Wiliwili ni cagilaba: na ka mo cakava ena 5 na siga ki na 1 na siga¶

Dua na cagilaba, taifuni, se cagilaba ni tropiki e sa lako mai. Na wiliwili oqo e tukuna na ka mo cakava ena siga oqo, e tarava na gauna e tiko ni bera ni yaco mai na cagi kaukauwa. Kunea nomu ikalawa e ra, tekivu kina, ka muria sobu.

Tekivu eke: tolu na taro mo isau ena siga oqo¶

1. O tiko ena vanua me toso mai, se solia dua na ivakaro? Raica nomu vanua me toso mai ka rogoca na vakailesilesi ni vanua. Ke ra kaya mo toso, o toso.
2. E vakacegu nomu vale baleta na cagilaba oqo? Na vale yaco, vale malumu se rusa, sala e waidranu, se gadrevi vakavuniwai e tarava na livaliva e kena ibalebale mo vakarautaka mo toso. Vakayagataka na ivakasala ni toso se tiko.
3. Na cagi kaukauwa e na yaco ki iko ena gauna cava? Na gauna oqo nomu iyalayala. Na cakacaka kece ena tuba, draiva yadua, kei na toso ki na vale ni vakaruru e dodonu me oti ni bera.

Ke dua ga e tolu na ka o cakava¶

1. Lewa ena siga oqo ke o na toso se tiko, ka muria na ivakaro mai vei ira na vakailesilesi ni vanua.
2. Taura na fuel, ilavo, kei na wainimate ni rua na macawa ena gauna oqo, ni se malumu na vale ni volitaki kei na vale ni fuel.
3. Tiko ena nomu vanua vakacegu, ena vale se ena tuba, ni bera ni tekivu na cagi kaukauwa.

Vakatautauvata na wiliwili kei na vakasalataki ena nomu vanua¶

Matanitu yadua e tiko kina na nona vakasalataki. Era wilika kece vua dua ga na ka: na yaco mai ni cagi se wai rusa. Vakayagataka na tebolo oqo mo kila nomu vanua ena wiliwili, ia mai muri raica na tabana ni vanua baleta na ivakarau dodonu.

Na gauna ni bera e vakayagataki ni sa solia taumada na vakasalataki yadua. Dua na cagilaba totolo e rawa ni kauta iko ena rua na ikalawa ena dua ga na ivakasala, mo raica e sega ni lailai mai na rua na gauna ena siga, ka levu cake ni sa solia na vakaraici se vakasalataki.

5 na siga ni bera: vakarautaka ni se rawarawa¶

Na cagilaba e se yawa ka bera ni vakadeitaki na ivakasala. Oqo na gauna e saumi lailai duadua ka malumu, ni sinai tu na vale ni volitaki ka dolavi na sala.

• Raica na ivakasala mai vei NHC se nomu tabana ni draki ena rua na gauna ena siga. Volai na gauna e rawa ni yaco kina na cagi kaukauwa.
• Refill na wainimate me rauta e sega ni lailai mai na rua na macawa. Taroga vei nomu vale ni wainimate se valenibula baleta na refill mai liu ni cagilaba.
• Vakasinaitaka na tank ni fuel ni motoka kece. Ke o taurivaka e dua na can ni leqa, biuta ena tuba ni vale, yawa mai na katakata.
• Kauta na ilavo ena pepa lailai. Na masini ni kadi kei na ATM e sega ni cakacaka ni cabeti na livaliva.
• Raica nomu kato ni iyaya ka volia na ka e sega: wai, kakana, batiri, rediyo, veivuke taumada.
• Wilika tale na ituvatuva ni vuvale. Vakadeitaka o cei e lako ki vei kei na nomu tamata ni veitaratara ena tuba ni yasayasa.
• Ke sega na motoka, malumalumu, se gadreva na veiqaravi vakavuniwai, kacivi nomu ofisa ni bula dredre ena vanua ena gauna oqo baleta na kauta se vale ni vakaruru vakavuniwai. E vukei iko levu duadua ke o kerea mai liu.
• Kunea na vanua e rawa ni lako kina na manumanu. Raica na toso vata kei na manumanu.
• Savata na isulu kei na ipi me kua ni savata ena liga mai muri.

3 na siga ni bera: lewa ka cakava na cakacaka dredre¶

Na vakaraici se vakasalataki taumada e rawa ni solia ena gauna oqo. Oqo na gauna mudu e vakacegu mo cakacaka ena tuba ka toso ka sega ni vakatotolo.

