Kinatalged ti taraon ken danum kalpasan ti hurricane¶
Ti hurricane, bagyo, ken tropical cyclone ket isu met laeng a kita ti bagyo, nupay agduduma ti nagan iti tunggal taaw. Mabalin nga usaren dagiti amin nga adda ditoy a guide para kadagiti amin.
Adu a tao ti agsakit kalpasan dagiti hurricane, typhoon, ken cyclone gapu iti nadadael a taraon ken saan a natalged a danum, ket kaaduan kadagita ket maliklikan. Daytoy a panid ket maipapan iti kinatalged ti taraon ken danum kalpasan ti hurricane: ania ti taginayonen, ania ti ibelleng, ken kasano ti panagaramid a natalged ti danum a mainom.
No tallo laeng ti aramidem¶
- Ipatalinaedmo a nakasara ti refrigerator ken freezer. Ti taraon a naidulin iti refrigerator ket saan a natalged kalpasan ti agarup 4 nga oras nga awan ti koriente malaksid no nagtalinaed a nalamiis babaen iti yelo.
- Ibellengmo ti aniaman a taraon a nagsagid iti layus, ket dika pulos ramanan ti taraon tapno ammuem no nakatalged. No agduduadua ka, ibelleng.
- Agingga a ibaga dagiti opisial a natalged ti danum ti gripo, uminom iti nakaboteng danum, wenno pabureken ti danum iti napigsa a burek iti 1 minuto (3 minuto no nangato ngem agarup 1,000 metro, 3,300 piye).
Aramiden a natalged ti danum a mainom¶
Kalpasan ti bagyo, ipagarupmo a saan a natalged ti danum ti gripo, danum ti bubon, tangke ti tudo, ken cistern agingga a ibaga ti water utility wenno lokal nga opisial a natalged. Ti layus ket mangipush iti dumi ti kanal, dumi ti animal, ken kemikal iti suplay ti danum, ket mabalin a makita a nadalus unay ti danum.
Ania a danum ti umuna nga usaren¶
| Gubuayan | Natalged kadi a inumen? |
|---|---|
| Nakasara a nakaboteng danum | Wen. Isu ti umuna nga usaren |
| Danum a naidulin mo kadagiti nalinis a lagayan sakbay ti bagyo | Wen, no nagtalinaed a nakasara ken nalinis dagiti lagayan |
| Tangke ti water heater, no saan a nalayus | Wen, no saan a nalayus ti tangke. Pinatayem umuna ti koriente wenno gas ket palamiisem |
| Danum ti gripo a nasakupan ti boil water notice | Kalpasan laeng ti panangpaburek wenno panagdisinfect |
| Bubon, cistern, wenno tangke ti tudo | Kalpasan laeng ti panangpaburek wenno panagdisinfect, ket ipasuram ti bubon sakbay nga inumen iti atiddog a tiempo |
| Layus, karayan, swimming pool, wenno nakaidda a danum | Saan. Dika usaren a pang-inum, panaglutu, panaglinis kadagiti plato, wenno panagsipilio |
Pabureken ti danum: ti kasayaatan a wagas¶
- No nalumlom ti danum, baybay-am a lumned ti rugit ket ibukbokmo ti nadalus a paset, wenno salaanem babaen ti nalinis a trapo, papel a pangpunas, wenno coffee filter.
- Pabureken a napigsa ket ipatalinaedmo nga agburburek iti 1 minuto.
- No nangato ngem agarup 1,000 metro (3,300 piye), pabureken iti 3 minuto.
- Palamiisem, ket idulinmo kadagiti nalinis a lagayan nga addaan iti nairut a takop.
- Tapno umimbag ti nalaplapsut a raman, ibukbokmo nga agsubli-subli iti nagbaetan ti dua a nalinis a lagayan, wenno agikabil iti bassit nga asin iti tunggal liter (1 quart).
