ލަހުން ދަތުރުކުރާ ތޫފާނުތަކާއި ދުވަސްތަކުގެ ވާރޭ¶

ލަހުން ދަތުރުކުރާ ތޫފާނެއް، ޓައިފޫނެއް، ނުވަތަ ސައިކްލޯނެއް ތިބޭ މައްޗަށް ހުއްޓިފައިވަނީނަމަ، ދުވަސްތަކަކަށް ތިބޭ ތިބޭ ތިބޭށެވެ. މި ޞަފްޙާގައި ފުދޭވަރަކަށް ދިނުމާއި، ކާނާއާއި ކަރަންޓުގެ ސްޕީޑާއި، ތިބޭ ކައިރީގައިވާ ރަށިކެއާއި ލަގަލަތައް ބެލުމާއި، ދާންވީ ވަގުތު ދަސްކުރާނެ ގޮތް ދަހައިދެއެވެ. ލަހުން ދަތުރުކުރާ ތޫފާނުގައި، ގިނަ ނުރައްކާތައް ލިބެނީ ވަޔަކުންނުކަށީ ފެނުންނެވެ، އެހެންވެ މި ލަފާގެ ގިނަ ބައިއީ ވާރޭއާބެހޭ ލަފަލައެވެ.

ތިބޭ ތިން ކަމެއް ކުރާނަމަ¶

1. ބޭނުންވާ ފެން ދޭ. ދިނުމަށްޓަކައިވާ ފެން ރޭޝަންނުކުރާށެވެ. ކާނާއާއި ކަރަންޓުގެ ސްޕީޑު ބަދަލުކުރާށެވެ.
2. ދުވަލާއި ރޭގަނޑުގައިވެސް، ތިބޭ ވަށައިގެންވާ ފެނާއި ލަގަލަ ބައްލަވާށެވެ. ރަށިކެއާއި ލަގަލަތަކަކީ ވައިއިއުން ފާއިތުވުމުން ފަހުން އެންމެ ބޮޑަށް ނުރައްކާގައިވާ ބައިތަކެވެ.
3. ފެން ތިބޭ ދިމައިން މައްޗަށް އަރާފިނަމަ ނުވަތަ ލަގަލައެއް ދޫލުމުގެ ސިމްބޮލުތައް ފެނިއްޏާ، ކުރީން ދާށެވެ. ގޯސްވެދޭތޯ ބެލުންދެން ނުހުންނާށެވެ.

ލަހުން ދަތުރުކުރާ ތޫފާން ނުރައްކާތެރިވާ ސަބަބު¶

ލަހުން ދަތުރުކުރާ، ނުވަތަ ދަތުރުކުރުން ހުއްޓުން ތޫފާނަކުން، ތިމަންނަގެ ވާރޭ ހަމަ ތަނެއްގެ މައްޗަށް ދިގު ވަގުތަކަށް ވެއްޖެ ދޭ. ހުއްޓުން ތޫފާނަކުން ތަނެއްގެ މައްޗަށް ދެ، ތިން، ނުވަތަ ގިނަ ދުވަހަކަށްވެސް ބޮޑު ވާރޭ ވެއްޖެ ދީފާނެ. ލަގަލަތަކަށްވާ ވާރޭ ރަށިކެއަށް ދަތުރުކޮށް، ތޫފާން ފާއިތުވުމުން ފަހުންވެސް، ދުވަސްތަކަކަށް ރަށިކެ މައްޗަށް އަރަމުންދާނެއެވެ.

ކުރީގެ ދެ ތޫފާނުން މިކަން ދައްކައިދޭ. 1998 ގައި، ހެރިކޭން މިޗު ސެންޓްރަލް އެމެރިކާގެ މައްޗަށް ހުއްޓުން، ކުރިމަތިވީ ފެންބޮޑުވުމާއި ލޭންޑްސްލައިޑުން ހޮންޑިއުރަސްއާއި ނިކަރާގުއާގައި ހާހެއްގެ ފަރާތްތަކެއް މަރުވިއެވެ. 2017 ގައި، ހެރިކޭން ހާރވީ ސައުތްއިސްޓް ޓެކްސަސްގެ މައްޗަށް ހުއްޓުން، ސަރަހައްދުގެ ބައިތަކަށް 50 އިންޗިއަށްވުރެ ގިނައިން (1,270 mm) ވާރޭ ވެއްޖެ ދިނެވެ. ވައިއިއުން ދަށްވުމުން ފަހުންވެސް ދުވަސްތަކަކަށް އެތަނުގައި ފެންބޮޑުވުން ކުރިއަށްދިއެވެ.

ބިމުގެ ތެރޭ ދިރިއުޅޭ ފަރާތްތަކަށްޓަކައި، ޓްރޮޕިކަލް ސައިކްލޯނުން ލިބޭ މައިގަނޑު ނުރައްކާއީ ފެންބޮޑުވުމެކެވެ. ލަގަލަތަކާއި ފަރުބަދަ ސަރަހައްދުތަކުގައިވެސް ލޭންޑްސްލައިޑާއި ކެސުގެ ދޫލުން، އެއީ ސްޕީޑުކޮށް ދަތުރުކުރާ ކަސިދާއި، ގާއާއި، ގަސްތަކުގެ ރަށިކެ، ކުރިމަތިވެއެވެ. ޓްރޮޕިކަލް ސްޓޯމުން މިކަން ސެންޓްރަލް އެމެރިކާގައިއާއި، ފިލިޕީންސްގައިއާއި، ތައިވާންގައި ތަހުރީކުކޮށްފައިވެ، ހަމަ ނުރައްކާ ޖަޕާން، ސައުތަރން ޗައިނާ، އިންޑިއާ، ސްރީ ލަންކާ، މިޔަންމާ، މަޑަގަސްކަރަގައިވެސްމެއެވެ.

