Panagibakwit a kadua dagiti animal bayat ti hurricane¶

Tulongan ka daytoy a panid a mangiruar a natalged kadagiti animalmo no mangpangta ti hurricane, typhoon, wenno cyclone, mangpatalinaed a naulimek ken nalamiis kadakuada iti dalan, ken mangbiruk kadakuada no nagsinaka. Ti kangrunaan nga addang ket ammuem sakbay no sadino ti papanan dagiti animalmo sakbay nga ibaga ti siasinoman nga pumanaw.

No tallo laeng ti aramidem¶

1. Pumanaw a nasapa a kadua dagiti animalmo, apaman nga mangbalakad dagiti opisial wenno ikeddengmo nga pumanaw. Ti lugar a mangawat kadagiti animal ket umuna a mapnu.
2. Ipatalinaedmo ti tunggal animal iti carrier wenno leash manipud iti kanito a pumanaw ka agingga a naurnosen ti ayanmo.
3. Dika pulos mangbati iti animal iti nakaparada a sasakyan, ket dika pulos mangtali ken mangbati iti animal.

Kaano ti pumanaw¶

Ibaga dagiti opisial iti adu a pagilian a no maibaga kenka nga umibakwit, rumbeng nga umibakwit met dagiti animalmo. Ad-adu ti tiempo a masapul tapno maikarga dagiti animal ngem dagiti tao, ket dadduma a lugar a mangawat kadagiti animal ket nasapa a mapno.

• Pumanaw iti umuna a balakad a mangibakwit para iti lugarmo, wenno nasapa pay no adu ti animalmo, awan ti sasakyanmo, wenno atiddog ti biyahem.
• Iti United States, ti hurricane watch ket kayatna a sawen a mabalin dagiti kasasaad ti hurricane. Maipaulog daytoy iti agarup 48 nga oras sakbay a mapagarup dagiti angin a pigsa ti tropical storm, agarup 63 km/h (39 mph). Adu a nagtagikua ti animal ti pumanaw iti watch, saan nga iti warning. Dagiti sabali a pagilian ket mausarda dagiti sabali a signal, isu a kitaem ti watch ken warning ken ti lokal a panid ti tulong mo.
• Iserrek dagiti animal iti uneg iti umuna a pagilasinan ti bagyo, uray no saan ka pay a pumanaw. Dagiti nabuteng nga animal ket aglemmeng wenno agtaray, ket mabalin a dimo makita kalpasanna.

Ayan a mapan dagiti animal¶

Mangsagana iti kabassitan a dua a pagpilian sakbay ti panawen, iti nagduduma a direksion, gapu ta mabalin nga agbaliw ti dalan ti bagyo.

Gagayyem ken kapamilya¶

Ti gayyem wenno kabagian iti ruar ti peligroso a lugar ket kadawyan a kalaklakaan a pagpilian. Damagem ida sakbay ti panawen, saan nga bayat ti bagyo. Pagtutunosan no mano nga animal, kasano a kabayag, ken siasino ti mangbayad iti taraon. Itugotmo ti bukodmo a taraon, litter, mangkok, ken crate.

Shelter ken evacuation center a mangawat iti animal¶

Agduduma dagiti pagannurotan ti shelter tunggal pagilian ken tunggal ili. Dadduma ket mangawat iti animal iti isu met laeng a siled dagiti agtagikua, dadduma ket ikabilda dagiti animal iti sabali nga area iti asideg, ken adu ti mangawat laeng iti service animal. Iladawan ti FEMA, ti ahensia para iti disaster ti US, dagiti dua a klase: dagiti animal nga agtalinaed a kadua dagiti agtagikuada, ken dagiti animal a naikabil iti asideg.