• Lewa ena ivakasala ni toso se tiko, ka tukuna vei ira na vuvale.
• Ke o na toso, vakadeitaka na vanua mo tiko kina, vakasinaitaka na motoka, ka toso mai liu. Raica na sala mo toso vakacegu.
• Biuta na shutter se kau ena vindo ni se malumu tiko na cagi ka rawa ni vukei ira na wekada. Raica na vakarautaka nomu vale.
• Savasavataka na yard. Kauta ki loma na iyaya, grill, baketi, iyaya ni gone, kapa ni ruru e sega ni tudei, kei na ka kece e rawa ni lele. Vesuka na ka e sega ni rawa ni toso.
• Charge na talevoni, power bank, laptop, kei na rarama e charge tale, ka vakasinaitaka tiko.
• Vesuka se toso nomu bota. Raica na bota.
• Kauta na manumanu levu ki na qele cecere se teitei vakacegu. Raica na manumanu levu kei na manumanu ni teitei.
• Taura na yaloyalo ni rumu yadua, tuba ni vale, kei na motoka baleta na inisiua.

2 na siga ni bera: vakaraici e veisau me vakasalataki¶

Na vakasalataki mudu e dau yaco ena maliwa ni 2 na siga kei na 1 na siga ni bera ni cagi kaukauwa. Na ivakaro ni toso e dau yaco ena gauna oqo.

• Ke ra kaya na vakailesilesi mo toso nomu vanua, lako ena gauna oqo. Muria na sala mo toso vakacegu.
• Ke o lako ki na vale ni vakaruru, biuta na iyaya ena lisi ena vale ni vakaruru ni matanitu, ka raica na vale era dolavi.
• Vakacavara na cakacaka ena vale. Sogota na shutter kece, savasavataka na gutter kei na drain, ka laveta na ka bibi mai na dela ni vale.
• Vakasinaitaka na kato savasava ni wai ni gunu: e sega ni lailai mai na 4 na lita (1 na galoni) vei tamata yadua ena siga. Raica na wai kei na kakana.
• Biuta na refrigerator kei na freezer ena batabata duadua, ka vakabatabatataka na ipoto wai.
• Tukuna vei ira na vuvale na vanua o na tiko kina kei na gauna o na veitaratara tale.

1 na siga ni bera: raica mudu ka tiko ena vanua¶

Na uca kei na cagi e dau yaco ena siga mudu oqo, liu sara mai na loma ni cagilaba. Vakacavara na ka kece ena tuba ena mataka lailai.

• Ke o na tiko, cakava na lisi ni 24 na aua mudu.
• Ke o toso ka se bera ni lako, lako ena gauna oqo, se lako ki na vale ni vakaruru voleka e dolavi e rawa ni yaco kina vakacegu.
• Biuta na motoka ena qele cecere, yawa mai na kau kei na uaya ni livaliva.
• Biuta na mape ni offline, ka taurivaka na tabana oqo ni vakayagataka ke sega na network.
• Biuta na buutu, rarama, kei na talevoni volekata ki na moce yadua.
• Tiko ena nomu rumu yaga se vale ni vakaruru ni bera ni yaco na cagi kaukauwa.

12 na aua mudu: tiko ena loma ka rogoca tiko¶

Na cakacaka sa oti. Nomu cakacaka e tiko ena vanua vakacegu, rogoca tiko, ka taurivaka na charge ni talevoni.

• Tiko ena loma, ena nomu rumu yaga, yawa mai na vindo kei na katuba.
• Biuta na rediyo ni batiri se ni liga ena tabana ni draki kei na vakailesilesi ni vanua.
• Text, ka kua ni kaci. Vakalailaitaka na rarama ni screen ka sogota na app me taqomaka na batiri.
• Kua ni lako ki tuba ena mata. Na cagi e lesu mai na yasa tale, e so ena miniti. Raica na mata.
• Ke na wai e curu ki na vale, cabe ki cake, e sega ni lako ki tuba. Kua ni curu ki na attic e sogo. Raica na waidranu.

Na ka mo cakava ni sa tiko na cagilaba ena cake, e tiko ena ena gauna ni cagilaba.

Ena tabana oqo¶

• Au dodonu mo toso ena cagilaba: dua na ivakasala ni ikalawa ikalawa baleta na nomu vale kei na nomu vuvale.
• Sala mo toso vakacegu: toso ena motoka, ka sega na motoka, vata kei na malumalumu, vata kei na manumanu, kei na toso ni koro.
• Na ka mo namaka ena vale ni vakaruru ni cagilaba: sala mo kunea kina, na ka mo kauta, kei na lawa ena loma.
• 24 na aua mudu ni bera ni cagilaba: dua na lisi ni aua ni aua vei ira era tiko ena vale.

Baleta na wiliwili levu cake e tekivu ena dua na macawa ni bera, raica na ituvatuva ni cagilaba.

Na ivakatagedegede e veiwekani¶

• Ituvatuva ni cagilaba
• Vakaraici kei vakasalataki
• Kila nomu vanua me toso mai
• Vakarautaka nomu vale
• Ena gauna ni cagilaba