Panagplano para iti bagyo kadagiti lallakay ken baket, disability, ken medikal a kasapulan¶

Ti hurricane, bagyo, ken tropical cyclone ket isu met laeng a kita ti bagyo, nupay agduduma ti nagan iti tunggal taaw. Mabalin nga usaren dagiti amin nga adda ditoy a guide para kadagiti amin.

Agduduma dagiti emergency number iti tunggal pagilian. Agduduma dagiti numero, ahensia, ken programa ti tulong iti tunggal pagilian. Adda iti lokal a panidmo dagiti emergency number, opisina para iti disaster, ken impormasion maipapan kadagiti shelter iti ayanmo. Biruken ti lokal a panidmo.

Tulongan ka daytoy a panid nga agplano para iti hurricane, typhoon, wenno cyclone no ikaw, wenno ti aywanam, ket lakay wenno baket, addaan disability, agusar iti koriente a medikal a gamit, wenno kasapulanna ti tunggal aldaw a panangaywan. Ti ababa a bersion: ayusen ti tulong ken backup a koriente sakbay ti panawen, ket umalis a nasapa ngem iti amin.

No tallo laeng ti aramidem¶

Agregistrar itan. Agsalpot iti registry ti lokal nga opisina para iti emergency para kadagiti tao a kasapulanda ti tulong, ken iti medikal wenno life support a listaan ti kompania ti koriente.
Agplano ti koriente ken agas para iti kurang-kurangna maysa a lawas. Ammuem no kasano kaatiddog ti panagandar ti tunggal gamit iti baterya, ket ibatim ti kurang-kurangna dua a lawas nga agas iti lugar a maalam.
Dumesidirka ti trigger a pangumaliska. No kasapulam ti koriente, elevator, wenno agaywan tapno agtalgedka, umalis iti umuna a watch wenno opisial a balakad, saan iti maudi a warning.

Umalis a nasapa: ti pagannurotan a kapatgan¶

Dagiti tao a kasapulanda ti tulong ket kanatalgedan no umalisda a nasapa, iti aldaw, sakbay a napno dagiti dalan ken agserra dagiti serbisio. Dagiti clinic, parmasia, ken ahensia ti panangaywan iti balay ket kadawyan nga agsardengda iti maysa nga aldaw wenno ad-adu sakbay a dumteng ti bagyo. Dagiti bus ken tulong a panagibakwit ket kasapulanda ti tiempo tapno makadanon kenka.

Ikabilmo ita ti bukodmo a trigger ket isuratmo. Para iti kaaduan a tao nga addaan medikal a kasapulan, ti trigger ket ti umuna a watch wenno alerto para iti lugarmo, wenno ti umuna a gundaway nga imbaga dagiti opisial a umalis dagiti nalaka a masugatan. Iti adu a lugar, dawaten dagiti opisial a umalis dagiti lallakay ken baket ken tao a disabled sakbay ti kadawyan a bilin. Iti Philippines, India, ken Bangladesh, kas pagarigan, ti lokal nga opisial ken boluntario ket kadawyan nga ipanamda ida umuna iti cyclone shelter.

Mabalin a saan a dumteng ti tulong bayat ti bagyo

Inton dumteng ti angin iti kapigsaan ti bagyo, ti rescue ken ambulansia ket kadawyan nga agsardeng a rummuar agingga a bumaba. Agplanoka a kasla awan ti makadanon kenka manipud iti rugi ti angin agingga iti sumagmamano nga oras kalpasan a bimmaba.

Agregistrar sakbay ti panawen¶

Adu a lokal a gobierno ti mangtengngel iti boluntario a registry dagiti tao a kasapulanda ti tulong iti emergency. Adu ti nagannanna: special needs, medical needs, vulnerable persons, wenno functional needs registry. Ti panagregistrar ket kadawyan nga awan bayadna. Saan nga ibagana a siguradoka a maisalakan, ngem ibagana kadagiti responder no sadinoka ken ania ti kasapulam.