Tapno mabirukam ti maysa:

• Tawagam ti lokal nga opisina para iti emergency sakbay ti panawen ket damagem no ania a shelter ti mangawat iti animal ken no masapul ti agpalista.
• Kitaem ti lokal a panid ti tulong mo para iti opisial a listaan dagiti nakalukat a shelter iti lugarmo.
• Iti United States, tawagam ti 211 wenno kitaem ti site ti county wenno parish emergency management ken ti Red Cross shelter finder.
• Iti Pilipinas, damagem ti barangay mo wenno ti DRRMO ti siudad wenno munisipio yo. Dadduma a lokal a gobierno ket mangikabil iti lugar para kadagiti animal, ngem adu nga evacuation center ti saan.
• Iti Australia, kitaem iti lokal a council ken state emergency service. Iti Northern Territory, dagiti public cyclone shelter ket saan a nangawat kadagiti animal, ket nagnagan ti gobierno kadagiti dadduma a car park a pagtalinaedam iti bukodmo a sasakyan a kadua dagiti animal. Awan ti staff wenno serbisio dagitoy, ket saanmo a mabalin a baten ti animalmo wenno sasakyan nga awan ti agbantay.
• Iti Caribbean, India, Bangladesh, ken Mozambique, damagem ti nailian wenno district a ahensia para iti disaster ken ti lokal a animal welfare society. Dadduma a cyclone shelter iti Bangladesh ket addaan naipangato a daga, a maawagan iti killa, para kadagiti ayup, ngem bassit laeng ti pammalubos kadagiti bassit nga animal iti uneg.

Kaaduan a pet shelter ket dawatenda nga itugotmo:

• Carrier wenno crate para iti tunggal animal.
• Pammaneknek ti vaccination, kadawyan ti rabies.
• Leash, collar, ken ID tag.
• Taraon, danum, mangkok, agas, ken litter para iti sumagmamano nga aldaw.
• Ikaw mismo, tapno pakanem, igala, ken lisiam ti dumi ti animalmo.

Ti gabay a publiko a shelter ket mangibaga no ania ti ipagarup iti uneg ti shelter.

Hotel¶

Ti hotel iti igid ti dalan ti panagibakwit ket napardas a mapno. Dadduma a kadawyan a mangilaksid iti animal ket mangpalag-an iti patakder bayat ti naideklara nga emergency, ngem dika agpannuray iti dayta.

• Tawagam ket damagem a diretso no mangawat ida iti klase ken dakkel ti animalmo, ken no mano.
• Damagem ti bayad ken no mabalin nga ibati dagiti animal nga agmaymaysa iti siled.
• Agreserba a nasapa babaen ti patakder a mabalin a makansel.
• Mangiduldulin iti listaan dagiti hotel a mangawat iti animal iti dua wenno tallo a direksion.

Boarding kennel ken vet clinic¶

Ti kennel wenno vet clinic a nadayo iti ruar ti peligroso a lugar ket mabalin a mangaywan kadagiti animal a saan mo a mabalin nga itugot. Agreserba sakbay ti panawen, ket itugotmo dagiti rekord ti vaccination.

Dika mangikabil iti animal iti boarding iti uneg ti evacuation zone. Dayta a kennel ket masapul met nga umibakwit, ket mabalin a dimo ammo no sadino ti napanan ti animalmo.

Service animal¶

Ti sinanay a service animal ket agtalinaed a kadua ti handler na. Iti United States, ti public shelter ket rumbeng a mangawat kadagiti service animal, ket ibaga ti FEMA ken Red Cross nga ti service animal ket kanayon a naawat kadagiti emergency shelter. Mabalin laeng a dumawat ti staff iti dua a damag: masapul kadi ti animal gapu iti disabilidad, ken ania ti trabaho wenno aramid a nasanay na. Saanda a mabalin a dumawat iti papeles, vest, wenno demonstrasion.

Ti linteg ti US ket nagduduma ti panangtratona kadagiti emotional support animal ken therapy animal. Saanda a service animal babaen ti Americans with Disabilities Act, isu a mabalin nga ikabil ida ti shelter iti pet area. Agduduma dagiti patakder kadagiti sabali a pagilian, isu a damagem ti lokal nga opisina para iti emergency sakbay ti panawen.

Checklist para kadagiti handler:

• Aniaman nga ID wenno certificate a mangipaulog ti pagilianmo, uray no saan a masapul.
• Dua a lawas a taraon, danum, agas, ken waste bag para iti animal.
• Sobra a harness ken leash.
• Banig wenno kumot tapno addaan ti animal iti bukod a lugar iti dapan ti shelter.
• Sapatos wenno paw wax no mabalin a magnaka kadagiti rebba wenno napudot a semento.
• Backup a plano no nasugatan wenno nabuteng unay ti service animal tapno agtrabaho, kas iti katulongan a tao wenno mobility aid.