Disinfectem babaen ti bleach no saan a mabalin ti agpaburek¶
Usarem ti kadawyan, awan ti bangona a household bleach a naidulin iti temperatura ti siled iti saan a nasurok a maysa a tawen. No adda instruksion ti label para iti inumen a danum, surotem dayta. No awan, kitaem ti porsiento ti sodium hypochlorite iti baba ti "active ingredient". Dika usaren ti bleach nga addaan bango, color safe, wenno splashless, wenno ti bleach nga addaan nainayon a panglinis.
| Kaadu ti nalinis a danum | Bleach nga 5 agingga iti 9 porsiento | Bleach nga 1 porsiento |
|---|---|---|
| 1 liter (1 quart) | 2 a patak (0.1 mL) | 10 a patak (0.5 mL) |
| 4 a liter (1 gallon) | 8 a patak (0.5 mL), bassit a basbassit ngem ⅛ a teaspoon | 40 a patak (2.5 mL), ½ a teaspoon |
| 19 a liter (5 a gallon) | 40 a patak (2.5 mL), ½ a teaspoon | 200 a patak (12.5 mL), 2 ½ a teaspoon |
No sabali ti pigsa ti bleach mo, saan nga umiso ti tabla. Surotem ti label wenno ti nailian a health authority yo. Ti gabay maipapan iti suplay ti danum ket addaan ad-adu a detalye maipapan iti bleach, tablet, ken filter.
- Salaanem umuna ti danum wenno baybay-am a lumned ti rugit no nalumlom.
- Ikabilmo ti bleach. Ipadoblemo ti kaadu no nalumlom, addaan kolor, wenno nalamiis unay ti danum.
- Kiwarem ket urayem iti kabassitan a 30 minuto sakbay nga inumen.
- Rumbeng nga agangot bassit iti chlorine. No awan, ikabilmo manen ti isu met laeng a dosis ket urayem pay iti 15 minuto.
Mabalin pay ti water purification tablet ken patak. Surotem ti pakete, gapu ta tunggal produkto ket agtrato iti nagduduma a kaadu ti danum. Dagiti produkto nga addaan iodine ket saan a maitutop kadagiti masikog, tattao nga addaan problema iti thyroid, wenno iti atiddog a panagusar.
Saan a maikkat ti gasolina wenno kemikal babaen ti panangpaburek ken bleach
No agamoy gasolina wenno kemikal ti danum, wenno addaan lana a silaw, dika inumen wenno usaren a pang-luto, uray kalpasan ti panangpaburek. Usarem ti nakaboteng danum ket dumawatka iti balakad iti lokal a health department.
Boil water notice¶
Ti boil water notice manipud iti water utility mo ket kayatna a sawen a mabalin a addaan mikrobyo ti danum ti gripo. Sakupenna ti danum para iti:
- Panag-inom, ken panagaramid kadagiti inumen, yelo, ken formula ti maladaga
- Panagluto ken panaglinis iti taraon
- Panagsipilio
- Panaglinis kadagiti plato, malaksid no banlawanyo iti danum a nabureken wenno nadisinfect
Kadawyan a mabalin ti agbuggo, ngem ilikliksmo ti pannakastrek ti danum iti ngiwat, ket pannakapunas laeng ti bagi para kadagiti maladaga ken bassit nga ubbing. Ibellengmo ti yelo a naaramid kalpasan a nangrugi ti notice. Surotem ti notice agingga a ikkaten dagiti opisial, ket kalpasanna surotem ti balakad ti utility mo maipapan iti panagflush kadagiti tubo.
No kaano a nakatalged ti taraon nga awan ti koriente¶
Mangrugi ti oras no mapaaw ti koriente. Isuratmo ti oras tapno dika agtakder iti panagpagarup inton agangay.
| Ayan ti taraon | Nakatalged iti agarup | Ania ti makatulong |
|---|---|---|
| Refrigerator, nakasara ti ridaw | 4 nga oras | Ipatalinaedmo a nakasara ti ridaw |
| Napno a freezer, nakasara ti ridaw | 48 nga oras | Ipatalinaedmo a nakasara ti ridaw, ket ipasinged dagiti banag |
| Kagudua a napno a freezer, nakasara ti ridaw | 24 nga oras | Gunggonaem dagiti banag tapno naimas ti panagtalinaed ti lamiis |
| Cooler nga addaan yelo | Agingga a nagtalinaed ti taraon iti 4°C (40°F) wenno nalamiis pay | Anniniwan, ukop iti ngato, ken saan a kanayon a panaglukat |
Ti thermometer iti refrigerator ken freezer ket mangikkat iti panagpagarup. Dagiti natalged a temperatura ket 4°C (40°F) wenno nalamiis pay iti refrigerator ken -18°C (0°F) wenno nalamiis pay iti freezer.