ދަށްވަމުންދާ ތޫފާނަކީ ސަލާމަތީ ތޫފާނެއްނުދެ. ޓްރޮޕިކަލް ސްޓޯމަކުން ނުވަތަ ތޫފާނުގެ ރާސްގައިވެސް ގަދަ ތޫފާނަކުން ދޭހާ ވާރޭ ވެއްޖެ ދީފާނެ. ތިބޭ ޤައުމީ މޫސުމާބެހޭ ޚިދުމަތުގެ ވާރޭ، ފެންބޮޑުވުން، ލޭންޑްސްލައިޑު އިންޒާރުތަކަށް ތަބާވާށެވެ، ވައިގެ ގިންތިއަކަށްއެކަނިނުކަށީ.

ތިބޭ ދުވަހު ޕްލޭނު¶

ކޮންމެ ދުވަހެއްވެސް ހަމަ ގޮތަކުން ކުރިއަށްދާށެވެ. ރޫޓީނަކުން ހުރިހާ ފަރާތެއްވެސް ސަލާމަތުން، ދުވަސްތައް ފަސޭހަކޮށްދެއެވެ.

ކޮންމެ ދުވަހު ހެނދުނު¶

• ވާރޭ، ރަށިކެ، ލޭންޑްސްލައިޑަށްޓަކައިވާ އެންމެ ފަހުގެ ފޯކާސްޓާއި އިންޒާރު ކިޔާށެވެ.
• ތިބޭ ފެނާއި ކާނާ ކޮންތާކުރާ، ދުވަހުގެ ޕްލޭނު ބައްލަވާށެވެ (ތިރީގައިވާ ތާވަލުތައް ބައްލަވާށެވެ).
• ކޮންމެ ފަރާތެއްގެވެސް ސިއްޙަތާއި، ބޭސްތަކާއި، ޟަރޫރަތްތައް ބައްލަވާށެވެ. ކިހާ ރަނގަޅަށްތޯ ނިދީ ސުވާލުކުރާށެވެ.
• ތިބޭ ކައިރީގައިވާ ރަށިކެ، ކަސިދެއް، ނުވަތަ ޑްރެއިން، ގޭތެރޭގެ ސަލާމަތީ ތަނެއްން ބައްލަވާށެވެ. ލެވެލް ނޯޓުކުރާށެވެ.
• ފާރާއި، ފްލޯރާއި، ސީލިންގގައި އައު ކެނިފައިވުން، ތެމިފައިވުން، ނުވަތަ ދަހާފައިވުން ބައްލަވާށެވެ.
• ފޯނާއި ލައިޓު ޗާޖުކުރާނެ ދުވަހުގެ ޕްލޭނެއް ނިންމާށެވެ.

ކޮންމެ ގަޑިއިރުތަކަކުން¶

• އަޕްޑޭޓު ކިޔާށެވެ. ވަގުތާއި އޮފިޝަލުން ބުނި ކަންތައް ލިޔެލާށެވެ.
• ބޭރުގައިވާ ފެނުގެ ލެވެލާއި، ތެރޭގައިވާ ފްލޯރު ބައްލަވާށެވެ.
• ހުރިހާ ފަރާތަކުންވެސް ފެން ބުރުން ލަކުރާށެވެ.
• ގޭ ކައިރީގައިވާ ލަގަލަތަކާއި، ފާރާއި، ގަސްތަކުގައިވާ ބަދަލުތައް ބައްލަވާށެވެ.

ކޮންމެ ރޭ¶

• ތިބޭ ތައްޔާރީ ދަބަހާއި، ބޫޓާއި، ފެންފުރުބައިއަކާއި، ފޯނު ކައިރީ ލަކުރާށެވެ.
• ކޮންފަރާތެއް ކޮންއިރެއްގައިތޯ ހޭލައިތިބޭނީ، ބަދަލުކުރާނީ ކޮން ވަގުތެއްގައިތޯ ޤައުދުކުރާށެވެ.
• ރޭގަނޑު ދާން ޖެހިއްޏާ، ދާނެ ތަނާއި ދާނެ ގޮތް ޤައުދުކުރާށެވެ.
• ސަރަހައްދުން ބޭރުގައިވާ ޢާއިލާއަށް، ތިބޭ ރަނގަޅުކަމަށް ކުރު ޓެކްސްޓެއް ފޮނުވާށެވެ.

ފެން: ބޭނުންވަނީ ދޭށެވެ¶

އޮފިޝަލުން ބުނުންނުކަށީ، ދިނުމަށްޓަކައިވާ ފެން ރޭޝަންނުކުރާށެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ބޭނުންވަނީ ދޭށެވެ. ބޮޑުބައިމަރިއުން، ހޫނުން ފަރާތްތައް ސްޕީޑުކޮށް ބޮޑުބައިމަރިއުން ޖެހިއްޓުރު، ކުއްލި ނުރައްކާގައި ސާފުކޮށް ޚިޔާލުކުރުން ދަތިކޮށްލަދޭ. ތިބޭ ހަށިގަނޑު ބޭނުންވާ ފެން ކުޑަކުރާށެވެ: ފިނިކޮށްތިބޭ، ހުރާކުރާ، ހޫނުގައި ބަރުގަދަ މަސައްކަތްނުކުރާށެވެ.

ކޮންމެ ފަރާތަކަށްވެސް ދުވަހަކަށް ދިނުމަށާއި ސާދާ ދޮވުމަށްޓަކައި މިނިމަމް 4 ލީޓަރު (1 ގެލަން) ޕްލޭނެއް ހަދާށެވެ. ކުދިންނާއި، ސައިކަލަ ތުއްތުދަރިންގެ މައިން، ބޮޑުބައިމަރިއުން ޖެހިފައިވާ ފަރާތްތަކާއި، ހޫނު ކްލައިމެޓެއްގައިވާ ކޮންމެ ފަރާތަކަށްވެސް ޢިތުރު ފެން ބޭނުންވޭ.