No adda asideg kenka iti shelter nga allergic wenno mabutengan kadagiti aso, rumbeng nga iyalis ti staff ti maysa kadakayo, saan nga isublida ti animalmo. Kitaem ti nataengan ken tattao nga addaan disabilidad para iti ad-adu maipapan iti panangala iti tulong iti emergency.

No awan ti sasakyanmo¶

Adu a tao ti umibakwit a magna, babaen ti bus, ferry, wenno opisial a transportasion. Damagem ti lokal nga opisina para iti emergency sakbay ti panawen no mangawat dagiti bus ken bangka a panagibakwit kadagiti animal iti carrier.

• Usarem dagiti carrier a mabalin mo a bagkaten, wenno backpack carrier para iti bassit nga animal.
• Mangpaket iti nalag-an a go kit: tallo nga aldaw a taraon ken danum, agas, ken rekord.
• Damagem ita iti kaarrubam nga addaan sasakyan no mabalin nga ikuyogna ka ken ti animalmo.
• Agpalista iti lokal nga opisina para iti emergency no masapul ti transportasion. Ibagam kadakuada nga addaan animal.

Natalged a panagbiahe¶

Ti nawaya nga animal iti sasakyan ket mabalin a mangpukaw iti atensionna ti drayber wenno agtaray no agsardeng. Isigurom a nakatalged ti tunggal animal sakbay a pasindiem ti makina.

• Dagiti pusa ken bassit nga animal ket agsakay iti carrier, nakabuckle wenno naiyipit tapno dida magtinnag.
• Dagiti aso ket agsakay iti crate, wenno iti harness a nakaclip iti seat belt.
• Ipatalinaedmo ti danum ken mangkok iti maabutan, ket ited ti danum iti tunggal sardeng.
• Iclip ti leash sakbay a lukatam ti aniaman nga ridaw, tunggal daras.
• Ukopam dagiti carrier iti nalag-an a lupot tapno naulimek dagiti animal, ngem mangibatim iti lugar para iti angin.
• Ipatalinaedmo a nalamiis ti sasakyan. Usarem ti air conditioning ket agparada iti anniniwan no agsardeng.

Ipagarupmo ti trapiko, atiddog a tiempo, ken nakasara a pagpunuan ti petrol. Kitaem ti natalged a panagibakwit para iti balakad iti dalan ken gasolina.

Heat stress¶

Adu a bagyo ti dumanon iti napudot ken nadam-eg a panawen, ket kadawyan a mapaaw ti koriente kalpasanna. Ti pudot ket mabalin a napartak a mangpatay iti animal, nangnangruna iti sasakyan, napunno a shelter, wenno carrier iti init.

Dagiti animal nga addaan ti nangato a peligro: nakapetat ti rupa nga aso ken pusa (kas iti bulldog, pug, ken Persian), nagbaro unay wenno nataengan nga animal, animal nga addaan napuskol a buok, nakalukmeg nga animal, ken kuneho, guinea pig, ken billit.

Pagilasinan ti heat stress:

• Napigsa a panagal-al wenno narigat a panaganges.
• Adu a katay.
• Kinakapuy, panagtublak, wenno pannakariro.
• Panagsuka wenno panagburis.
• Gugot wenno dila a nalabaga unay, wenno asul wenno abuabu.
• Pannakatumba.

Ania ti aramiden, manipud iti first aid a balakad ti RSPCA:

1. Iyalis ti animal iti anniniwan wenno nalamiis a siled a dagus.
2. Ibuyboy ti nalamiis a danum iti bagina, saan a nalamiis unay a danum a mabalin a mangaramid iti nakaro. Ipatalinaedmo a adayo ti danum iti rupa ti nakapetat ti rupa wenno awan ti puotna nga animal.
3. Ikabilmo dagiti nabasa a towel iti baba ti animal, saan iti ngatona, ket usarem ti bentilador no addaan.
4. Ited ti bassit a sosop ti nalamiis a danum.
5. Ituloymo ti panangpalamiis agingga a tumalna ti panaganges, ngem sardengam sakbay nga agpigerger ti animal.
6. Itugotmo iti vet iti kaasidegan a tiempo, uray kasla naimbag. Ti heatstroke ket mabalin a mangdadael kadagiti organ a makita kalpasanna.

