Pagbakwit uban sa binuhi sa panahon sa unos¶

Kini nga panid motabang kanimo sa pagpagawas sa imong binuhi nga luwas kung hulgaon sa unos, bagyo, o siklon, pagpabilin nga kalmado ug bugnaw sila sa dalan, ug pagpangita kanila kung nagkabulag kamo. Ang labing mahinungdanon nga lakang mao ang pagkahibalo kung asa moadto ang imong mga hayop sa dili pa nimo madunggan nga mobiya na.

Kung tulo lang ang imong buhaton¶

1. Mobiya nga sayo uban sa imong binuhi, sa higayon nga mitambag ang mga opisyal o nagdesisyon ka nga moadto. Ang luna nga modawat ug binuhi mapuno una.
2. Ipabilin ang matag hayop sa carrier o sa higot gikan sa higayon nga mobiya ka hangtod nakapuy-an na kamo.
3. Ayaw gayud biyai ang binuhi sa nakaparadang sakyanan, ug ayaw gayud higti ug biyaan ang binuhi.

Kanus-a mobiya¶

Ang mga opisyal sa daghang nasud nag-ingon nga kung gimandoan ka nga mobakwit, ang imong binuhi mobakwit usab. Mas dugay ang mga hayop sa pagkarga kaysa tawo, ug ang pipila ka lugar nga modawat ug binuhi mapuno sayo.

• Mobiya sa unang tambag sa pagbakwit sa imong lugar, o mas sayo kung daghan ang imong hayop, walay sakyanan, o layo ang biyahe.
• Sa United States, ang hurricane watch nagpasabot nga posible ang kahimtang sa unos. Gipagawas kini mga 48 ka oras sa wala pa ang gilaoman nga hangin nga kusog sa tropical storm, mga 63 km/h (39 mph). Daghang tag-iya sa binuhi ang mobiya sa watch, dili sa warning. Ang ubang nasud naggamit ug lain nga signal, busa susiha ang watch ug warning ug ang imong panid sa lokal nga tabang.
• Dad-a ang binuhi sa sulod sa unang ilhanan sa bagyo, bisan kung wala ka pa mobiya. Ang mga hayop nga nahadlok magtago o modagan, ug tingali dili na nimo sila makit-an.

Asa makaadto ang binuhi¶

Andama ang labing menos duha ka kapilian sa dili pa ang panahon, sa lain-laing direksyon, kay mahimong mausab ang agianan sa bagyo.

Higala ug pamilya¶

Ang higala o paryente sa gawas sa peligro nga lugar kasagaran ang pinakayano nga kapilian. Pangutana kanila sa dili pa ang panahon, dili sa panahon sa bagyo. Pag-uyon kung pila ka hayop, hangtod kanus-a, ug kinsa ang magbayad sa pagkaon. Dad-a ang imong kaugalingong pagkaon, kahon sa tae, plato, ug crate.

Evacuation center nga modawat ug binuhi¶

Lahi ang lagda sa evacuation center matag nasud ug lungsod. Ang pipila modawat ug binuhi sa samang lawak sa tag-iya, ang pipila maghatag ug lain nga lugar sa duol, ug daghan ang modawat lang ug service animal. Ang FEMA, ang ahensya sa katalagman sa US, naghulagway sa duha ka matang: ang binuhi nga magpabilin uban sa tag-iya, ug ang binuhi nga gipapuy-an sa duol.

Aron makapangita ug usa:

• Tawga ang imong lokal nga opisina sa emerhensiya sa dili pa ang panahon ug pangutana kung unsang evacuation center ang modawat ug binuhi ug kung kinahanglan ba magparehistro.
• Susiha ang imong panid sa lokal nga tabang alang sa opisyal nga lista sa bukas nga evacuation center sa imong lugar.
• Sa United States, tawga ang 211 o susiha ang site sa emergency management sa imong county o parish ug ang shelter finder sa Red Cross.
• Sa Pilipinas, pangutana sa imong barangay o sa DRRMO sa imong siyudad o munisipyo. Ang pipila ka lokal nga gobyerno nagbutang ug luna alang sa binuhi, apan daghang evacuation center ang wala.
• Sa Australia, susiha ang imong lokal nga konseho ug serbisyo sa emerhensiya sa estado. Sa Northern Territory, ang pampublikong cyclone shelter wala modawat ug binuhi, ug ang gobyerno nagngalan ug pipila ka parkingan diin makapasilong ka sa imong kaugalingong sakyanan uban sa binuhi. Walay kawani o serbisyo niini, ug dili nimo mabiyaan ang imong binuhi o sakyanan nga walay tagbantay.
• Sa Caribbean, India, Bangladesh, ug Mozambique, pangutana sa imong nasudnon o distrito nga opisina sa katalagman ug sa lokal nga animal welfare society. Ang pipila ka cyclone shelter sa Bangladesh adunay gipataas nga tapok sa yuta, nga gitawag ug killa, alang sa baka ug uban pa, apan panagsa ra nga gitugotan ang gagmayng binuhi sa sulod.

Kadaghanan sa evacuation center alang sa binuhi mangayo nga dad-on nimo ang:

• Carrier o crate alang sa matag hayop.
• Pamatuod sa bakuna, kasagaran rabies.
• Higot, kolyar, ug ID tag.
• Pagkaon, tubig, plato, tambal, ug kahon sa tae alang sa pipila ka adlaw.
• Ikaw mismo, aron pakan-on, lakwon, ug limpyohan ang imong binuhi.

Ang giya sa mga evacuation center nagpasabot kung unsay maabtan sa sulod.

Hotel¶

Ang mga hotel sa agianan sa pagbakwit dali mapuno. Ang pipila nga kasagaran wala modawat ug binuhi mopagaan sa lagda sa panahon sa gideklarar nga emerhensiya, apan ayaw pagsalig niana.

• Tawga ug pangutana nga direkta kung modawat ba sila sa imong matang ug gidak-on sa hayop, ug pila.
• Pangutana bahin sa bayranan ug kung mahimo bang biyaan ang binuhi nga mag-inusara sa lawak.
• Mag-book nga sayo gamit ang polisiya nga makansela.
• Magtipig ug lista sa mga hotel nga modawat ug binuhi sa duha o tulo ka direksyon.

Boarding kennel ug klinika sa beterinaryo¶

Ang kennel o klinika sa beterinaryo nga layo sa gawas sa peligro nga lugar makaatiman sa mga hayop nga dili nimo madala. Mag-book sa usa sa dili pa ang panahon, ug dad-a ang rekord sa bakuna.

Ayaw ibilin ang hayop sa kennel sa sulod sa sona sa pagbakwit. Kinahanglan usab nga mobakwit ang maong kennel, ug tingali dili nimo mahibal-an kung asa nagpadulong ang imong binuhi.

Service animal¶

Ang gibansay nga service animal magpabilin uban sa handler niini. Sa United States, ang pampublikong evacuation center kinahanglan modawat ug service animal, ug ang FEMA ug Red Cross nag-ingon nga ang service animal kanunay gidawat sa emergency shelter. Duha lang ka pangutana ang mahimong ipangutana sa kawani: gikinahanglan ba ang hayop tungod sa kapansanan, ug unsa nga trabaho o buluhaton ang gibansay niini. Dili sila mahimong mangayo ug papel, vest, o demonstrasyon.

Lahi ang pagtratar sa balaod sa US sa emotional support animal ug therapy animal. Dili kini service animal ilalom sa Americans with Disabilities Act, busa ang shelter mahimong magbutang niini sa luna sa binuhi. Lahi ang lagda sa ubang nasud, busa pangutana sa imong lokal nga opisina sa emerhensiya sa dili pa ang panahon.

Checklist alang sa handler:

• Bisan unsang ID o sertipiko nga gihatag sa imong nasud, bisan kung dili kini gikinahanglan.
• Duha ka semana nga pagkaon, tubig, tambal, ug bag sa hugaw alang sa hayop.
• Dugang nga harness ug higot.
• Banig o habol aron ang hayop adunay kaugalingong luna sa salog sa shelter.
• Booties o wax sa tiil kung maglakaw ka sa tinumpag o init nga dalan.
• Backup nga plano kung nasamdan ang service animal o stress kaayo aron magtrabaho, sama sa tawo nga motabang o gamit sa paglihok.