ތިބޭ ތިބޭކަން ތިބޭއަށް ނޭނގިދާނެ ފެން¶

• ތޫފާނުގެ ކުރިން ބަތުބޯ ނުވަތަ ބަކެޓުގައި ރައްކާކޮށްފައިވާ ފެން، ފްލަޝުކުރުމަށާއި ދޮވުމަށެވެ
• ގޭގައިވާ ވޯޓަރ ހީޓަރ ޓޭންކުގައިވާ ފެން. ކުރީން ކަރަންޓް ނުވަތަ ގޭޒު ނިއްވާ، ފެން ފިނިވިއިރު، ދަށުގައިވާ ވޭލްވުން ދަކުރާށެވެ. ފެންބޮޑުވެފައިވާ ފެން ހީޓަރަށް ފޯރާފައިވިއްޔާ، މިކަން ނުކުރާށެވެ. އެހެން ފެނެއްފަދައިން ދިނުމުގެ ކުރިން ސަލާމަތުންކުރާށެވެ
• ސަލާމަތީ ފެނުން ހަދާފައިވާ ފިނިކޮށްފައިވާ އައިސްފުކެ ފެން
• ސާބޫނުކުރާ ކެމިކަލް ނެތިއްޔާ، ޓައިލެޓު ޓޭންކުގައިވާ ސާފު ފެން (ބޯލުގައިނުކަށީ)
• ދަޅު ތަކެތިން، ފްރޫޓާއި ތަރުކާރީއިން ލިބޭ ލިކުއިޑު

ރޭޑިއޭޓަރުން ނުވަތަ ގޭގެ ހީޓިންގ ބޮއިލަރުން ލިބޭ ފެން ދުވަހަކުވެސް ނުދޭށެވެ.

ފެން ސަލާމަތުންކުރުން¶

ތިބޭ ފެން ސަލާމަތުންކަމަކަށްނުދެނަމަ، ދިނުމުގެ، ކައްކާއިރު ބޭނުންކުރުމުގެ، ނުވަތަ ދަތްފިލުރުމުގެ ކުރިން ސަލާމަތުންކުރާށެވެ. ލޯކަލް އޮފިޝަލުންގެ ބޮއިލް ވޯޓަރ ނޯޓިސްއަކަށް ތަބާވާށެވެ.

• ބޮއިލްކުރާށެވެ. ސާފު ފެން ރޯލިންގ ބޮއިލަކަށް ލަކުރާ، 1 މިނެޓަކަށް ދެމިއޮއްވާށެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 1,000 މީޓަރަށްވުރެ (3,300 ފޫޓަށްވުރެ) އުސްކޮށް ދިރިއުޅެނިކޮށީ، 3 މިނެޓަކަށް ބޮއިލްކުރާށެވެ. ދިނުމުގެ ކުރިން ފިނިވެން ލަކުރާށެވެ. ޢާންމުކޮށް ގޭ ތެރޭ ބޭނުންކުރާ ސްޓޯބެއްގައިވިޔަސް، ބޭރުގައި ގްރިލެއްގައިވިޔަސް ކޭމްޕް ސްޓޯބެއްގައިވިޔަސް ބޮއިލްކުރާ، ދަށަށްވާ ކާނާގެ ބައިގައިވާ ކެއްކުމުގެ ސަމާލުކަމަށް ސަމާލުވާށެވެ.
• ބްލީޗުކުރާށެވެ. ބޮއިލްކުރެވެން ނެތިކޮށީ، ސާދާ، ވަހެއްނެތް ގޭގެ ބްލީޗު ބޭނުންކުރާށެވެ. ސޯޑިއަމް ހައިޕޮކްލޮރައިޓުގެ ޕަސެންޓޭޖު ލޭބަލުން ބައްލަވާށެވެ، ސަބަބަކީ ޑޯޒު އެ ނަންބަރަށް ބިނާވެ. ތިބޭ ސިއްޙީ ޢިދާރާގެ ތާވަލުން ޑޯޒު ބޭނުންކުރާ، މިނިމަމް 30 މިނެޓަކަށް ދެމިއޮއްވާށެވެ. ފެން ދަބަގެނިކޮށީ، ސާފުވުންދެން ދަމަހައްޓާ ސާފު ފެން އަޅާ، ނުވަތަ ސާފު ފޮތިތަކަކުން ފިލްޓަރުކުރާ، ދެން ބްލީޗު ލަކުރާށެވެ.
• ފެންބޮޑުވެފައިވާ ފެން ބޭނުންނުކުރާށެވެ. ފެންބޮޑުވެފައިވާ ފެން ސުވަރުބެކުކޮށް ކެމިކަލް ބޭއްޗޭ، ބޮއިލްކުރުމުންނާއި ބްލީޗުން ނެރުއެއްނުދެ.

ސާމާނު ލަކުރާނެ ގޮތަށް ފެނާއި ކާނާ ބައްލަވާ، ތޫފާނުގެ ފަހުން ދުވަސްވަރަށް ކާނާ އަދި ފެނުގެ ސަލާމަތްކަން ބައްލަވާށެވެ.