Tapno malapdan, igalam dagiti aso laeng iti nalamiis a bigat wenno rabii, ipagadayom dagiti animal iti direkta nga init, ket kitaem no saan a nakapudot unay ti napudot a semento iti imam. Kitaem ti gabay a kinatalged iti pudot para kadagiti tao iti isu met laeng a pudot.

Pagtalinaedem a naulimek dagiti animal¶

Ti bagyo ken di am-ammo a lugar ket mangbutbuteng kadagiti animal. Ti naulimek a tagikua ken pamiliar a rutina ket mas makatulong ngem aniaman.

• Ipatalinaedmo a kas kadawyan kas kabaelam ti oras ti panangpakan ken pannagna.
• Ited ti tunggal animal ti naulimek a suli nga addaan bukod a katre wenno kumot.
• Ipatalinaedmo dagiti pusa iti carrier nga nalukat ti ridaw iti uneg ti nakasara a siled, tapno makalemmeng ngem dida makalibas.
• Ukopam dagiti kulong ti billit ken carrier ti bassit nga animal iti nalag-an a lupot.
• Agsaoka iti nababa, naulimek a timek. Dika dusaen ti nabuteng nga animal.
• Usarem ti pamiliar a laruan, pagngatngat, wenno nausar a kamiseta nga agamoy kenka.
• Ipagadayom dagiti aso kadagiti ganggannaet nga aso, ket dika palubusan dagiti ubbing nga agurnong iti aglawlaw ti nabutengan nga animal.
• Kitaem dagiti baro a lugar para kadagiti gawang iti baba ti ridaw ken pagbeggan sakbay a pawayam ti animal manipud iti leash.

No nangted ti vet mo iti agas a mangpaulimek, usarem a kas iti naibaga. Dika padasen ti baro nga agas iti umuna a daras bayat ti panagibakwit, ket dika pulos mangted iti animal iti agas ti tao nga awan ti balakad ti vet.

No agtalinaedka iti balay a kadua dagiti animal¶

No adda ka iti ruar ti evacuation zone ket ikeddengmo nga agtalinaed, ipatalinaedmo dagiti animalmo iti uneg a kadua mo iti intero a tiempo.

• Iserrek dagiti animal sakbay nga umangat ti angin.
• Ikabil ida iti isu met laeng a uneg a siled a usarem, adayo kadagiti tawa.
• Ipatalinaedmo dagiti pusa ken bassit nga animal iti carrier bayat ti kapigsaan ti angin.
• Ipatalinaedmo dagiti aso iti leash, uray iti uneg, no maburak ti tawa.
• Mangiyaramid iti litter pan ken puppy pad. Awan ti rummuar agingga a naan-anay a naglabasen ti bagyo.
• Ipatalinaedmo ti pet kit, danum, ken flashlight iti isu met laeng a siled.

No pudno a masapul nga ibatim ti animal¶

Itugotmo dagiti animalmo no kaano a mabalin. Ti panangibati iti animal ket maudi a pagpilian, no awanka ti tiempo, awan ti transportasion, ken awan ti mangala kenkuana. No mapasamak dayta, dagitoy nga addang ket mangted kenkuana iti kasayaatan a gundaway:

• Ibatim iti uneg, iti natibker nga uneg a siled nga awan ti tawa no mabalin, kas iti banyo.
• No mabalin a malayus ti balaymo, pilien ti ngato a palapag. No mabalin a malayus ti balay agingga iti atep, itugotmo ti animal wenno pawayam imbes nga serraan.
• Dika pulos mangtali, mangkadena, wenno mangkulong iti animal a dina makalibas iti umangat a danum.
• Mangibati iti kabassitan a tallo nga aldaw a namaga a taraon kadagiti nadagsen a mangkok a dida matumba, ket punnuem ti bathtub, lababo, wenno dadakkel a lagayan ti danum.
• Dika mangibati iti taraon nga lata a mabalin a madadael, wenno nalabes a taraon iti maysa a mangkok.
• Siguraduem nga agawit ti animal iti collar nga addaan ID tag.
• Ikabil ti pagilasinan iti sango nga ridaw wenno tawa a mangibaga no ania nga animal ti adda iti uneg, mano, sadino, ken ti numero ti telepono mo.
• Ibagam iti lokal nga opisina para iti emergency wenno animal services apaman a natalgedka, ket itedmo ti yawi iti pet buddy mo no mabalin.

