sobu mai na vale
• Ke o tiko na sump pump, vakatovolea ka vakuria na bateri, ni e mudu ke cabeti na livaliva
• Ke o tiko na tanki se cistern ni wai, raica ni sogo vinaka na kena ruru me kua ni curu na waidranu

Taqomaki ni waidranu¶

Ke nomu vale e sa waidranu ni liu, se e tiko ena qele lolovira, vakarautaka na wai.

• Kunea na vanua e solia kina na nomu matanitu ena vanua na nuku se taga nuku, kei na gauna e sa sega kina
• Vakasamataka na bai ni waidranu e rawa ni vakayagataki tale vei na katuba kei na rua ni cagi
• Lewa na iyaya ni vale, iyaya vakadigital, kei na ivola o na kauta ki na tabana cecere se vata
• Taroga vei na dau livaliva ke rawa ni lagati na outlet kei na panel ni livaliva cake mai na level ni waidranu ni liu
• Ke o tiko na backflow valve ena paipa ni kena sewa, raica ke cakacaka

Ivakatakilakila ni biuta¶

Kunea na valve levu ni wai, valve ni gasi (se valve ena tavoro ni gasi), kei na switch se breaker levu ni livaliva. Volai na yaca ena yadua.

• Valve levu ni wai, kei na iyaya me vakawiritaka kina
• Switch levu ni livaliva se breaker
• Valve ni meter ni gasi, vata kei na iyaya e biuta volekata, se valve ena tavoro ni gasi yadua
• Vakaraitaka vei na tamata lewe levu kece ena vale na sala me vakayagataka kina

Vuli mo sogota na wai. Kua ni vuli ena gasi ni paipa, ni ni sa sogoti, na kabani ni gasi e rawa ni gadreva mera dolavi tale.

Taba ni inisiua¶

Lako ena rumu kece ena talevoni ka taba e dua na vidio, vata kei na loma ni kabati kei na drawer. Taba na tuba ni vale mai na yasa kece. Maroroya na faile ena vanua e tuba ni nomu vale. Raica na inisiua ni cagilaba kei na ivola bibi.

Ni rua na siga ni bera ni cagilaba¶

Ni sa vakaraici se vakasalataki taumada, se rua na siga ni bera ni namaki na cagi kaukauwa, vakacavara na cakacaka. Na yaca kei na gauna ni vakasalataki e duidui ena matanitu. Raica na gauna ni vakarautaki ni cagilaba kei na vakaraici kei vakasalataki ni cagilaba.

Ena tuba

• Biuta na shutter se plywood ena vindo kece kei na katuba galasi
• Sogo ka vakaukauwataka na katuba ni garaji
• Kauta na iyaya ni patio, ibakaka, kuro ni co, qito, kato, kei na iyaya
• Biuta sobu na wind chime, basket tautau, kuila, kei na antenna
• Vesuka se biuta me davo na ka bibi ka sega ni rawa ni kauta
• Vakadeitaka se kauta na tavoro ni gasi, sogota na valve, ka biuta ena duri ena tuba ni vanua tiko
• Qasi tale e dua na gauna na paipa ni ruru kei na paipa ni qele
• Biuta na taga nuku se bai ena katuba kei na gusu lolovira
• Kauta na motoka ki na vanua cecere yawa mai na kau kei na uaya ni livaliva
• Bokoca ka ubia na pump ni pool, ka kua ni livia na wai ni pool

Ena loma

• Kauta na ka talei, iyaya vakadigital, kei na ivola ki na vata cecere se tabana cecere
• Cavuta na plug ni iyaya ni livaliva ka sega ni gadrevi
• Biuta na ice box kei na freezer ena level batabata duadua
• Vakasinaita na tavoro savasava ena wai me gunu, ka vakasinaita na bati, drum, se tanki me savasava kei na toilet
• Charge na talevoni, power bank, kei na rarama e charge tale
• Sogo na katuba ena loma me vakalailaitaka na cagi ke kavoro e dua na vindo
• Vakarautaka na rumu yaga: e dua na rumu lailai ena loma ena tabana ruku duadua ka sega ni waidranu, yawa mai na vindo
• Taba e dua na ivakarau muri ni taba ni vale kei na qele

Vei na siga mai muri ni bera ni cagilaba, raica na vakarautaki mai muri.

Ke o biuta na vale¶

• Cakava na ka kece e cake ke tiko na gauna, tekivu ena vindo kei na iyaya e sega ni dei
• Bokoca na livaliva ena switch levu ke rawa ni waidranu na nomu vanua se tukuna na vakailesilesi
• Sogota na wai ena valve levu
• Sogota na gasi ga ke tukuna na vakailesilesi
• Bolotaka na katuba kei na vindo
• Tukuna vei dua na tiko volekata se tamata ena tuba ni yasayasa ni vale e lala

Na saumi kei na veivuke¶

So na cakacaka oqo e saumi, ia vuqa e lailai se sega ni saumi: qasi na paipa, musuka na taba ni kau ena iyaya ni liga, volai na ivakatakilakila ni biuta, kei na lewa na vanua ni iyaya e tau. Cakava oqo taumada. So na matanitu kei na ilawalawa ni veivuke era solia na veivuke, ilavo lalai e dau lesu, se raica sega ni saumi me vakaukauwataki na vale. Taroga vei na nomu matanitu ena vanua ka raica na vakarautaka ni cagilaba ena ilavo lailai.

Na ivola veiwekani¶

• Gauna ni vakarautaki ni cagilaba
• Vakarautaki mai muri
• Inisiua ni cagilaba kei na ivola bibi
• Bula vinaka ena vale cecere ena cagilaba
• Lesu ki vale