ކާނާ: ރަނގަޅު ތަރުތީބުގައި ސްޕީޑު ބަދަލުކުރާށެވެ¶

ރަނގަޅު ބޮޑެތިން ދުވަސްތަކަކަށް ކުޑަ ކެއުމެއް ކެއުންވެސް، ގެއްލުމެއްނެތިކޮށް ދެވިދާނެއެވެ. ކުދިންނަށާއި، ބަލިވެއިނިކޮށީ ނުވަތަ ސައިކަލަ ރަހީމުންނަށާއި، ބޮޑުބައިމަރިއުން ޖެހިފައިވާ ފަރާތްތަކަށްޓަކައި ކާނާ ކުޑަކޮށެކަށީ. ކެއުން ކުޑަކަމަށްވިޔަސް، ރޫޓީން ދެމިގެންދާށެވެ. ހޫނު ބުރުބެއް ނުވަތަ ރަސްކަހާ ކާނާއަކުން ހުރިހާ ފަރާތެއްގެ ވަގުތުޢުން ރަނގަޅުކޮށްލައިދޭނެ.

މި ތަރުތީބުގައި ކާށެވެ:

1. ރެފްރިޖެރޭޓަރުގެ ކާނާ ފުރަތަމަ. ލައްޕާފައިވާ ރެފްރިޖެރޭޓަރުން ކަރަންޓުނެތި ގާތްގަނޑަކަށް 4 ގަޑިއިރަށް ކާނާ ފިނިކޮށްލަދެއެވެ. އެއަށްފަހު، ކެށި، ފިޝް، ބިސް، ކިރު، ކައިކައިވެސްފަދަ ކައިނުކުރާ ކާނާ، 4 °C (40 °F) ގެ މައްޗަށް 2 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭ ސަލާމަތުންކަމަކަށްނުދެ. ޤައުދެއްނެތިއްޔާ، ކަލާށެވެ.
2. ފްރީޒަރުގެ ކާނާ ދެން. ފުރާފައިވާ ފްރީޒަރަކުން ގާތްގަނޑަކަށް 48 ގަޑިއިރާ، ދެބައިކުޅަ އެއްބައި ފުރާފައިވާ ފްރީޒަރަކުން ގާތްގަނޑަކަށް 24 ގަޑިއިރާ ފިނިކަން ލަކުރާދެއެވެ، ދޮރު ލަކުފައިވިއިރުއެކަނިއެވެ. އައިސްފުކެ ހުރިއިރު ނުވަތަ ފިނިކޮށްފައިވިއިރު، ކައްކައިގެން ނުވަތަ ކައިގެން ކެރޭށެވެ.
3. ސެލްފު ސްޓޭބުލް ކާނާ ފަހު. ދަޅު ތަކެތިއާއި، ހިކި ފްރޫޓާއި، ނިޓުން، ކްރެކަރާއި، ޕީނަޓް ބަޓަރާއި، ކާންރަނގަޅު ކެއުންތައް ދުވަސްތަކަކަށް ދަމަހައްޓައެވެ.

ރެފްރިޖެރޭޓަރ ނުވަތަ ފްރީޒަރ ހުޅުވަނީ ކެރޭވަރުކުދިކޮށެވެ. ހުޅުވުމުގެ ކުރިން ނެރޭ ކަންތައް ޕްލޭނެއް ހަދާ، ސްޕީޑުކޮށް ލައްޕާށެވެ. ރެފްރިޖެރޭޓަރ ތާމޮމީޓަރެއް ތިބޭއަތުގައިވިއްޔާ، 4 °C (40 °F) ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ދަށްކަމަށްވިއްޔާ ކާނާ އަދިވެސް ކާން ސަލާމަތުންކަމަށެވެ.

ކަރަންޓް: ދުވަސްތަކަށް ދިގުކުރުން¶

ކަރަންޓް ހުރިހާ ވަގުތަކުވެސް ކެނެޑިފައިވާ ކަމަށާއި، ފަހުން ދުވަސްތަކަކަށްވެސް ކެނެޑިފައިވާ ކަމަށް ޕްލޭނެއް ހަދާށެވެ. ތޫފާން ފޯރުމުގެ ކުރިން ތިބޭ ޕަވަރ ބޭންކާއި، ލޭމްޕުގެ ބެޓަރީއާއި، ރޭޑިއޯ ޗާޖުކޮށް، ސާދާ ކަރަންޓުގެ ބަޖެޓެއް ހަދާ، ތަބާވާށެވެ.

• ފޯނެއް ފުރިހަމަޔަށް ޗާޖުކޮށް ނިއްވައިފައި ބަހައްޓާށެވެ. އެއީ ތިބޭ ކުއްލި ނުރައްކާގެ ފޯނެވެ.
• އެހެން ފޯނުތައް ލޯ ޕަވަރ މޯޑުގައި، ދަށް ބްރައިޓްނެސްގައި، ބްލޫޓޫތާއި ލޮކޭޝަން ނިއްވައިފައި ބޭނުންކުރާށެވެ.
• ހެނދުނާއި، މެންދުރުގައިއާއި، ރޭގަނޑުފަދަ ޚާއްސަ ވަގުތުތަކުގައި ފޮނުވި މެސިޖު ބައްލަވާށެވެ، ހުރިހާ ދުވަހަކުވެސްނުކަށީ.
• ގުޅުމުގެ ބަދަލުގައި ޓެކްސްޓުކުރާށެވެ. ގިނަ ފަރާތަކަށް އެއްފަހަރާ އެއް މެސިޖު ފޮނުވާށެވެ.
• ޚަބަރަށްޓަކައި ބެޓަރީ ނުވަތަ ކާރަކުން ކުރިއަށްދާ ރޭޑިއޯއެއް ބޭނުންކުރާށެވެ، ތިބޭ ފޯނުންނުކަށީ.
• ކޮންމެ ވަގުތަކުވެސް ހެޑްލޭމްޕެއް ނުވަތަ ފެންފުރުބައިއެއް، ބޭނުންނުވިއިރު ނިއްވާށެވެ.
• ކާރަކުން ޗާޖުކުރަނީ ވައިއިއުން އަދި ވާރޭ ހުއްޓުމުން، އޮފިޝަލުން ބޭރަށްދިއުން ސަލާމަތޭ ބުނުންދެނެވެ. އިންޖީން ދުއްވަނީ ހުޅުވިފައިވާ ތަނެއްގައިއެކަނި، ގަރާޖުގައިދުވަހަކުވެސްނުކަށީ.