Kalpasan ti bagyo¶

Dagiti animal ket kadawyan a nariro no agsublida iti balay. Dagiti pamiliar nga ayamo ken pagilasinan ket mabalin nga awanen, ket agtaray dagiti nabuteng nga animal.

• Ipatalinaedmo dagiti aso iti leash ken dagiti pusa iti uneg iti sumagmamano nga aldaw.
• Kitaem ti paraangan para kadagiti nadadael a pagbeggan, natadem a rebba, ken natumba a wire sakbay a rummuar ti aniaman nga animal.
• Ipagadayom dagiti animal iti layus ken libtong. Ti layus ket mabalin nga agitugot iti dumi ti kanal, kemikal, ken leptospirosis.
• Bantayam dagiti uleg ken sabali pay a hayop a simrek kadagiti balay ken rebba.
• Dika palubusan dagiti animal nga uminom iti danum ti gripo agingga nga ibaga dagiti opisial a natalged.
• Bantayam dagiti panagbaliw ti kababalin. Dagiti naulimek nga animal ket mabalin a mangkagat wenno aglemmeng kalpasan ti makabutbuteng a pasamak.
• Tawagam ti vet mo no nasugatan ti animal, saan a mangan, wenno kasla agsakit.

Kitaem ti panagsubli iti balay ken peligro iti salun-at kalpasan ti bagyo.

No mapukaw ti animal¶

Dagiti animal ket kadawyan a mapukaw bayat dagiti bagyo ngem iti aniaman a sabali a tiempo. Adu ti masarakan kalpasan ti adu nga aldaw wenno lawas, isu a ituloymo ti panangbiruk.

• Siguraduem umuna a natalged ti pamilyam, kalpasanna mangrugi ka a biruken.
• Magnaka iti aglawlaw ti balaymo ket awagam ti animalmo kadagiti naulimek nga oras, kas iti nasapa a bigat.
• Bisitaem iti bukodmo ti tunggal animal shelter ken animal control office iti asidegmo, iti kada sumagmamano nga aldaw. Mabalin a dida ammo ti animalmo manipud iti deskripsion laeng.
• Tawagam ti microchip registry, ipadamagmo a napukaw ti animal, ket kitaem ti detalyem a pakaikontaktan.
• Tawagam dagiti asideg a vet clinic. Dagiti tao ket kadawyan nga itugotda umuna ditoy dagiti nasugatan nga animal.
• Mangaramid iti flyer nga addaan nalawag a ladawan, nagan ti animal, ayan a napukaw, ken ti numero ti telepono mo. Itedmo kadagiti shelter ken ikabilmo iti sadinoman a palubosan dagiti opisial.
• Kontaktem ti lokal a grupo para iti animal welfare ken aniaman nga animal rescue team a nagtrabaho iti lugar.
• Ibatim ti nausar a kamiseta wenno katre ti animal iti ruar ti balaymo, no natalged.
• Kitaem dagiti lost and found a listaan ti animal nga aramiden ti lokal a council, animal shelter, ken mapagtalkan a grupo para iti animal welfare.

Itugotmo ti pammaneknek ti tagikua: ladawan nga adda ka a kadua ti animalmo, rekord ti vaccination, ken numero ti microchip.

No mabirukam ti napukaw nga animal¶

• Umasideg nga alalay. Ti nabuteng nga animal ket mabalin a mangkagat.
• No natalged, itedmo ti danum ket ipatalinaedmo iti nakasara a siled wenno carrier.
• Itugotmo iti shelter wenno vet tapno scanen para iti microchip.
• Ipadamagmo iti animal services wenno iti lokal a council.

Adda ti mabalin a mangbirbiruk kenkuana.

Mainaig a gabay¶

• Pet emergency kit checklist
• Panagsagana ti hurricane para kadagiti animal
• Publiko a shelter
• Umibakwit wenno agtalinaed
• Panagsubli iti balay kalpasan ti bagyo