Damagem iti lokal nga opisina para iti emergency (county, parish, municipality, district, wenno barangay) no addaan registry, ket agsalpot.
Damagem iti kompania ti koriente maipapan iti medikal, priority, wenno life support a listaan ti customer. Iti Australia, kas pagarigan, dagiti agusar iti life support a gamit ket agregistrar iti electricity retailerda.
Damagem met iti kompania ti danum no agusarka iti home dialysis.
Damagem no ti lugarmo ket mangtarawidwid iti assisted evacuation wenno transportasion para kadagiti tao nga awan ti kotse.
Agregistrar manen iti tunggal tawen, ket ipakaammom ti registry no agbaliw ti kasapulam.

Iti United States, damagem iti county emergency management office, wenno tawagam ti 211, no kasano ti agsalpot. Ti panagsalpot iti listaan ti kompania ti koriente ket saan a ibaga a nasapa a maisubli ti koriente mo. Makatulong dayta iti kompania tapno maammuan no siasino ti addaan peggad, isu a kasapulam pay laeng ti bukodmo a backup.

Medikal a gamit a agdepende iti koriente¶

No ti ventilator, oxygen concentrator, CPAP wenno BiPAP, suction machine, feeding wenno infusion pump, nebulizer, power wheelchair, wenno electric bed ket mangtalged kenka, agplanoka a napatay ti koriente iti adu nga aldaw wenno ad-adu. Kalpasan dagiti napigsa a bagyo, ti pannakaawan ti koriente iti maysa a lawas wenno ad-adu ket kadawyan, ket sibubukel nga isla ti naawan ti koriente iti bulan.

Ammuem no ania ti addaanmo¶

Punnuen daytoy a tabla para iti tunggal gamit ket ibatim a kadua ti planomo. Mabalin a tulongan ka ti supplier ti gamit wenno ti doktormo.

Gamit	Koriente nga usarenna	Kaatiddog ti baterya	Sukat a baterya	Backup a plano
Pagarigan: oxygen concentrator	Watts, manipud iti label	Oras iti napno a charge	Mano	Tank, kalpasanna shelter

Damagem iti supplier no kasano kaatiddog ti panagandar ti tunggal gamit iti baterya ken no makagatangka iti sukat a baterya.
Damagem no mabalin a mangandar ti gamit manipud iti car charger wenno inverter, ket gumatang ita iti umno a kable.
Damagem iti doktormo no ania ti aramiden no agsardeng ti gamit, ken kasano kaatiddog ti natalged a mabalin nga awan dayta.
Isurat ti 24 oras a numero ti supplier ken ti modelo ken serial number ti tunggal gamit.
Label-an ti tunggal charger ken kable iti gamit a pakaiyaanna.

Pagpilian a backup a koriente¶

Sukat a baterya. Ti kasimpelan a backup. Ibatim a naicharge ket testan iti tunggal sumagmamano a bulan, gapu ta ti daan a baterya ket bassit ti laman.
Portable power station. Ti dakkel a rechargeable a baterya ket natalged nga usaren iti uneg. Sukimaten no ti output na iti watts ket ad-adu ngem ti usaren ti gamitmo, ken no mabalin a macharge babaen ti solar panel wenno kotse.
Kotse. Ti kotse ket mabalin nga agcharge kadagiti baterya babaen ti charger wenno inverter, ngem iti nalukat nga angin laeng, saan pulos iti garahe.
Generator. Ti generator a gasolina ket mabalin a mangpaandar iti gamit iti atiddog, ngem iti ruar laeng, kurang-kurangna 6 metro (20 piye) manipud iti aniaman a ridaw, tawa, wenno bentilasion. Dika pulos paandaren iti balay, garahe, carport, wenno balkonahe. Kitaem ti Kinatalged ti generator.
Lugar nga addaan koriente. No ti backupmo ket saan a makasakup iti atiddog a pannakaawan ti koriente, ti planom ket medical shelter, ospital, wenno balay ti kabagian iti ruar ti lugar ti bagyo. Ayusen sakbay ti panawen.