ތިބޭއެކީ ތިބޭ ފަރާތަކުން އޮކްސިޖަން، ބްރީތިންގ ސާމާނު، ނުވަތަ ސިއްޙީ ސާމާނަކަށް ކަރަންޓަށް ބަރޯސާވަނީ، ބެޓަރީ ދަށްވުންދެން ތިބޭ ލޯކަލް ކުއްލި ނުރައްކާގެ ނަންބަރަށް ގުޅާށެވެ. އޮފިޝަލުން ކަރަންޓަށް ބަދަލުކޮށްލަދާނެ. ފިނިކުރަން ޖެހޭ ބޭސްތައް، އިންސުލިން ފަދަ، ކޯލްޑް ޕެކަކާއެކުވާ ކޫލަރެއްގައި، އައިސްއިން ކައިރީ ދުވަހަކުވެސް ނުކަށީ، ފިނިކުރުން ނުދާށެވެ. ފަހުން ފަރމަސިސްޓަކަށް ސުވާލުކުރާށެވެ، ބޭސް އަދިވެސް ރަނގަޅުކަމަށްތޯ. ކަރަންޓާއި ދަންމަރު އަދި ކަރަންޓް ކެނޑުން ބައްލަވާށެވެ.

ތިބޭ ތިބޭ ތިބޭ ސަލާމަތުން ތިބުން¶

ގެ ކެރޭވަރުކުދިކޮށް ހިކިކޮށް ސަލާމަތުން ބަލަހައްޓާށެވެ¶

• ލީކަށްޓަކައި ބަކެޓެއް ނުވަތަ ތައްޓެއް ބައިތިއްބާ، ފުރުމުގެ ކުރިން ހުސްކުރާށެވެ.
• ތިބޭ ސާމާނާއި، ލިޔެކިޔުންތަކާއި، ބޭސްތަކާއި، ކަރަންޓުގެ ސާމާނު އުސް ސެލްފަކަށް ނުވަތަ މައްޗަށްވާ ފްލޯރަކަށް ގެންނާށެވެ.
• ތިބޭ ތެރޭގައިވެ ނުވަތަ ލަކުފައިވާ ދޮރުކައިރިއަކުން ކެރޭނަމަ، ދޮރުކައިރީގައިވާ ޑްރެއިން ސާފުކޮށް ބަލަހައްޓާށެވެ.
• ފެން ސްވިޗު ނުވަތަ ވަޔަރަށް ފޯރާފައިވާ ކޮޓަރިތަކުން ދުރުގައިވާށެވެ.
• ދަހާފައިވާ ނުވަތަ ތެމިފައިވާ ސީލިންގއަކުން ދުރުގައިވާށެވެ. ވެއްޓިދާނެ.
• ކެރޭނަމަ، ތެރޭގައިވެ، ބިނދިފައިވާ ކުޑަދޮރުފަތް ދޮރަކުން، ޕްލާސްޓިކަކުން، ނުވަތަ ސަތަހައަކުން ކައުށިކޮށްލާށެވެ.

ތޫފާނުގައި ލީކު ރަނގަޅުކުރުމަށް ފުރާޅަށް ދުވަހަކުވެސް ނުދާށެވެ. ވައިއާއި ވާރޭ ހުއްޓުމުން، ސަލާމަތޭ އޮފިޝަލުން ބުނުންދެން އިންތިޒާރުކުރާށެވެ. ގަސްތަކާއި ފުރާޅު ނިވައިކުރާ ފަތިތައް ބައްލަވާށެވެ.

ސާފުކޮށް ދުޅަހެޔޮކޮށް ތިބޭށެވެ¶

• ކެއުމުގެ ކުރިން، ޓައިލެޓަށް ދިއުމުން ފަހުން، ސައިބޯނިއާއި ސާފު ފެނުން، ނުވަތަ ސައިނިޓައިޒަރުން އަތް ދޮންނާށެވެ.
• ޓައިލެޓު ބަކެޓު ކޮށީ ނިވައިކޮށް، ދިރިއުޅުމުގެ ސަރަހައްދުން ދުރުގައިވާށެވެ. ޑަބުލް ބެގުކޮށް، ލަކުރާށެވެ.
• ކެރޭނަމަ، ހިކި އަންނައުނާއި، ސޮކްސަށް ބަދަލުކުރާށެވެ. ތެމިފައިވާ ސަތަހައާއި ތެމިފައިވާ ފައިކަށީ ދުޅަވެ، ބޮޑުބައިމަރިއުން ޖެހިދާނެ.
• ލަބުން ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ރަތްކުލައަކަށް ނުވަތަ ފުފުންއަކަށް ބައްލަވާ، ސާފުކޮށް ކޮށީ ނިވައިކޮށްފައިވެ ބައިތިއްބާށެވެ.