Kung ang tawo duol nimo sa shelter alerdyik o nahadlok sa iro, ang kawani angay mobalhin sa usa kaninyo, dili magdumili sa imong hayop. Tan-awa ang tigulang ug may kapansanan alang sa dugang bahin sa pagpangayo ug tabang sa emerhensiya.

Kung walay sakyanan¶

Daghang tawo ang mobakwit sa tiil, bus, ferry, o opisyal nga transportasyon. Pangutana sa imong lokal nga opisina sa emerhensiya sa dili pa ang panahon kung ang bus ug sakayan sa pagbakwit modala ba ug binuhi sa carrier.

• Gamita ang carrier nga maayo nimong mabayaw ug madala, o backpack carrier alang sa gamay nga hayop.
• Pag-empake ug mas gaan nga go kit: tulo ka adlaw nga pagkaon ug tubig, tambal, ug rekord.
• Pangutana karon sa silingan nga adunay sakyanan kung madala ba ka nila ug ang imong binuhi.
• Magparehistro sa imong lokal nga opisina sa emerhensiya kung kinahanglan nimo ang transportasyon. Sultihi sila nga adunay kay hayop.

Luwas nga biyahe¶

Ang binuhi nga dili hugot sa sakyanan makabalda sa tigmaneho o modagan sa hunong. Hugti ang matag hayop sa dili pa nimo sugdan ang makina.

• Ang iring ug gagmayng hayop mosakay sa carrier, gihugot sa seat belt o gipigil aron dili makadulas.
• Ang iro mosakay sa crate, o sa harness nga gi-clip sa seat belt.
• Ipabilin ang tubig ug plato sa abot sa kamot, ug hatagi ug tubig sa matag hunong.
• I-clip ang higot sa dili pa nimo ablihi ang bisan unsang pultahan, matag higayon.
• Tabuni ang carrier ug gaan nga panapton aron mahusay ang hayop, apan biyai ang luna alang sa hangin.
• Ipabilin nga bugnaw ang sakyanan. Gamita ang aircon ug iparada sa landong sa mga hunong.

Paabuta ang trapiko, dugay nga paglangan, ug sirado nga gasolinahan. Tan-awa ang luwas nga pagbakwit alang sa tambag sa agianan ug gasolina.

Kapoy tungod sa kainit¶

Daghang bagyo ang moabot sa init ug umog nga panahon, ug kasagaran mawala ang kuryente human niini. Ang kainit mahimong makapatay sa binuhi dayon, labi na sa sakyanan, siksik nga shelter, o carrier sa adlaw.

Mga hayop nga mas taas ang peligro: iro ug iring nga pisot ang nawong (sama sa bulldog, pug, ug Persian), batan-on kaayo o tigulang nga hayop, hayop nga baga ang balahibo, hayop nga tambok, ug kuneho, guinea pig, ug langgam.

Ilhanan sa kapoy tungod sa kainit:

• Kusog nga paghangos o lisod nga pagginhawa.
• Daghang laway.
• Kahuyang, pagtumba-tumba, o kalibog.
• Pagsuka o pagtatae.
• Lagos o dila nga mapula kaayo, o asul o abohon.
• Pagkahugno.

Unsay buhaton, gikan sa tambag sa RSPCA sa first aid:

1. Ibalhin dayon ang hayop sa landong o bugnaw nga lawak.
2. Ibuboy ang bugnaw nga tubig sa lawas niini, dili ang tubig nga bugnaw kaayo nga yelo, nga makapasamot. Ilag ang tubig sa nawong sa hayop nga pisot ang nawong o walay malay.
3. Ibutang ang basa nga tuwalya ilalom sa hayop, dili sa ibabaw, ug gamita ang bentilador kung aduna.
4. Hatagi ug gagmayng lagok sa bugnaw nga tubig.
5. Padayon sa pagpabugnaw hangtod mohusay ang pagginhawa, apan hunonga sa dili pa magkurog ang hayop.
6. Dad-a kini sa beterinaryo sa labing madali, bisan kung murag naayo. Ang heat stroke makadaot sa organo nga makita human sa pipila ka panahon.