Taraon iti refrigerator: taginayonen wenno ibelleng¶
Ibellengmo ti taraon a nalaka a madadael a nangatngato ngem 4°C (40°F) iti 2 nga oras wenno ad-adu, wenno naiduma ti angot, langa, wenno rikna. Mabalin a addaan mikrobyo ti taraon a mangpasakit uray kitaen ken amuyen a nasayaat.
| Ibellengmo kalpasan ti 2 nga oras a nangatngato ngem 4°C (40°F) | Kadawyan a mabalin pay a taginayon |
|---|---|
| Naata wenno naluto a karne, manok, ikan, ken seafood | Natangken a keso ken processed cheese |
| Gatas, cream, yogurt, ken nalamuyot a keso | Mantikilya ken margarine |
| Itlog ken lutlutuen nga addaan itlog | Intero, saan a napisi a presko a prutas ken naata a nateng |
| Inapoy, pasta, bukbukel, ken sobra a taraon | Peanut butter, jam, ken jelly |
| Naputed a prutas ken naputed a nateng, salad | Ketchup, mustard, toyo, ken sarsa a vinegar ti pakaibasaran |
| Mayonnaise, creamy a dressing, ken sarsa | Tinapay, roll, ken cake nga awan ti cream a laman |
| Naluktan a formula ti maladaga | Jus ti prutas |
Dika pulos ramanan ti taraon tapno ammuem no nakatalged
Maysa laeng a panangraman iti nadadael a taraon ket mabalin a mangpasakit kenka iti adu nga aldaw, iti tiempo a mabalin a nakasarada dagiti clinic ken nabaddekan dagiti dalan. No dika mapatpatan a nagtalinaed a nalamiis, ibelleng.
Taraon iti freezer¶
No agsubli ti koriente, kitaem ti tunggal banag. Ti taraon a addaan pay laeng kristal ti yelo, wenno 4°C (40°F) wenno nalamiis pay, ket mabalin nga isubli iti freezer wenno lutuen. Mabalin a maawanan iti kalidad, ngem natalged.
Ibellengmo ti nagiyelo a taraon a nalusaw ken nagtalinaed a nangatngato ngem 4°C (40°F) iti nasursurok a 2 nga oras. No dimo ammo, ibelleng.
No ammuem a umay ti bagyo, punnuem dagiti awan ti laman a lugar ti freezer kadagiti lagayan ti danum. Ti yelo ket mangpatalinaed a nalamiis ti taraon iti ad-adu a tiempo, ket agbalin a danum a mainom no malusaw.
Taraon a nagsagid iti layus¶
Ti layus ket mangitugot iti dumi ti kanal, gasolina, ken kemikal. Ibellengmo ti aniaman a taraon a nagsagid iti dayta, ken ti aniaman a taraon iti pakete a saan a naan-anay a saan a lumlumusot ti danum:
- Presko a produkto manipud iti layus a minuyongan wenno talon
- Taraon iti karton, papel, plastic bag, wenno kahon, agraman cereal, arina, juice box, ken kahon ti formula
- Garapon ken botelia nga addaan screw cap, snap lid, crimped cap, wenno twist cap, agraman ti taraon a naiseldang iti balay
- Lata a nadegdeg, nalumteg, nalatian, agtedted, wenno naluktan
Dagiti nakasara, awan ti dadael a metal a lata ken retort pouch, a kas kadagiti usaren para iti tuna ken nalutuan a taraon, ket mabalin a taginayon no mailinis.
Kasano ti panaglinis kadagiti lata ken pouch¶
- Ikkatem dagiti label, ket isuratmo ti linaon ken petsa a "use by" iti lata babaen ti marker.
- Punasem ti pitak ken tapok, kalpasanna bugasan babaen ti sabon ken nalinis a danum ket banlawan.
- Sanitizem iti maysa kadagitoy a dua a wagas: ibabad iti 15 minuto iti nalaok a 1 tasa (agarup 250 mL) ti awan bangona a bleach iti 5 a gallon (agarup 19 a liter) ti nalinis a danum, wenno pabureken dagiti lata iti nalinis a danum iti 2 minuto.
- Pamagaem iti angin, ket usarem a dagus kas kabaelam.