ފިނިކޮށް ނުވަތަ ހޫނުކޮށް ތިބޭށެވެ¶

ހޫނު ތަންތަނުގައި، ކަރަންޓް ކަނޑާލައިފިނަމަ ކުޑަދޮރުފަތްތައް ލަކުފައިވިއިރު، ގޭ ތެރޭ ހޫނުކަން ބޮޑުވެދެ. އެންމެ ފިނި ކޮޓަރީ ހުރާކުރާ، ރޭޑިއުކޮށްދިނުން، ތިބޭ ކަނދޮރާއި އަތަށް ފިނިކުރުމަށް ފޮތިތަކެއް ތެމިކުރާށެވެ. ދޮށީ ފަރާތްތަކާއި، ތުއްތުދަރިންނާއި، ބޮޑުބައިމަރިއުން ޖެހިފައިވާ ކޮންމެ ފަރާތަކުންވެސް ހޫނުގެ ބޮޑުބައިމަރިއުގެ ސިމްބޮލުތަކަށް ސަމާލުވާށެވެ: ބޮޑަށް ތެމުން، ސިނފުކަން، ބޮލުގެ ތަދު، ނޯޒިއާ، ކޮންފިއުޝަން. ހޫނުގެ ސަލާމަތްކަން ބައްލަވާށެވެ.

ފިނި ތަންތަނުގައި ނުވަތަ ރޭގަނޑުގައި، ތެމިފައިވާ އަންނައުނުން ތިބޭ ހަށިގަނޑުން ހޫނުކަން ދެނެއެވެ. ހިކި އަންނައުނަކަށް ބަދަލުކޮށް، ހިކި ބްލޭންކެޓަކުން ރަކުކޮށް، ކައިރީވެ ތިބޭށެވެ.

ރަށިކެ މައްޗަށް އަރާދިއުމާއި ފްލޭޝް ފްލޑު¶

ތިބޭ މައްޗަށް ވާރޭ ވެނެން ޖެހެނީ ތިބޭ ފެންބޮޑުކުރުމަށެއްނުކަށީ. ކުރިމަތިން ލަގަލަތަކަށްވާ ވާރޭން، ގަޑިއިރުތަކެއްގެ ފަހުން، ސާފުބޯގެ ދަށުން، ތިބޭ ރަށިކެ ފެންބޮޑުކޮށްލައިދީފާނެއެވެ. ފްލޭޝް ފްލޑު ޢާންމުކޮށް ބޮޑު ވާރޭއުގެ 6 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭ، ބައެއް ފަހަރު މިނެޓުތަކެއްގެ ތެރޭ ކުރިމަތިވޭ. ރަށިކެ ފެންބޮޑުވުން ދުވަސްތަކަކަށް ބޮޑުވެދެ، އެހެންވެ ލަހުން މައްޗަށް އަރަމުންދާ ރަށިކެއަކަށްވެސް ސަމާލުކަން ދޭށެވެ.

މި ސިމްބޮލުތަކަށް ސަމާލުވާށެވެ:

• ތިބޭ ކައިރީގައިވާ ރަށިކެ، ކަސިދެއް، ނުވަތަ ޑްރެއިން ސްޕީޑުކޮށް މައްޗަށް އަރަމުންދޭ، ނުވަތަ ކުފަލަކާއި ގޮފިއިން ފުރިފައިވޭ.
• ފެން ފްލޯރ ޑްރެއިން ނުވަތަ ޓައިލެޓުން މައްޗަށް އަރަމުންދޭ.
• އޮފިޝަލުން ފެންބޮޑުވުމުގެ އިންޒާރު ދީ، ތިބޭ ރަށިކެ ކައިރީގައިވާ ފަރާތްތަކަށް ދާން ބުނެޔެ.
• ކުރިމަތިން ގުގުރުގެ އަޑެއް ފެނިގެންދޭ.

މި ކޮންމެ ކަމެއްވެސް ކުރިމަތިވިއްޔާ، ޢަމަލުކުރާށެވެ. އޮފިޝަލުން ދާން ބުނެ، ރޫޓު ސަލާމަތުންކަމަށްވިއްޔާ، މިހާރު އުސް ތަނަކަށް ދާށެވެ. ސަލާމަތުން ދެވޭނެކަމަކަށްނުދެނަމަ، އެންމެ އުސް ފްލޯރަށް ދާ، ތޫފާނުގައި ފެންބޮޑުވުން ތަބާވާށެވެ.

ލަގަލަ ސަރަހައްދުތަކުގައިވާ ލޭންޑްސްލައިޑު¶

ދިގު، ބޮޑު ވާރޭއުން ލަގަލައަށް ދޮއިގެން، ކެނެންދެން ދަމަހައްޓައެވެ. ލޭންޑްސްލައިޑު ތޫފާނުގައިވެސް، ވާރޭ ހުއްޓުމުން ދުވަހެއް ނުވަތަ ދެ ދުވަހެއް ފަހުންވެސް ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ. ގިނަ ފަހަރު ރޭގަނޑު، ފަރާތްތައް ނިދާފައިވިއިރު، ލަގަލަ ބައްލަވަން ނުފެނިއްޔާ، ކުރިމަތިވޭ، އެހެންވެ ރޭގަނޑަކީ ކައިރީގައިވުން އެންމެ ނުރައްކާތެރި ވަގުތެވެ.

ތިބޭ ނުރައްކާގައިތޯ ދަސްކުރާށެވެ¶

ދިރިއުޅެނިކޮށީ:

• ތޫމައިމަކުން ދަށަށްދާ ލަގަލަކުގެ ކައިރީ ނުވަތަ މައްޗަށެވެ، ކުފަލަކެއް ނުވަތަ މަގުގެ ކައިވުން ކައިރީއެވެ
• ކައިވެން ކުރިމަތިވާ ފާރެއް ކައިރީއެވެ
• ކުޑަ ވޭޑީއެއްގައި ނުވަތަ ފަރުބަދައިގެ ކަސިދެއް ކައިރީއެވެ
• ގަސްތައް ކޮށިފައިވާ ނުވަތަ ކުރިން ލޭންޑްސްލައިޑު ކުރިމަތިވެފައިވާ ލަގަލައެއްގެ ދަށުން

ތިބޭ ސަރަހައްދު އޮފިޝަލުން ލޭންޑްސްލައިޑު ނުވަތަ ސައިލް ކާރިސާގެ ޒޯނެއްގެ ގޮތުގައި ލަކުފައިވިއްޔާ، ނުވަތަ ލޭންޑްސްލައިޑު އިންޒާރެއް ދީފިއްޔާ، ސީރިއަސްކޮށް ބައްލަވާށެވެ. ހޮންގކޮންގ ރޭޑިއޯއާއި ޓީވީން ލޭންޑްސްލިޕް ވޯރނިންގ ބްރޯޑްކާސްޓުކުރޭ، ޖަޕާން ސައިލް ކާރިސާގެ އިންޒާރު ދެޔެ.