Aron mapugngan kini, lakwa ang iro sa bugnaw nga buntag o gabii lang, ilag ang mga hayop sa direktang adlaw, ug sulayi nga ang init nga dalan dili kaayo init sa imong kamot. Tan-awa ang giya sa kaluwasan sa kainit alang sa mga tawo sa samang kainit.

Ipabilin nga kalmado ang mga hayop¶

Ang bagyo ug mga langyaw nga lugar makahadlok sa mga hayop. Ang kalmadong tag-iya ug naandan nga rutina mas motabang kaysa bisan unsa.

• Ipabilin ang oras sa pagpakaon ug paglakaw nga kutob sa mahimo sama sa naandan.
• Hatagi ang matag hayop ug hilom nga suok nga adunay kaugalingong higdaan o habol.
• Ipabilin ang iring sa carrier niini nga bukas ang pultahan sulod sa sirado nga lawak, aron makatago sila nga dili makaikyas.
• Tabuni ang kulungan sa langgam ug carrier sa gagmayng hayop ug gaan nga panapton.
• Pagsulti sa ubos, kalmadong tingog. Ayaw silotan ang binuhi nga nahadlok.
• Gamita ang naandan nga dulaan, kagat-kagaton, o gamit nga sinina nga baho nimo.
• Ilag ang iro sa langyaw nga iro, ug ayaw tugoti ang mga bata nga mosiksik sa hayop nga stress.
• Susiha ang bag-ong lugar kung adunay lungag sa ilalom sa pultahan ug koral sa dili nimo buhian ang binuhi sa higot.

Kung gihatagan ka sa imong beterinaryo ug tambal nga makapahupay, gamita kini sumala sa instruksyon. Ayaw sulayi ang bag-ong tambal sa unang higayon sa panahon sa pagbakwit, ug ayaw gayud hatagi ang binuhi ug tambal sa tawo kung wala ang tambag sa beterinaryo.

Kung magpasilong ka sa balay uban sa binuhi¶

Kung anaa ka sa gawas sa sona sa pagbakwit ug nagdesisyon nga magpabilin, ipabilin ang imong binuhi sa sulod uban kanimo sa tibuok panahon.

• Dad-a ang binuhi sa sulod sa dili pa mosamot ang hangin.
• Ibutang sila sa samang sulod nga lawak nga imong gamiton, palayo sa bintana.
• Ipabilin ang iring ug gagmayng hayop sa carrier sa labing grabeng bahin sa hangin.
• Ipabilin ang iro sa higot, bisan sa sulod, kung mabuak ang bintana.
• Butangi ug kahon sa tae ug puppy pad. Walay mogawas hangtod hingpit nga milabay ang bagyo.
• Ipabilin ang kit sa binuhi, tubig, ug flashlight sa samang lawak.

Kung kinahanglan gyud nimong biyaan ang hayop¶

Dad-a ang imong binuhi kung mahimo. Ang pagbiya sa hayop kay katapusang kapilian, kung wala kay oras, transportasyon, ug tawo nga mokuha niini. Kung mahitabo kana, kini nga mga lakang maghatag niini ug labing maayong higayon:

• Ibilin kini sa sulod, sa lig-on nga sulod nga lawak nga walay bintana kung mahimo, sama sa banyo.
• Kung mahimong mabahaan ang imong balay, pilia ang taas nga andana. Kung lagmit mabahaan ang balay hangtod sa atop, dad-a ang hayop uban kanimo o buhii kini imbes nga sirhan.
• Ayaw gayud higti, kadenahan, o kulungan ang hayop sa paagi nga dili makaikyas sa nagtaas nga tubig.
• Biyai ang labing menos tulo ka adlaw nga uga nga pagkaon sa bug-at nga plato nga dili mahulog, ug pun-a ang bathtub, lababo, o dagkong sudlanan ug tubig.
• Ayaw biyai ang de-latang pagkaon nga madunot, o sobra nga pagkaon sa usa ka plato.
• Siguroha nga ang hayop nagsul-ob ug kolyar nga adunay ID tag.
• Butangi ug karatula ang atubangang pultahan o bintana nga nag-ingon kung unsang hayop ang anaa sa sulod, pila, asa, ug ang imong numero sa telepono.
• Sultihi ang imong lokal nga opisina sa emerhensiya o animal services kung luwas ka na, ug hatagi ug yabi ang imong pet buddy kung mahimo.