Inton naipablaak ti watch wenno umuna nga alerto, icharge amin a gamit, sukat a baterya, ken power bank agingga a napno. Ibatim a nacharge agingga a napatay ti koriente.

Ti carbon monoxide ket natalinaay a mangpatay

Dika pulos paandaren ti generator, charcoal a ihawan, wenno camp stove iti uneg wenno iti paset a nakulkulong a lugar. Ti carbon monoxide ket awan ti angot wenno kolor, ket dagiti lallakay ken baket ken tao nga addaan sakit ti puso wenno baga ti umuna a madangran. Ikabil ti battery a carbon monoxide alarm iti pagiturogan.

Oxygen¶

No agusarka iti oxygen, agplanoka para iti pannakaawan ti koriente ken naladaw a panagitugot ti tank, gapu ta agsardeng dagiti supplier nga agmaneho iti kasasaad ti bagyo.

Damagem iti supplier ti umdas a compressed oxygen tank a sakupanna ti sumagmamano nga aldaw nga awan ti koriente, ken kasano kaatiddog ti tunggal tank iti flow rate mo.
Damagem maipapan kadagiti sobra a baterya para iti portable concentrator.
Ibatim a nakatakder dagiti tank, naigalut tapno saan a matumba, ken adayo iti pudot ken init.
Ibatim ti oxygen a kurang-kurangna 3 metro (10 piye) manipud iti apuy, kandila, gas a kalan, heater, ken generator, wenno ad-adayo no ibaga ti supplier.
Dika agsigarilyo, wenno palubosan ti siasinoman nga agsigarilyo, asideg ti oxygen.
Ikabil ti sobra a tubing ken cannula iti go bagmo.
Ibaga iti lokal a fire service wenno opisina para iti emergency a mausar ti oxygen iti balay.

Ti kandila ken oxygen a magkadua ket peggad ti uram, isu a usarem ti battery a lawag iti pannakaawan ti koriente. No rumsua ti uram, dika sarangten. Patayem ti oxygen no napardas a mabalin, ket rummuarka.

Dialysis¶

Ti dialysis ket saan a makaur-uray a lumabas ti bagyo, isu a ti panagplano a kadua ti dialysis centermo ti kapatgan nga addang.

Damagem iti centermo ti storm plan na. Adu a center ti mangipanam kadagiti pasiente iti nasapa a session sakbay ti bagyo.
Alaem ti nagan ken numero ti sabali a dialysis center asideg iti papananmo nga umalis.
Pasiguraem a ti centermo ket addaan ti agdama a numero ti telepono mo ken ammona no sadino ti plano a papananmo.
Damagem iti care team mo ti emergency a diet para kadagiti pasiente ti dialysis, ket ibatim dagiti taraon para iti dayta.
Ibatim ti detalye ti panagagasmo, kabarbaruan a resulta ti lab, ken listaan ti agas iti go bagmo, a kurang-kurangna tallo nga aldaw ti tunggal agas ken ad-adu no mabalin.

No saanka a naka-session, ti nakaro a emergency a diet ket mangpanaladaw iti panagurnong ti likido, potassium, ken basura agingga a makaalaka iti agas. Nakaro unay ti panangilimitarna iti likido, kadawyan agarup 500 ml (2 tasa) iti maysa nga aldaw. Ti renal teammo ti mangited iti bersion a maitutop kenka, isu a surotem dagiti numeroda no agduma.

No agusarka iti home dialysis, damagem iti teammo no kasano ti manual a panagsukat nga awan ti koriente, ket ibatim ti kurang-kurangna dua a lawas a supply. Dawatem kadagiti kompania ti danum ken koriente nga isalpot ka kadagiti priority a listaanda.

Iti United States, ti Kidney Community Emergency Response program ket tulongan dagiti pasiente a mangsapul iti agandar a dialysis center iti disaster. Damagem iti centermo ti detalye ti kontakna.