އެހެން ތަންތަނުގައި، ތިބޭ ޤައުމީ މޫސުމާބެހޭ ޚިދުމަތުން ނުވަތަ ކާރިސާ ޢިދާރާއިން އިންޒާރުދެޔެ. ތިބޭ ލޯކަލް ޞަފްޙާ ގައި ރަސްމީ މަސްދަރުތައް ލިސްޓުކުރެއެވެ.

އިންޒާރުގެ ސިމްބޮލުތައް¶

މި ކޮންމެ ކަމެއް ފެނިގެން، ކިޔުނުކޮށެ، ނުވަތަ ވަހެއް ކިޔުންނުކޮށެ، މިހާރުން މިހާރަށް ދާށެވެ. ސިމްބޮލުތައް ކޮންމެ ކަމެއްގައިވެސް ނުފެނިދާނެ، އެހެންވެ އޮފިޝަލުންގެ ބުނުންއެކަނިވެސް ޢަމަލުކުރާން ޙައްޤުވޭ.

ބޮޑު ވާރޭއުގައި ކުރަންވީ ކަންތައް¶

• ހޭލައިވެ، ސަމާލުގައިވެ، ނުވަތަ ޝިފްޓުގައިވެ، ކޮންމެ ވަގުތެއްގައިވެސް ބޮޑެތިން ތިބޭއެއް ހޭލައިވިއިރުވެ ނިދާށެވެ.
• ލޭންޑްސްލައިޑާއި ފެންބޮޑުވުމުގެ އިންޒާރަށްޓަކައި ބެޓަރީ ރޭޑިއޯއެއް ޖައްސައިފައި ބަހައްޓާށެވެ.
• ލަގަލައިން އެންމެ ދުރުގައިވާ، މައްޗަށްވާ ފްލޯރުތައް ބޭނުންކުރާށެވެ.
• ތޫމައިމަކުން ދަށަށްދާ ލަގަލަތަކާއި، ކައިވެން ފާރާއި، މަގުގެ ކައިވެން ކައިރިން ހިނގާފައިވިޔަސް ކާރުގައިވިޔަސް ނުދާށެވެ. ލޭންޑްސްލައިޑު ސިމްބޮލުތައް ހުންނަ ލަގަލަ މަގުތަކުން ދުރުގައިވެ، ފެން ނުވަތަ ކެސު ކުރިއަށްދަމުންދާ ކޮންމެ މަގެއްވެސް ދުވަހަކުވެސް ކައުނުކޮށެ.
• އޮފިޝަލުން ބުނުންނަމަ، ނުވަތަ ސަލާމަތުންކަމަކަށްނުފެނިއްޔާ، ދާށެވެ. ސާފުބޯގައިވެ ކުރީން ދިއުން، ރޭގަނޑަށްވުރެ ވަރަށް ސަލާމަތީކަމަށެވެ.

ލޭންޑްސްލައިޑެއް ކުރިމަތިވަނިކޮށީ¶

ދަތުރުގެ ތެރޭއިން ދުރަށް މިހާރު ދާށެވެ. ލަގަލަ ކައިރިން ސައިޑަށްވެ، ދަތުރުކުރާ ދިމައިން ދުރުގައިވެ، ކެރޭނަމަ މައްޗަށެވެ. ކުރިމަތިން ދަށަށް ދަހައިގެން ނުދާށެވެ. ގެއިން ނެރޭގެންނެތިކޮށީ، ލަގަލަ ފަރާތާއިދުރުގައިވާ މައްޗަށްވާ ފްލޯރަކަށް ދާ، ރަނގަޅު މޭޒެއްގެ ދަށުން، ބޮލު ނިވައިކޮށްލާށެވެ.

ލޭންޑްސްލައިޑަކުން ފަހުން، ސަރަހައްދުން ދުރުގައިވާށެވެ. ޢިތުރު ދޫލުންތައް ގިނަ ފަހަރު ކުރިމަތިވޭ. ތިބޭ ލޯކަލް ކުއްލި ނުރައްކާގެ ނަންބަރަށް ރިޕޯޓުކޮށް (ޔުނައިޓެޑް ސްޓޭޓްސް އަދި ކެނެޑާގައި 911)، ސަލާމަތުން ކެރޭނަމަ ކައިރީގައިވާ ފަރާތްތަކަށްވެސް އިންޒާރުދޭށެވެ.

ޖޯލް ލަކުރާށެވެ¶

ދުވަސްތަކުގެ އަޑުފަށާއި، އަނދިރިކަމާއި، އިންތިޒާރުން ފަރާތްތައް ވަރުބަލިކޮށްލައިދެއެވެ. ކުޑަ ރޫޓީން ވަރަށް އެހީވެދޭނެ.