Kasangkapan iti kusina¶
Ibellengmo dagiti pagtadtadan a kayo, kayo a kutsara, plastic a kasangkapan, nipple ti botelia ti maladaga, ken pacifier a nagsagid iti layus, ta saan a maan-anay a malinis.
Bugasam dagiti metal a kawa, ceramic a plato, ken metal a kasangkapan babaen ti sabon ken nasged a danum, kalpasanna sanitizem babaen ti panangpaburek iti nalinis a danum wenno panagbabad iti 15 minuto iti isu met laeng a nalaok a bleach a nausar kadagiti lata. Pamagaem iti angin.
Natalged a panagluto nga awan ti koriente¶
- Agluto laeng iti ruar, adayo iti balay, dika pulos iti garahe, nakasara a balkonahe, wenno iti sirok ti carport.
- Lutuem a naan-anay ti karne, manok, ken ikan.
- Kanem a dagus ti naluto a taraon, ket dika taginayon ti sobra nga awan ti nalamiis a pagidulinan.
- Usarem ti nakaboteng wenno nabureken a danum para iti panagluto ken panaglinis kadagiti produkto.
- Ilikliksmo ti naata a karne iti taraon a saan a lutuen.
Dagiti grill ken camp stove ket mangaramid iti carbon monoxide, a mangpatay iti uneg ti minuto no iti uneg ti balay. Kitaem ti kinatalged ti generator ken carbon monoxide.
Panangpakan kadagiti maladaga¶
Napartak a sumakit dagiti maladaga gapu iti saan a natalged a danum ngem dagiti nataengan.
- No agpasuso ka, ituloymo. Isu ti kasayaatan a taraon para iti maladagam kalpasan ti bagyo, ket dagiti maladaga nga adda iti sidong ti 6 a bulan a pasuso ket saan a masapul ti nainayon a danum.
- Ti liquid formula a nakasagana nga ipakan ket awan ti masapulna a danum ket isu ti kasayaatan a pilien no saan a natalged ti danum.
- Laokam laeng ti powdered formula iti nakaboteng danum, wenno danum a nabureken ken pinalamiis.
- Bugasan dagiti botelia ken nipple iti nakaboteng wenno nabureken a danum, wenno usarem dagiti maibelleng a botelia.
- Usarem ti naaramid a formula iti uneg ti 2 nga oras, ket ibellengmo ti saan a naibus ti maladaga.
Kitaem ti maladaga ken ubbing para iti listaan ti masapul.
Panagbugas ti ima¶
Adu a sakit ti tian kalpasan ti bagyo ket makaiwaras babaen ti ima. Bugasam babaen ti sabon ken natalged a danum iti kabassitan a 20 a segundo sakbay ti panagkaan wenno panagluto, kalpasan ti panag-CR, kalpasan ti panagsukat iti lampin, ken kalpasan ti panagsagid iti layus wenno sagilot.
No basbassit ti danum, mangaramid ti estasion a pagbugasan ti ima nga addaan lagayan ti nadisinfect wenno nabureken a danum nga addaan gripo, palanggana a mangsalo iti danum, ken sabon. Ti hand sanitizer nga addaan 60 porsiento nga alcohol wenno ad-adu ket mabalin no saan a nakita a narugit ti ima.
Pagilasinan ti sakit manipud iti taraon wenno danum¶
Ti panagburis, panagsuka, panagsakit ti tian, ken gurigor ket mabalin a mangrugi kalpasan ti sumagmamano nga oras wenno sumagmamano nga aldaw kalpasan ti panagkaan wenno panag-inom iti saan a natalged. Ti kadakkelan a peligro ket ti pannakapukaw ti adu unay a likido ti bagi.
- Inumem iti bassit-bassit ken kanayon ti natalged a danum wenno oral rehydration salts.
- Agdawat dagus iti medikal a tulong para kadagiti maladaga, bassit nga ubbing, nataengan, wenno siasinoman a masikog wenno addaan atiddog a sakit.
- Agdawat iti medikal a tulong para iti siasinoman nga addaan dara iti takkina, nangato a gurigor, awan ti ihi iti adu nga oras, wenno isarsaruana ti amin nga inumenna.
Ti panid mi maipapan iti peligro iti salun-at kalpasan ti hurricane ket mangsakup kadagiti sabali a sakit a sumaruno kadagiti layus.