Agas a kasapulanna ti kinalamiis¶

Ti insulin, adu a biologic a turok, dadduma a patak ti mata, dadduma a likido nga antibiotic, ken dadduma nga agas para iti fertility ken panagdakkel ket kasapulanda ti refrigerator. Agplano para iti sumagmamano nga aldaw nga awan dayta.

Damagem iti parmasista no ania kadagiti agasmo ti kasapulanna ti kinalamiis ken kasano kaatiddog ti tunggal maysa iti temperatura ti siled.
Mangtengngel iti bassit a cooler ken adu a mausar manen nga ice pack, wenno travel cooling case nga naaramid para iti insulin.
Pagyeloen dagiti botelya ti danum sakbay ti bagyo tapno usaren a kas yelo. Balkotem iti lupot tapno saan a masagid a diretso ti agas iti yelo.
Isurat no kaano a napatay ti koriente, tapno ammom no kasano kaatiddog nga napudot dagiti agas.

Insulin. Ibaga ti US Food and Drug Administration a ti kaaduan nga insulin iti orihinal a botelya wenno pen ket mabalin a ibati nga awan ti refrigerator iti nagbaetan ti 15 ken 30°C (59 ken 86°F) agingga iti 28 nga aldaw. Basaem ti leaflet ti produktomo, gapu ta dadduma ket agduma. Ibatim ti insulin nga adayo iti diretso nga init ken pudot, dika pulos palubosan nga agyelo, ket dika agusar iti insulin a nagyelo. Ibelleng ti pump insulin a nalabes iti 37°C (98.6°F).

No masapul a mausarmo ti insulin a napudot, sukimaten a ad-adda a kanayon ti asukar ti darmo ket sukatam a napardas kadagiti mabalin. Dika agsukat iti kita ti insulin nga awan ti medikal a balakad no maliklikan. No masapul a sukatan, sukimaten a kanayon ti asukar ti dara ket agpakita iti doktor a napardas kadagiti mabalin.

Agas ken medikal a supply¶

Ibatim ti kurang-kurangna dua a lawas ti tunggal reseta ken medikal a supply. Mabalin nga agserra dagiti parmasia sakbay ti bagyo ket agtalinaed a nakaserra iti sumagmamano nga aldaw kalpasan.

Damagem iti doktor ken parmasista no kasano ti mangbangon iti dua a lawas a reserba. Dadduma nga insurer ken sistema ti salun-at ket mangpalubos iti nasapa a refill inton naideklara ti emergency.
Ibatim ti agas iti orihinal a nalabelan a lalagyan, iti waterproof a bag.
Mangtengngel iti naisurat a listaan ti tunggal agas: nagan, dosis, oras, para iti ania, ti nagreseta, ken dagiti allergy mo.
Ikabil ti dua a lawas a supply: syringe, test strip, lancet, catheter, ostomy supply, dressing, incontinence product, guwantes, ken feeding supply.
Ikabil ti sukat a sarming ti mata ken baterya para kadagiti hearing aid ken glucose monitor.
Ibatim ti kopia ti listaanmo iti papel ken kas ladawan iti telepono.

Kitaem ti Medikal ken first aid a supply para iti naan-anay a listaan ti kit.

Panagkuti¶

Ti panagruar ket ti kanarigatan a paset ti bagyo para iti adu a tao nga agusar iti wheelchair, walker, wenno scooter, wenno saan a makaakyat iti hagdanan.

Ibatim a naicharge ti power wheelchair wenno scooter, ket ammuem no kasano kaadayo ti mapanna iti maysa a charge.
Mangtengngel iti nalag-an a manual a wheelchair kas backup no mabalin.
Mangtengngel iti tire patch kit wenno sealant ken bassit a pump para kadagiti gulong ti wheelchair.
Mangtengngel iti sukat a baston, walker, wenno cushion ti upuan iti kotse wenno iti sibay ti ridaw.
Isuro iti dua a tao no kasano ti panangtiklop, panangbagkat, ken panangpaandar ti wheelchairmo, ken kasano ti panangtulong kenka a lumipat nga awan ti lift.
Idikket ti simple a naisurat nga instruksion iti gamitmo.
Ayusen itan ti accessible a transportasion: kabagian nga addaan umno a sakay, accessible taxi, wenno lokal nga assisted evacuation service.