• ކެއުމަށާއި، ޚަބަރަށާއި، ނިދުމަށް ޚާއްސަ ވަގުތުތައް ލަކުރާށެވެ. ސަތަހައިގައި ދުވަސްތައް ލިޔެލާށެވެ.
• ހުރިހާ ފަރާތަކަށްވެސް ކަމެއް ދޭށެވެ: ފެން ބެލެހެއްޓުން، ރޭޑިއޯ ކިޔުން، ލައިޓު ބެލެހެއްޓުން، ކުދިން ނުވަތަ ޖަނަވާރު ބެލެހެއްޓުން.
• ޚަބަރު ގްރޫޕަކަށް، ޚާއްސަ ވަގުތުތަކުގައި، ހިމޭންކޮށް ޙަޤީޤީ ކޮށް ޝެއަރކުރާށެވެ. ރިއުމަރު ނިއްވާށެވެ.
• ކާޑު ކުޅެ، ވަހަކަ ކިޔައިދީ، ފޮތެއް ކިޔައިދީ، ނުވަތަ ލަވަކިޔާށެވެ. ކުދިން ކުޅުމާއި ޕްލޭނަކާއެކުވެ ރަނގަޅުކަމަށެވެ.
• ތަކުރާރުކޮށް ހުރާކުރާށެވެ. ވަރުބަލިވެފައިވާ ފަރާތްތަކުން ކުށްކުރެއެވެ.
• ކައިރީގައިވާ ފަރާތްތައް ޓެކްސްޓުން ނުވަތަ ދޮރުކައިރިން ގޮވައިގެން ބައްލަވާށެވެ، ތޫފާނުގައި ބޭރަށްދިޔައިގެންނުކަށީ.

ބިރުގަނެ، ކޯފާވެ، ނުވަތަ ކަމަކަށްނުފެނިއްޔާ، ޢާންމުކަމެކެވެ. ކިޔައިދޭށެވެ.

ކުރިމަތިލެވޭ ކަމަކަށްނުފެނިއްޔާ، ކްރައިސިސް ނުވަތަ ކާރިސާގެ ހެލްޕުލައިނަކަށް ގުޅާށެވެ. ޔުނައިޓެޑް ސްޓޭޓްސްގައި، ކްރައިސިސްގައިވިއްޔާ 988 (ސުއިސައިޑު އެންޑު ކްރައިސިސް ލައިފުލައިން) އަށް ގުޅާ ނުވަތަ ޓެކްސްޓުކުރާށެވެ، ކާރިސާއަކަށްފަހު އެހީއަށްޓަކައި 1-800-985-5990 (ޑިޒާސްޓަރ ޑިސްޓްރެސް ހެލްޕުލައިން) އަށް ގުޅާށެވެ. އެހެން ޤައުމުތަކަށް، ތިބޭ ލޯކަލް ޞަފްޙާ ބައްލަވާށެވެ. ކުރިމަތިލުމާއި ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަން ބައްލަވާށެވެ.

ދާންވީ ކޮންއިރެއްގައިތޯ¶

ވައިއިއުން ގަދަކަމަށްވިއިރު، ތިބޭ ތިބޭ ތިބުން ޢާންމުކޮށް ސަލާމަތީކަމަށެވެ. ދިގު ތޫފާނުގައި، ބައެއް ބަދަލުތަކަކީ ދާންވީ ކަމަށް ދައްކައިދޭ ސިމްބޮލުތަކެކެވެ.

ދާނަމަ:

• ކެރޭނަމަ، ސާފުބޯގައިވެ، މަގުތައް ފެންބޮޑުވުމުގެ ކުރިން ދާށެވެ.
• ތިބޭ ދާ ތަނާއި ފޯރާނެ ކަމަށް ބެލެވޭ ވަގުތު ފަރާތަކަށް ކިޔައިދޭށެވެ.
• ތިބޭ ތައްޔާރީ ދަބަހާއި، ފެނާއި، ބޭސްތަކާއި، ލިޔެކިޔުންތަކާއި، ފޯނާއި، ޗާޖަރާއި، ޖަނަވާރުން ގެންދާށެވެ.
• ހިކިކޮށް ސަލާމަތުން ފޯރޭނަމަ، މައިން ސްވިޗުން ކަރަންޓް ނިއްވާށެވެ.
• އޮފިޝަލުން ދޭ ރޫޓުތައް ބޭނުންކުރާށެވެ. ލަގަލަ މަގުތަކާއި، ރަށިކެ ކައުނުކުރުމާއި، ދަށް ތަންތަކުން ދުރުގައިވެ، މަގުގައިވާ ފެން ނުވަތަ ކެސަކުން އެނބުރި ދާށެވެ.

ސަލާމަތުން ހުސްކުރުން އަދި ޢާންމު ޝެލްޓަރުތައް ބައްލަވާށެވެ.

ވާރޭ ފަހުން ހުއްޓުމުން¶

ސާފުބޯ ސާފުވުމުން ނުރައްކާ ނިމިއްޖެކަށްނުދެ. ބިމުގެ ތެރޭގައިވާ ރަށިކެ ދުވަސްތަކަކަށް މައްޗަށް އަރަމުންދާނެއެވެ. ލަގަލަ ދޮއިގެން ހުރުމުން ދޫލުންވެސް ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ. ފެންބޮޑުވެފައިވާ ފެނުން ދުރުގައިވެ، އޮފިޝަލުންނަށް ސާއްލުކަން ދެމުން، ސަލާމަތޭ ބުނުންދެން ހުސްކޮށްފައިވާ ސަރަހައްދަކަށް ނުދާށެވެ.

ތޫފާނުގެ ފަހުން، ތޫފާނުގެ ފަހުން ފުރަތަމަ ދުވަސްތައް، ތޫފާނުގެ ފަހުން ސިއްޙީ ނުރައްކާތައް ކިޔާށެވެ.

ގުޅުންހުރި ގައިޑްތައް¶

• ތޫފާނުގެ ދުވަސްވަރު ކުރަންވީ ކަންތައް
• ތޫފާނުގައި ފެންބޮޑުވުން
• ފެނާއި ކާނާ
• ކަރަންޓާއި ދަންމަރު
• ތޫފާނުގެ ފަހުން