Human sa bagyo¶

Ang binuhi kasagaran nalibog kung mobalik sa balay. Mahimong mawala ang naandan nga baho ug ilhanan, ug ang mga hayop nga nahadlok modagan.

• Ipabilin ang iro sa higot ug ang iring sa sulod sulod sa pipila ka adlaw.
• Susiha ang tanaman kung adunay nabuak nga koral, tulis nga tinumpag, ug nahulog nga kable sa dili pa mogawas ang binuhi.
• Ilag ang binuhi sa tubig-baha ug lunang tubig. Ang tubig-baha mahimong magdala ug hugaw, kemikal, ug leptospirosis.
• Bantayi ang bitin ug ubang ihalas nga hayop nga mibalhin sa balay ug tinumpag.
• Ayaw tugoti ang binuhi nga moinom ug tubig sa gripo hangtod moingon ang mga opisyal nga luwas na.
• Bantayi ang pagbag-o sa batasan. Ang kalmadong binuhi mahimong mokagat o motago human sa makahadlok nga panghitabo.
• Tawga ang imong beterinaryo kung nasamdan ang binuhi, dili mokaon, o murag masakiton.

Tan-awa ang pagbalik sa balay ug mga peligro sa panglawas human sa bagyo.

Kung nawala ang binuhi¶

Mawala ang binuhi sa panahon sa bagyo labaw sa halos bisan unsang panahon. Daghan ang makit-an sa mga adlaw o semana human niini, busa padayon sa pagpangita.

• Siguroha una nga luwas ang imong pamilya, dayon sugdi ang pagpangita.
• Lakaw sa palibot sa imong balay ug tawga ang imong binuhi sa hilom nga oras, sama sa sayo sa buntag.
• Adtoa ang matag animal shelter ug animal control office duol nimo sa personal, matag pipila ka adlaw. Tingali dili ila-ilhon sa kawani ang imong binuhi gikan sa paghulagway.
• Tawga ang microchip registry, ireport nga nawala ang binuhi, ug susiha ang imong detalye sa kontak.
• Tawga ang mga klinika sa beterinaryo sa duol. Kasagaran dad-on una didto sa mga tawo ang nasamdan nga hayop.
• Paghimo ug flyer nga adunay klaro nga litrato, ngalan sa binuhi, asa kini nawala, ug imong numero sa telepono. Ihatag kini sa mga shelter ug ipapilit kung asa gitugotan sa mga opisyal.
• Kontaka ang imong lokal nga animal welfare group ug bisan unsang animal rescue team nga nagtrabaho sa lugar.
• Ibutang ang gamit nga sinina o higdaanan sa binuhi sa gawas sa imong balay, kung luwas kini buhaton.
• Susiha ang lista sa nawala ug nakit-an nga binuhi nga gidumala sa imong lokal nga konseho, animal shelter, ug kasaligan nga animal welfare group.

Dad-a ang pamatuod nga imo ang binuhi: ang litrato nga kauban nimo ang binuhi, rekord sa bakuna, ug numero sa microchip.

Kung nakakita ka ug nawala nga hayop¶

• Hinay-hinay nga duolan. Ang hayop nga nahadlok mahimong mokagat.
• Kung luwas, hatagi ug tubig ug ipabilin kini sa sirado nga lawak o carrier.
• Dad-a kini sa shelter o beterinaryo aron i-scan ang microchip.
• Ireport kini sa animal services o sa imong lokal nga konseho.

Lagmit adunay nangita niini.

Mga kauban nga giya¶

• Checklist sa emergency kit sa binuhi
• Pagpangandam sa unos alang sa binuhi
• Mga evacuation center
• Mobakwit o magpabilin
• Pagbalik sa balay human sa bagyo