Agsardeng dagiti elevator no napatay ti koriente ket mabalin nga agtalinaed a nakapatay iti sumagmamano nga aldaw. No agnaedka iti ngatuen ti ground floor ket saanmo a kabaelan ti hagdanan, umaliska sakbay ti bagyo. Kitaem ti Nangato a building ken condominium.

Panagdengngeg¶

Kaaduan a pakdaar ti bagyo ket umay babaen ti sirena, radio, wenno tawag, isu a ayusen dagiti alerto a maawatmo.

I-on dagiti emergency alert iti telepono nga addaan vibration ken flash, no itden ti pagilianmo.
Agsalpot iti text wenno email alert manipud iti lokal nga opisina para iti emergency ken nailian a serbisio ti panawen.
Mangtengngel iti weather alert radio nga addaan text display ken flash wenno vibration alert (NOAA Weather Radio iti United States).
Dawatem iti maysa a tao iti support networkmo nga agtext kenka iti tunggal pakdaar ken evacuation order.
Ikabil ti sukat a baterya ti hearing aid, wenno charger a mangandar iti baterya.
Ikabil ti pluma, notepad, ken kard a mangibaga a bingaw wenno nakapuy ti denggengmo ken kasano ti panagsaritam.
Ikabil ti battery a lantern tapno makabasa ka ti ngiwat wenno makisarita babaen ti sign iti sipnget.

Panagkita¶

Label-an dagiti supply iti dakkel a sursurat wenno braille, ket ibatim iti isu met laeng a lugar iti tunggal tawen.
Mangtengngel iti audio wenno dakkel a sursurat a kopia ti planom ken listaan ti agasmo.
Mangtengngel iti sukat a baston, ken radio nga agsasao wenno addaan dakkel a display.
Magnaka iti dalan nga agturong iti shelter wenno ruarmo ti building a kadua ti katulongan sakbay ti panawen.
Dawatem iti support networkmo nga ipakdaarda kenka ti basura, danum, ken napukaw a hagdanan kalpasan ti bagyo.

Pukaw ti memoria, dementia, ken salun-at ti panunot¶

Ti panagbaliw ti rutina, ingay, ken sipnget ket mabalin a mangpakaro unay iti lidem ti panunot ken panagdanag.

Ikabil dagiti pamiliar a banag: ladawan, kumot, musika, ken paborito a snack.
Itedmo iti tao ti ID bracelet wenno kard a nakaisurat ti nagan, kasasaad, ken numero ti kontak.
Mangtengngel iti kabarbaruan a ladawan na iti telepono no agsinadakayo.
Ipanam ti headphone wenno earplug para iti ingay, ken lawag para iti rabii.
Ibaga kadagiti staff ti shelter ti peggad ti panagalla-alla wenno trigger a napardas inton dumtengkayo.

Service animal¶

Ipanam ti taraon, danum, pinggan, agas, rekord, harness, ken supot ti basura ti ayup para iti kurang-kurangna dua a lawas. Iti United States, ti service animal ket mapalubosan iti evacuation center ken hotel. Dagiti pagannurotan para kadagiti service ken assistance animal ket agduduma kadagiti sabali a pagilian, isu a damagem iti lokal nga opisina para iti emergency sakbay ti panawen. Kitaem ti Panagibakwit a kadua dagiti ayup.

Agaywan¶

No agaywan ka iti maysa a tao, ti planom ket masapul nga agandar inton masakitka, maipitka, wenno saanka a makadanon.

Agsurat iti maysa a panid a care sheet: tunggal aldaw a rutina, agas ken oras, kasano ti panangipanam kenkuana, kasano ti panagandar ti gamitna, ania ti mangpaay iti riribuk kenkuana, ken dagiti doktorna.
Mamili iti backup nga agaywan ket ilawlawagmo kenkuana ti care sheet iti sanguananna.
Damagem iti ahensia ti panangaywan iti balay ti storm plan na. Dagiti aide ket kadawyan nga agsardeng a mapan iti maysa nga aldaw wenno ad-adu sakbay ti bagyo, isu a planuen no siasino ti mangsukat kadagidiay nga aldaw.
Agtutunos no siasino ti mangipanam iti tao, sadino, ken kaano.
Ikabil met ti bukodmo nga agas ken supply. Ti agaywan a masakit ket saan a makatulong.

No agnaed ti tao iti nursing home, care home, wenno assisted living, damagem itan iti manager no sadino ti papananda dagiti agnaed no ibakwit ti balay, kasano ti panangipakaammo kadagiti pamilia, ken kasano ti panagbiahe dagiti agas ken rekord a kadua. Itedmo iti balay ti agdama a numero ti telepono mo ken kontak nga adayo ti lugarna.

Personal a support network¶

Pili iti kurang-kurangna tallo a tao nga umanamong a mangsukimat kenka sakbay, bayat, ken kalpasan ti bagyo. Isalpot ti kurang-kurangna maysa a kaarrubam a asideg a mabalin a magna.

Itedmo iti tunggal maysa ti kopia ti planom, listaan ti agas, ken sukat a tulbek.
Ipakitam kadakuada no sadino dagiti supply ken gamitmo ken kasano ti panagandarda.
Agtutunos iti oras ti panagsukimat, ken ania ti aramidenda no saanka a sumungbat.
Dawatem ti tulong kadagiti nadagsen a trabaho: shutter, panangbagkat ti danum, panangikarga iti kotse.
Dika agpannuray iti maysa laeng a tao. Mabalin nga adda bukodna nga emergency.

Kitaem ti Panagtalinaed a nakontak para kadagiti wagas a panagsinukimat no saan a lumasat dagiti tawag.

Iti evacuation center¶

Dagiti evacuation center iti adu a pagilian ket masapul nga umawat kadagiti tao nga addaan disability, ngem napno ken napigsa ti ingay, ken bassit ti privacy. Dadduma a lugar ket mangilukat met iti medikal wenno special needs shelter nga addaan nars ken koriente para iti gamit, kadawyan para kadagiti agregistrar.

Damagem iti lokal nga opisina para iti emergency no ania a shelter ti maitutop kadagiti kasapulam, ken no addaan koriente para iti gamit.
Ipanam ti agas, gamit, charger, ken extension cord.
Ibaga kadagiti staff ti kasapulam inton dumtengka.
Ipanam ti agaywan no kasapulam. Iti kaaduan a lugar, ti agaywan ket mabalin nga agtalinaed kadua.

Dagiti medical shelter ket saan nga ospital. No kasapulam ti ospital, ti doktormo ken lokal nga opisial ket masapul nga ayusenda sakbay ti bagyo. Kitaem ti Publiko a shelter.

Kalpasan ti bagyo¶

Para kadagiti lallakay ken baket ken tao nga addaan medikal a kasapulan, dagiti aldaw kalpasan ti bagyo ket mabalin nga ad-adda a peggad ngem ti bagyo mismo. Ti init, awan ti koriente, nadadael a taraon, ken awan ti agas ket napardas nga agtitipon.

Kamustaem ti support networkmo ket dawatem kadakuada a kamustaenda ka.
Agtalinaed a nalamiis. Ti init nga awan ti bentilador wenno air conditioning ket nadagsen a peggad kadagiti lallakay ken baket. Kitaem ti Kinatalged iti init kalpasan ti bagyo.
Uminom iti natalged a danum ket inumen ti agas iti oras.
No mawaw ti gamit wenno agas, mapanka iti shelter, ospital, wenno cooling center sakbay nga agbalin nga emergency.
Para iti sakit ti barukong, narigat a panaganges, wenno kellaat a lidem ti panunot, tawagam ti lokal nga emergency number (911 iti United States ken Canada), wenno mapanka iti kaasidegan nga ospital no napatay dagiti telepono.